سه شنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۵
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
سرویس: اقتصادی
چاپ خبر
۲۱:۱۲ - ۱۳۹۴/۰۸/۰۹
دکتر وحید ارشدی
از امپریالیسم تا آنارشیسم؛
 آشنایی با مفاهیم و ایسم های اقتصادی (قسمت سوم)   

امپریالیسم واقعیتی اقتصادی شامل یک رشته مناسبات در تقسیم کار و حرکات سرمایه است که در جستجوی تسلط و سیطره اقتصادی بر نواحی عقب افتاده (عقب نگه داشته شده) برای خروج مازاد کالاهای کارخانه ای در مقابل مواد اولیه اساسی مورد نیاز خود است...

ندای اصفهان- دکتر وحید ارشدی/

علم اقتصاد، علم ثروت و علمی است که امکانات و منابع تولیدی محدود را به وسائلی با درخواست­ های نامحدود بشر تطابق می­ دهد؛ قواعدی که تمرکز اصلی آن بر مطالعه و بررسی تخصیص منابع کمیاب جهت تأمین نیازهای انسان است. در قسمت اول و دوم (اینجا) و (اینجا) از ضرورت آشنایی با مفاهیم اقتصادی سخن گفتیم و با برخی تعاریف و واژگان پرکاربرد آشنا شدیم. اکنون برخی «ایسم های اقتصادی» را بیشتر می شناسیم.

***

آبسنتئیسم (absenteeism)

به معنی کمبود علاقه به کار و کمبود دقت در کار است. غیبت طولانی مالک از ملک (غیاب مالکین اراضی عمده روستاها و اسکان در شهرها) در سیستم ملکداری انگلستان. طریقه بهره برداری کشاورزی از زمین مالک به وساطت یک واسطه یا وکیل. نظامی که طبق آن شخص درآمد زمین یا سرمایه را در ناحیه ای که در آن زندگی نمی کند، کنترل می نماید. این اصطلاح اخیرا برای کنترل متمرکز ثروت از طریق ابزارهای رسمی و محروم کردن سرمایه گذار از رهبری تجارت به کاربرده می شود.

B3421824-EB0D-566A-0A231B2465213E50_1ابولیسیونیسم (abolitionism)

هواداری از لغو سدهای گمرکی واقع بین کشورهای دنیا.

اتاتیسم (Etatism)

حمایت از مداخله دولت در امور اقتصادی جامعه است. تمایل دولت به کنترل زندگی اقتصادی بویژه هنگامی که حکومت یه وسیله برنامه ریزی اقتصادی عمومی و ملی ساختن صنایع مهم نفوذ زیادی در اداره و راهنمایی زندگی اقتصادی ملت به دست می آورد.

اتوماتیسم (automatism)

در تولید، نظارت ماشین بر ماشین با حداقل دخالت ممکن انسانی است و می خواهد به کاربردن ماشین های خودکار را تعمیم دهد.

در حیطه اقتصادی افزایش هزینه سرمایه گذاری ها، دگرگونی در ابعاد متناسب واحدهای کار، همسانی بیشتر محصولات، بسط بخش های زنجیره ای، ایجاد مشاغلی نو، محصولاتی تازه، پیدایی نیازهای جدید و… می شود.

مکانیسم خودتنظیمی اقتصاد که از رفتارهای منفرد عامل اقتصادی در غیبت عمل کننده های خارجی به بار می آید. وجود مکانیسم خودتنظیمی یکی از موضوعاتی است که مکتب لیبرال کلاسیک در اقتصاد است که معتقد است پدیده های اقتصادی به موجب قوانین طبیعی اداره می شوند. محافل اقتصادی انگلوساکسون برخاسته از بورژوازی پروتستان تا آنجا پیش رفته است که این مکانیسم های خودتنظیمی را از آثار نظم الهی دانسته اند.

استاخانوفیسم

نهضتی است منسوب به الکسی استاخانوف که در سال ۱۹۳۵ جهت افزایش بازده از راه افزایش کمیت تولید کارگر به وجود آمد. او با توجه به کمبود وسایل کار در معدن خود و اینکه نمی توانست از ابزار خود به خوبی استفاده نماید تصمیم گرفت با سازماندهی ماهرانه گروهی از کارگران زیردست خود، نظامی برای افزایش بازده معدن ابداع نماید و با انجام کارهای فرعی زمان تلف شده را جبران نماید. نتیجه درخشان این اقدام که میزان تولید را شانزده برابر حد تعیین شده از سوی دولت افزایش داد مدیران عالیرتبه بخش های صنعتی را که در برابر روش او مقاومت می کردند قانع ساخت و حکومت شوروی برای تشویق استاخانوفیست ها به کار بیشتر و تشویق دیگران جهت پیروی از شیوه آنان، جوایز و اضافه دستمزدهایی پرداخت نمود.

 استالینیسم (Stalinism)

منسوب به ژوزف استالین نخست وزیر، فرمانده قوا و رهبر حزب کمونیست روسیه شوروی. تفسیر و تغییراتی که در کمونیسم روسیه به عمل آورد.

استراکچرالیسم (structuralism)

ساختارگرایی. اعتقاد به اهمیت ساختار بازار از میان عناصر سه گانه هر بازار یعنی ساختار (خصوصیت سازمانی بازار)، رفتار (بنگاه ها در بازار) و عملکرد (نتایج فعالیت بازار). نحوه ارتباط این عناصر در باور این مکتب از ساختار به رفتار و سپس به عملکرد ختم می شود (برخلاف نظر مکتب شیکاگو که جهت علیت از عملکرد به رفتار و ساختار است) و رفتار بنگاه ها و تصمیم آنها مبنی بر همکاری و ائتلاف و یا رقابت با یکدیگر متأثر از ساخت بازار می باشد. اصول و پایه های اساسی این مکتب توسط ادوارد میسن (۱۹۳۹) و شاگردانش شکل گرفت. او از بین عناصر سه گانه بازار بر اهمیت ساختار آن تأکید نمود و پس از وی یکی از شاگردانش به نام «بن» با معرفی مفهوم موانع ورود و تأثیر آن بر رفتار و عملکرد اقتصادی بنگاه ها بر اهمیت ساختار بازار صحه می گذارد. مکتب ساختارگرایی طی دهه ۱۹۴۰ روند رو به رشد مداخلات دولت را شدت بخشید چرا که پیروان این مکتب معتقد بودند برای دستیابی به رشد و توسعه اقتصادی و تخصیبص بهینه منابع و کسب حداکثر رفاه باید ساختار جامعه و بویژه نظام بازار اصلاح شود و در نتیجه دخالت برنامه ریزی شده دولت در امور اقتصادی را توصیه می کردند.

اسنوبیسم (snobbism)

گرایش خود بزرگ نمایی، پدیده ای است در اقتصاد که نشانه آن خرید کالاهای گران قیمت به هنگام افزایش قیمت ها می باشد.

اکسپن سیونیسم 

توسعه طلبی و بسط اراضی کشور از طریق اعمال قدرت اقتصادی (یا هر وسیله دیگر).

اکوتوریسم (ecotourism)

جاذبه های طبیعی توریسم. از شاخه های صنعت گردشگری است. اکوتوریسم راهکار اکولوژیک برای کاهش اثرات منفی توسعه بر محیط زیست است و تعریف انجمن بین المللی اکوتوریسم، سفر مسئولانه به عرصه های طبیعی است که اهداف عمده آن حفاظت از محیط زیست و ارتقای سطح زندگی جوامع محلی می باشد.

اکونومیسم

عوامل اقتصادی را اصلی و علت و محورِ پدیده های دیگر دانستن و سایر علل و عوامل را فرعی قلمداد کردن.

در اقتصاد مارکسیستی آن مفهومی است که همه فعالیت های اجتماعی سیاسی و فرهنگی را به کمک زیربنای اقتصادی بیان می کند.

اگالیتاریانیسم (egalitarianism)

ایمان به تساوی درآمدها و اعتقاد به این اندیشه که نابرابری درآمدها هرقدر ممکن است کمتر و موافق با ترقی و بهزیستی اقتصادی باشد. برابری حقیقی در رفاه مادی در کشورهای کمونیستی هدفی پذیرفته شده ولی تحقق نایافته است. چنین برابری تمام عیار را بیشتر کشورها ممکن و حتی ضروری نمی دانند. بیشتر متفکران غیر مارکسیست معتقدند که این نوع برابری فقط می تواند با از دست رفتن دامنه دار آزادی به دست آید و از جنبه اقتصادی ناکارآمد خواهد بود زیرا انگیزه های مادی کار و کوشش را همراه ندارد.

آگراریانیسم (agrarianism)

زندگی روستایی مبتنی بر اقتصاد کشاورزی

هواداری از اصلاحات ارضی. دکترین تقسیم متساوی یا توزیع منصفانه اموال زمینی.

آلتروئیسم (altruism)

نوع دوستی. اصطلاحی است در مورد رفاه دیگران. گذشت از مال و جان به خاطر منافع جامعه.

امپریالیسم (imperialism)

واقعیتی اقتصادی است شامل یک رشته مناسبات در تقسیم کار بین المللی و مبادلات و حرکات سرمایه که در جستجوی تسلط و سیطره اقتصادی بر نواحی عقب افتاده (عقب نگه داشته شده) برای تضمین راه خروج پس اندازهای راکد و مازاد کالاهای کارخانه ای در مقابل مواد اولیه اساسی و حیاتی که مورد نیاز کشور اصلی است. طبق نظر مارکسیسم لنینیسم بالاترین مرحله سرمایه داری صنعتی است که در نهایت به متلاشی شدن نظام سرمایه داری و استقرار نظام سوسیالیستی منجر می شود.

آنارشیسم

در تولید به معنای بی برنامه بودن و ایجاد هرج و مرج در کار تولیدی است.

اعتقاد به از بین رفتن دولت که ماشین فشار و اجبار است و نابرابری های اقتصادی را جاودانی می کند.

آنارشیسم فردگرا، مالکیت فردی اشیاء مادی را قبول دارد و آنارشیسم کمونیستی معتقد است که مالکیت باید از طریق گروهی داوطلب اداره شود. آنارشیسم جدید معتقد است به اجتماعی کردن وسائل تولید (در مقابل دولتی کردن وسائل تولید) و ایجاد اتحادیه های آنارشیستی و توزیع برابر نعم مادی جامعه.

انترونشنیسم (interventionism)

هواداری از دخالت دولت در اقتصاد. تعیین سیاست اقتصادی به وسیله دولت. نظام مداخله دولت در امور اقتصادی برای تنظیم روابط اقتصادی و نظارت در تعدیل قیمت ها. جلوگیری از گرانفروشی و احتکار، وضع تعرفه های سنگین گمرکی به منظور حمایت از صنایع ملی و داخلی است.

اینداستریالیسم (industrialism)

انقلاب صنعتی. اعتقاد به اهمیت تأسیس بنگاه های صنعتی. نظامی اجتماعی که در آن صنایع خصوصا صنایع بزرگ حاکم بر اقتصادیات باشند.

ایندیویدوالیسم (individualism)

فردگرایی. اساس فلسفی نظام سرمایه داری که به موجب آن سودجویی فردی لزوما به سود کلی جامعه ای می انجامد. فرد آزاد در اقتصاد به دنبال سود خویش آگاهانه و با درایت به کار می پردازد و اگر منافع فرد و مصالح اجتماعی تأمین شود، خود به خود منافع و مصالح اجتماعی تأمین خواهد شد.

اینستیتوشنالیسم (institutionalism)

نهادگرایی. تمدید اقتدار مؤسسات عمومی بویژه در قلمرو زندگی اجتماعی. نهادی کردن ارگانیسم نظارت در قلمرو اقتصاد.

اوردینالیسم (ordinalism)

ترکیب گرایی. این آموزه ای است که نشان می دهد سطح مطلوبیت فقط به صورت ترتیبی آرایشی می باشد. کالاها با مطلوبیت نزولی پس از دیگری آرایش می یابند. مطلوبیت ترتیبی مبنای نظریه تقاضای مصرفی در مکتب کلاسیک جدید است.

ایزولاسیونیسم (isolationism)

اعتقاد به اجتناب علنی یک ملت از همکاری اقتصادی با ملل دیگر.

بابوفیسم (babeufism)

بابوف از پیشوایان انقلاب فرانسه بود. وی هواخواه مساوات اقتصادی و اجتماعی و سیاسی بود و گروهی را تشکیل داد که مساوات اقتصادی و کمونیسم را ترویج کرد.

برچیسم (birchism)

منسوب به جان برچ. وی طرفدار فردگرایی و عدم مداخله دولت در امور اقتصادی و دشمنی با کمونیسم است.

بیلاترالیسم (bilateralism)

تجارت خاص و قرادادهای پرداخت میان کشورها دو به دو است. طی آن طرفین متعهد می شوند امتیازهای خاصی را در زمینه تجارت بین المللی خود برای هم در نظر گیرند، امتیازاتی که شامل این دو کشور شده و دیگر کشورها را در برنمی گیرد.

بیمتالیسم (bimetallism)

سیستم پولی دو فلزی. سیاست بیان ارزش واحد پولی یک کشور بر حسب دو فلز مختلف آنگاه که دو فلز مختلف مانند طلا و نقره پایه و اساس واحد پول یک کشور قرار گیرند.

بی هویریسم (behaviorism)

رفتارگرایی. مکتبی که بررسی پدیده های اقتصادی را به عنوان پدیده های رفتاری در مقایسه با موضع رفتارگرا در رده روانشناسی و جامعه شناسی توصیه می کند. در این مکتب انسان همچون مجموعه ای از رفتارها مورد نظر قرار می گیرد و پدیده های اقتصادی به عنوان واقعیات علمی مورد بحث واقع می شوند.

اعتقاد به اهمیت رفتار بنگاه در بازار میان عناصر سه گانه ساختار، رفتار و عملکرد بازار.

پاترنالیسم (paternalism)

اداره پدرمأبانه. آن سیستم دولتی که به منظور تهیه خدمات حمایتی و تأمین بهزیستی مردم تنظیم گردد.

پاستورالیسم (pastoralism)

شکلی از اقتصاد بخور و نمیر که در آن گروه های آدمیان معاش خود را از راه نگهداری جانوران اهلی و بیابان گردی در جستجوی مرتع تأمین می کنند.

پاسیبلیسم (possibilism)

امکان گرایی. اصلی فلسفی که طبق آن مردم عوامل توسعه هستند نه محیط.

پرسنالیسم (personalism)

شخص گرایی. اعتقاد به اینکه انسان واقعی شخصیتی به مراتب برتر و پر ارزش تر از انسان مادی کلاسیک دارد و اعتلای این شخصیت است که باید هدف واقعی علم اقتصاد باشد.

پروتستانیسم اجتماعی (protestanism)

از مکتب های سوسیال مسیحی است که پس از جنگ جهانی اول در انگلیس شکل گرفت. این جنبش ساخت کنونی طبقات و حفظ مالکیت خصوصی را قبول دارد و خواستار آن است که جمع؛ حق نظارت بر مالکیت خصوصی داشته باشد و دولتی شدن بانک ها و تبدیل مؤسسات عمومی و توزیع سودهای سرمایه داری میان مزد بگیران را توصیه می کند.

آنها معتقدند بالا رفتن درآمد ملی به خودی خود هدف نیست بلکه باید با این نظر پیش رود که توزیع به سود درماندگان بهبود یابد. هدف از توسعه اقتصادی نه جامعه آسوده بلکه نظام اقتصادی و اجتماعی است که شالوده اش مفهوم دسته جمعی است.

پروتکشنالیسم (protectionalism)

سیاست اقتصادی که بنابر آن بیشترین کاهش در میزان مبادلات با خارج هدف اساسی و درجه اول است.

پروتکشنیسم (protectionism)

این سیاست به منظور حمایت از بازار و صنایع نوبنیاد داخلی در مقابل صنایع و رقابت بازار خارجی است. به معنای حمایتگرایی نیز هست.

رویه و سیستم حفظ و پشتیبانی از تجارت داخلی. دفاع و حمایت دولت از منافع ملی با کنترل صادرات و واردات.

پرودکتیویسم (productivism)

تولیدگرایی. بسیج مردم یک جامعه برای کار و کارمولدتر در بخش غیر مصرفی اقتصاد.

پرودونیسم (proudhonism)

مکتب ژوزف پرودون اقتصاددان فرانسوی. به اعتقاد او جامعه باید از اتحادیه های کوچک تشکیل شود که با هم پیوستگی داشته باشند و امور آنها باید طوری باشند که احتیاج به حکومت نداشته باشند.

پزشنالیسم (possessionalism)

تصرف گرایی. تملک گرایی. اعتقادبه اصل مالکیت.

پست اینداستریالیسم (post-industrialism)

جامعه فوق صنعتی دارای اقتصاد مبتنی بر دانش است که در آن آموزش بالا است و کارگران تحصیلکرده عنصر اصلی نیروی انسانی هستند.

پست فوردیسم (post-Fordism)

دوره انباشت انعطاف پذیر سرمایه بعد از دوره فوردیسم. فرا فوردیسم به کارگیری تکنولوژی اطلاعت و ایجاد مکانیزاسیون در سطوح بالاتر و بهره برداری تولید است.

پلانیسم (planism)

برنامه گرایی. برنامه ریزی. حاکی از نظارت بر فعالیت های اقتصادی و رهبری آن هاست. به وسیله هیأتی صاحب صلاحیت. به منظور نیل به هدف هایی که صلاح جامعه در آنها برشمرده می شود.

پلی متالیسم (polymetalism)

سیستم پولی چند فلزی. نوعی نظام پولی که در آن پایه های پولی بر بیش از دو فلز استوار است.

پوپریسم (pauperism)

اعانه بگیری. بینوایی. فقر عمیق و بزرگی که جامعه یا کشوری را آرام آرام به تکدی کامل یعنی گدایی همه چیز بکشاند. این امر معمولا با دادن امتیازات بزرگ و گاهی بخشیدن یا فروختن بخشی از سرزمین های کشور در حال انحطاط به بهانه دریافت کمک هایی ازقبیل مواد خوراکی شروع شده و به دریافت کمک های فوری بهداشتی و درمانی می انجامد. پس از این مرحله مهاجرت دسته دسته مردم کشورهای فقیر به کشورهای مرفه است.

پوپلاریسم (poplarism)

سیستم جمع آوری وجه برای اداره نیازمندان و دادن مقرری به فقرا از راه أخذ مالیات های سنگین و طاقت فرسا.

پوپولیسم (populism)

مردم گرایی. هواداری از ساز و کار اقتصادی عامه پسند. دفاع از مواضع اقتصادی توده پسند و همگانی و همزبانی با آنان در بیان آرزوی دست نیافتنی در مقایسه با مقدورات کشور است.

برچسب‌ها: , , , , ,

FacebookTwitterGoogle+TelegramWhatsAppLineYahoo MessengerLinkedInPinterestTumblr

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


میدان نیوز
میدان نیوز
حوزه و روحانیت
حوزه و روحانیت
جوان انقلابی
جوان انقلابی
انقلابی شدن
انقلابی شدن
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات
تبلیغات
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق