چهارشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۷
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
چاپ خبر
۰۸:۰۰ - ۱۳۹۷/۰۱/۱۶
گفتگو با دکتر محمدباقر کجباف استاد گروه روانشناسی دانشگاه اصفهان
 خوش رفتاری نتیجه صبر پیشه کردن با دیگران است/ با اخلاق محمدی(ص) می توان به بشریت لبخند زد   

خوش رفتاری نتیجه صبر پیشه کردن با دیگران است. عقل نتیجه ارتباط برقرار کردن با دیگران بر اساس ایمان به خداست و همه اینها با هم می تواند زندگی پیامبر (ص) را برای ما نشان دهد. گذشت لازم است و پیامبر اسلام در روابطش با دیگران گذشت می کرد

ندای اصفهان: نفیسه قاسمی

حقوق بشر با نام عطر محمدی است که معنا پیدا می کند و سازماندهی می شود. اگر گاه گاهی در هر کجای دنیا نسیمی از عدالت می ورزد، بی شک آنجا در قلبی محبت محمد (ص) همچون خون جریان دارد. کیست که او را بشناسد و دهان خود را با نام صلوات خوشبو نکند.

آیا در جامعه می توانیم اخلاق محمدی را نهادینه کنیم؟ مهمترین نشانه اخلاق این است که انسانها بر اساس محبت با یکدیگر رفتار کنند و محبت برای این است که انسان بتواند خود را به خداوند نزدیک کند که اگر در خانواده پدر و مادر احترام یکدیگر و شأن و منزلت یکدیگر را حفظ کنند، فرزندان هم احترام آنها را حفظ می کنند.

اخلاق شاه کلید روابط فردی و اجتماعی ما است و با همین موضوع گفتگو می کنیم با دکتر محمدباقر کجباف، استاد گروه روانشناسی در دانشگاه اصفهان که بیست و هفت سال سابقه پژوهش، تدریس و مشاوره خانواده را در کارنامه خود دارند.

***

ندای اصفهان: در جامعه دهان به دهان می چرخد که فلانی اخلاق محمدی دارد. در شروع بفرمایید که چگونه می توانیم جامعه ای محمدی داشته باشیم؟

محمدباقر کجباف: مهمترین ویژگی هایی که در اخلاق پیامبر(ص) می توانیم به آن اشاره کنیم، مهربانی، رحمت، مودت، محبت، اسوه صداقت، ایثار، شهادت، جهاد و شهامت است. واقعیت این است که اخلاق پیامبر (ص) از همه جهات اسوه و نمونه است. مهمترین شاخصه اخلاقی ایشان صبر و بردباری است. صبر در رابطه با حق و ایمان به خدا که نقاط اصلی هستند.

به این ویژگی ها عناوین اصلی اخلاق می گویند. اگر بخواهیم اخلاق محمدی را در جامعه ایجاد کنیم باید تمام زندگی پیامبر (ص) را چه در بحث فردی و اجتماعی چه در روابط با خانواده و دیگران مطالعه کنیم.

هنگام برقراری رابطه باید صبور باشیم؛ اهل علم باشیم و متوجه باشیم با علم می شود به نتیجه رسید. تمام ابعاد مختلف را با هم داشته باشیم. بیشترین مسئله برمی گردد به خصوصیات مربوط به حسن خلق.

خوش رفتاری نتیجه صبر پیشه کردن با دیگران است. عقل نتیجه ارتباط برقرار کردن با دیگران بر اساس ایمان به خداست و همه اینها با هم می تواند زندگی پیامبر (ص) را برای ما نشان دهد. گذشت لازم است و پیامبر (ص) در روابطش با دیگران گذشت می کرد. این هم یکی از نکته های اصلی ارتباط انسانی است که بر اساس اخلاق پیامبر (ص) می تواند برای ما درس باشد.

ندای اصفهان: بیشترین عامل نامهربانی و بی محبتی ها در خانواده چیست؟

– مهمترین عامل عدم شناخت زن و شوهر از یکدیگر و رابطه پدر و مادر با فرزندان است. وقتی که شناخت درستی اتفاق نیفتد طبیعتاً احساس مسئولیت، احترام متقابل و دلسوزی نسبت به یکدیگر شکل نمی گیرد. محبت از دیدگاه اریک فروم چهار مولفه دارد:

اول احترام، دوم مسئولیت، سوم دلسوزی و چهارم دانایی است که این دانایی مهمترین مولفه است. اگر دانایی و شناخت اتفاق نیفتد ارتباط درستی شکل نمی گیرد. به همین دلیل است که پیامبر اسلام (ص) وقتی که مبعوث شدند فرمودند: «من برای اتمام مکرمات و بزرگواری های اخلاق مبعوث شدم.»

پس علت اصلی بی محبتی، عدم برآورده شدن انتظارات، عدم رعایت حساسیت ها و عدم رعایت شئون اخلاقی است که در خانواده باید به آن توجه شود. برای ایجاد شناخت درست باید مطالعه کنند و مشاوره کنند تا ان شاءالله بتوانیم محبت را بر پایه احساس مسئولیت، بر پایه احترام متقابل و احساس دلسوزی به یکدیگر ایجاد کنیم.

ندای اصفهان: صحبت های شما را تایید می کنم که بیشترین الگوگیری افراد از خانواده است؛ اما عده ای معتقدند اگر فرزندشان درگیر بیماری اعتیاد است مشکل جامعه و دوستان هستند. آنها می گویند که تربیت آنها بی عیب بوده است و زمانیکه جوان آنها وارد اجتماع شده اند دچار دگرگونی شده.

– وقتی می گوییم رُکن اول خانواده است یعنی پدر و مادر از کودکی، از زیر شش سال باید بیشتر از فرزندان مراقبت کنند. بیشترین شیوه های تربیتی را در نوع پرورش استعدادهای کودکان انجام دهند که وقتی وارد مهدکودک می شود و وقتی با دوستان ارتباط برقرار می کند تحت تاثیر الگوی اولیه خود بتواند راه درست را ادامه دهد.

اما وقتی رابطه اولیه پدر و مادر و فرزندان رها شود و جامعه عهده دار مسئولیت تربیت فرزندان آنها شود، چه مهدکودک، چه مدرسه، چه دانشگاه، طبیعتاً پدر و مادر خود را کنار کشیده اند که این مسئولیت بر عهده نهادها یا حتی صداوسیما و رسانه جمعی اجتماعی قرار داده شده است. باید اصل قضیه را در نظر گرفت.

اگر پدر و مادر رابطه دوستانه و صمیمانه را در داخل خانه با فرزندان خود ادامه دهند در تمام شرایط اجتماعی، در تمام دوره های رشد و در تمام مراحل سنی طبیعتاً تمام آثار منفی به وسیله پدر و مادر کنترل خواهد شد. راه درست را پدر و مادر با مشاوره، تفکر و مطالعه به فرزندان خود یادآوری کنند. وقتی فرزندان رها شوند، چنین مشکلاتی پیش خواهد آمد.

ندای اصفهان: گفتگویی با جوانان دانشجو داشتم که متاسفانه عده ای هیچ تعریف درست و قابل قبول از روابط با جنس مخالف نداشتند. اکثر روابط به بن بست می خورد و دختر خانم ها هستند که اکثر اوقات متضرر می شوند. چه راهکارهایی می توان ارائه داد که جوانان و نوجوانان در برخورد با جنس مخالف آسیب روحی و روانی نخورند یا مسیر غلطی را دنبال نکنند؟

– مهمترین مسئله در ابطه با دختر و پسر رشد بلوغ عقلی، اجتماعی و عاطفی است که از خانواده به فرزندان منتقل می شود. این بچه ها باید بدانند که حریم ها کجاست. بدانند ارتباطات اجتماعی در چه حد معقول است، در چه حد وابستگی ایجاد می کند، کجا باید خود را کنترل کنند، کجا باید از خانواده مشورت بگیرند و کجا این وابستگی عاطفی باعث می شود که آنها را از مسیر درست ارتباط دور کند.

اگر در خانواده رابطه جنس مخالف مقدار بیشتری جنبه عاطفی پیدا کند (دختر با پدر یا بالعکس)، بعنوان مثال همدیگر را تحویل بگیرند و به هم محبت کنند، رابطه عاطفی در خانواده ارضا می شود و نیازها پوشش داده می شود و میزان نیازش به خارج از خانه کم می شود.

می تواند رابطه با جنس مخالف در بیرون را تخفیف داد اما نمی توان مهار کرد؛ وقتی دختری از پدر محبت ببیند و کمبود محبت نداشته باشد نیاز ندارد آویزان پسری شود و کسب محبت کند. از طرفی در دوره نوجوانی و جوانی رابطه با جنس مخالف یک مقدار شدت نیاز جنسی را هم نشان می دهد. حتی دانشجویانی که به هم جزوه می دهند یا با هم صحبت می کنند، اینها مقدماتی هست که احساس نیاز می کنند که نیاز جنسی خود را برآورده کنند.

گاهی نیاز جنسی لزوماً ارضاء جنسی زمان ازدواج نیست. با صحبت کردن، نگاه کردن، شوخی کردن تا حدی این نیاز تخفیف داده می شود. بخاطر همین این ارتباطات برقرار می شود اما متاسفانه به دلیل عدم بلوغ اجتماعی، بلوغ عقلی و عاطفی گاهی اوقات این نیاز مقداری سرکش می شود و کنترل از دست دختر و پسر خارج می شود و متاسفانه حریم ها و ارزش ها از میان می رود.

وقتی راجع به مقوله بلوغ ها صحبت می کنیم ممکن است جوان یا نوجوانی تعادلی در مورد این بلوغ ها نداشته باشد یا به درجه ای نرسیده که برای خود و ارزش ها و اعتقاداتش احترام قائل باشد و اگر ارزش ها چارچوب پیدا کند، طبیعتاً جلوی خیلی از این روابط گرفته می شود.

ندای اصفهان: خیانت در جامعه ما مثل یک بیماری واگیردار شده که به سرعت  دارد رشد می کند. خیانت زن شوهردار یا مرد زن دار، چگونه می توانیم جلوی این مسائل را بگیریم؟ فاجعه ای که باعث از هم پاشیدگی بسیار از خانواده ها می شود؟

– این در مسیر مطالبی است که عرض کردم. اگر رابطه زن و شوهر یک رابطه ارزشی باشد در واقع برای ارزش های یکدیگر ارزش قائل شوند و نیازهای یکدیگر را فراهم کنند که به خارج از خانه کشیده نشود.

اولین مسئولیت بر عهده مرد است که نیازهای زن را برآورده کند. نیازهای عاطفی، اقتصادی، کلامی، اجتماعی یعنی پر و بال دادن به زن، احترام کردن زن، تحویل گرفتن زن در میان فامیل دو طرف، اگر زن احترام ها را دریافت کند دیگر احتیاجی به مرد دیگری در بیرون از خانواده پیدا نمی کند.

خیلی از زنها زمانیکه به مرکز مشاوره مراجعه می کنند می گویند که شوهر ما وقت صحبت کردن ندارد و من می روم با شخص دیگری درد دل می کنم، که درد دل همانا و مشکلات دیگر که پیش می آید همانا؛ مسائلی از قبیل، قهر، دعوا و طلاق.

نقطه مقابل زن است که نیاز احترام، جنسی، نیاز به توجه، نیاز به ارضا کردن ارزشهای مرد را برآورده کند. اگر مردی هم احساس کند که زن نمی تواند پاسخگوی نیازهای او باشد به سمت زن دیگر می رود؛ ممکن است اقوام باشد یا غریبه که این هم عواقب خود را دارد.

ندای اصفهان: عده ای معتقدند فضای مجازی یکی از عوامل بر هم خوردن روابط زناشویی است. چقدر با این مسئله موافقید؟

– بله، درست است. فضای مجازی باید از درون خانواده کنترل شود که مردم اطلاع پیدا کنند چه سایت هایی را وارد شوند و چه سایت هایی را نه، چه کانالهایی را وارد شوند و چه کانالهایی را نه، اگر زن و شوهر بدانند ممکن است بعضی از این سایت ها و کانال ها به آنها آسیب بزند بیشتر کنترل خواهند کرد.

ندای اصفهان: جاهایی نشان داده ایم که مردم ما همنوع دوست هستند مثل زلزله کرمانشاه که اتفاق افتاد و چقدر مردم کمک کردند، رفتارهایی که نظیرش هیچ کجای دنیا دیده نمی شود. اما در مقابل در خیابان مثلا رانندگان صبور نیستند و سر کوچکترین مسئله با هم درگیر می شوند؟ چگونه می توانیم آگاه سازی و فرهنگسازی کنیم؟

– ارزش های انسانی باید بطور متوازن و متعادل از همه ابعاد در انسان رشد کند. بعضی از آدمها از لحاظ نوع دوستی رشد می کنند ولی از لحاظ فردی رشد نمی کنند، بعضی دیگر بالعکس.

شخصی که از لحاظ فردی رشد نکرده ممکن است در خانواده با مشکل مواجه شود هرچند ممکن است در شرایطی مثل زلزله، سیل و مواردی از این قبیل هم اختلافات را کنار بگذارند و وارد فضای کمک کردن شوند.

اگر بخواهیم برای رشد اجتماعی و اخلاقی کار جدی بکنیم، باید مقداری نهاد های آموزش عمومی را فعال کنیم. مثلاً صدا و سیما، مدارس، آموزش و پرورش، دانشگاه ها و حتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و همه نهادهای اجتماعی باید راه همگون و موازن را در رشد اجتماعی و اخلاقی داشته باشند.اگر این ایجاد شود.

انتهای پیام/

برچسب‌ها: , , ,

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
سفریاران، بلیط ارزان هواپیما، تور گردشگری سراسر کشور
سفریاران، بلیط ارزان هواپیما، تور گردشگری سراسر کشور
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715
پایگاه خبری رهیافته
پایگاه خبری رهیافته
اصفهان شرق
اصفهان شرق
وعده صادق
وعده صادق
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز