شنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۶
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
چاپ خبر
۱۳:۲۰ - ۱۳۹۶/۰۸/۰۶
با نگاه به گردشگری مذهبی؛
 آشنایی با مقبره «علامه محمدباقر مجلسی» و ظرفیت های فرهنگی آن   

مقبره علامه مجلسی واقع در مسجد جامع اصفهان، امروزه با همت اداره اوقاف اصفهان و تولیت این بقعه توانسته است مکانی را برای زایرین و گردشگران فراهم کند. برگزاری تورهای آشنایی با امامزادگان و بقاع متبرکه، می تواند مردم را در شناخت بیشتر این بقعه و جذب گردشگر کمک کند.

ندای اصفهان- پوریا استکی

در شهر زیبای اصفهان، در شمال نصف جهان، در کنار مسجد بزرگ اصفهان، مسجد جامع و در میان بازار شلوغ شهر کمی جلوتر رفته و به مقبره ای زیبا می رسیم که علمایی در این مقبره آرمیده اند که روزگاری، وقت خود را وقف خدمت به دین کرده اند. آری اینجا مقبره علامتین مجلسی (ره) است. ساختمان قدیمی که با اضافه شدن بخش هایی تبدیل به یکی از قطب های فرهنگی شهر اصفهان شده است.

مقبره علامه مجلسی در مجاورت مسجد جامع اصفهان از مساجد بزرگ و تاریخی این شهر است. در مورد مسجد جامع همین نکته کافی است که «این بنا همچون موزه بزرگی است که شیوه های معماری اسلامی را از قرون اولیه هجری تا عصر حاضر در خود جای داده است.» (شیخی، ۱۳۸۷، ۱۰)

مقبره علامتین مجلسی به تازگی و به همت اداره اوقاف و متولی بقعه به یکی از قطب های فرهنگی تبدیل شده است. احداث کتابخانه برای عموم مردم، احداث سالن همایشات برای مراسم ها و ویژه برنامه ها، اجرای برنامه های فرهنگی مختلف در ایام سال و… از فعالیت های این بقعه می باشد.

در تعریف بقعه می توان به تعریفی که دایره المعارف تشیع عنوان کرده است بسنده کرد:

«بقعه عبارت است از مقبره یا آرامگاه که مدفن یک شخصیت مذهبی و یا یکی از عرفا و دانشمندان و یا حکمرانان، پادشاهان یا اشخاص معتبر بوده و به طور عمده مقبره امامزادگان را بقعه می نامند». (دایره المعارف تشیع، ۱۳۸۰، ۲/۳۹۳).

عصر صفویه در تاریخ تشیع، دوره ای برجسته و ممتاز به شمار می رود و از زوایه های گوناگون قابل مطالعه است؛ یکی از این زاویه ها اثرگذاری آن بر علوم اسلامی و معارف شیعی است. اگر از این نگاه به مساله بنگریم، با سه حرکت بزرگ در حوزه شیعه رو به رو می شویم:

۱– تدوین دایره المعارف های بزرگ حدیثی، مانند بحار الانوار، الوافی، وسایل الشیعه، العوالم، البرهان، نور الثقلین و…

۲– تعمیق و شرح نویسی بر کتب حدیثی، مانند مرآه القول (شرح کافی)، روضه المتقین و لوامع صاحبقران

۳– تعمیم و ترجمه احادیث به زبان فارسی (مهریزی، ۱۳۷۸، ۳)

زندگی نامه

ملا محمدتقی پسرِ مقصود علی اصفهانی معروف به مجلسی اول یا علامه مجلسی اول پدر علامه محمدباقر مجلسی مولف کتاب بحارالانوار از علمای نامی شیعه و مفاخر دانشمندان عصر صفوی است.

مجلسی اول سه پسر داشته که به ترتیب عبارت اند از: ملا عزیزالله و ملا عبدالله و پسر کوچکتر ملا محمدباقر و چهار دختر نیز به این شرح داشته است: دختر اول آمنه بیگم که همسر فقیه مشهور ملا صالح مازندرانی بوده، دختر دوم همسر علامه فاضل محمدعلی استرآبادی، دختر سوم همسر محقق ملا میرزا شیروانی و دختر چهارم همسر میرزا کمال الدین محمد فسایی شارح شافیه است. (مهریزی، ۱۳۷۸، ۱۹)

محمد باقر مجلسی معروف به علامه مجلسی یا مجلسی ثانی فقیه شیعه در سال ۱۰۳۷ هجری قمری برابر با ۱۰۰۶ شمسی در اصفهان و در عصر صفوی به دنیا آمد. طول مدت زیستن این بزرگوار مقارن بود با سلطنت دو پادشاه صفوی، شاه سلیمان صفوی و شاه سلطان حسین صفوی.

علامه مجلسی هفتاد و سه سال عمر کرد که در این هفتاد و سه سال بیش از صد اثر از خود به جای گذاشت که معروف ترین آثر علامه محمد باقر مجلسی، کتاب بحار الانوار در ۱۱۰ جلد است که به جمع آوری احادیث پیامبر اسلام (ص) و معصومین پرداخته است. معروفیت این کتاب به اندازه ای بود که مجلسی ثانی را به صاحب بحار الانوار می شناختند.

درباره تولد محمد باقر مجلسی (ره)، داستانی به نقل از آخوند خراسانی در کتاب «علامه محمد باقر مجلسی مردی از فردا» چاپ شده است که در ادامه می خوانیم.

رؤیای صادق

آخوند خراسانی (یکی از دانشمندان عصر صفوی) در عالم رویا دید به خانه ای وارد شد، چون در اتاق را گشود و به آن عالم وارد شد، چشمانش به نور رخسار پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(علیهم السلام) که به ترتیب نشسته بودند افتاد؛ بعد از سلام و عرض ارادت حضرت صاحب الامر(عج) که در آخر مجلس نشسته بود به او تعارف کرد و او را در کنار دست خود جای داد.

شوق دیدار پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت (ع) سراپای آخوند را فرا گرفته بود. در همان حال در اتاق باز شد و محمد تقی مجلسی در حالی که شیشه گلابی در دست داشت وارد گردید و نزد پیامبر (ص) رفت و با احترامی خاص، گلاب در دستان مبارک آن حضرت و ائمه اطهار(ع) و بعد آخوند خراسانی ریخت، آنگاه رو به پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) پشت به در آهسته آهسته اتاق را ترک کرد.

چند لحظه ای نگذشته بود که مجددا بازگشت و در حالی که قنداقه نوزادی را در بغل داشت به طرف پیامبر اکرم(ص) رفت و در مقابل حضرتش زانوی ادب زد و عرض کرد: «یا رسول ا… برای این طفل دعا بفرمایید که خداوند او را از مروجان دین اسلام قرار دهد». حضرت، قنداقه را گرفت و دعا کرد سپس آن را به امیرالمومنین(ع) داد و فرمود: در حق او دعا کن.

به هیمن ترتیب همه امامان قنداقه را به امام دیگر سپردند و امر به دعا کردند تا نوبت به حضرت ولی عصر(عج) رسید. حضرت پس از دعا قنداقه را به آخوند خراسانی داد و فرمود: در حق او دعا کن! و آخوند بنا به دستور حضرت، قنداقه را گرفته و دعا کرد. (دیدار با ابرار، علامه محمد باقر مجلسی مردی از فردا، حسن ابراهیم زاده، شرکت چاپ و نشر بین الملل ۱۳۹۲، صص ۱۵ و ۱۶)

بستری مناسب جهت جذب گردشگر

در اسلام مسافرت تشویق و ترغیب شده است: «سیرو فی الارض». از منظر دین مبین اسلام، مسافرت آدمی را پخته و جهان دیده می کند و فواید مادی و معنوی فراوانی دارد.

روزهای مراسم مذهبی مثل تاسوعا، عاشورا و یا اعیاد مذهبی نقش مهمی در گردشگری در جهان اسلام و مذاهب مختلف دارد. در همه ادیان اعم از یهودیت، مسیحیت، بودایی و غیره ماهها و روزهای مراسم دینی نقش مهمی در افزایش یا کاهش فعالیت های گردشگری دارند. (پاپلی یزدی، ۱۳۸۹، ۱۸)

وجود این بقاع متبرکه و امامزادگان می تواند بستری مناسب جهت جذب گردشگر به خصوص گردشگری مذهبی باشد. گردشگرانی را که قصد آن ها از سفر کردن، تفریح، تمدد اعصاب یا هر انگیزه ای دیگر است، تنها با داشتن برنامه ریزی صحیح می توان به سمت بقاع متبرکه و مکان های مذهبی شهر جذب کرد و از طریق بازدید گردشگران از بقاع متبرکه شاخص، اقتصاد آن محله را هم رونق بخشید.

در یک تعریف کلی می توان گردشگری مذهبی را گونه ای از گردشگری دانست که شرکت کنندگان در آن فقط دارای انگیزه های مذهبی و یا به صورت ترکیبی با سایر انگیزه ها هستند که از اماکن مقدس نظیر معابد، کلیساها، مساجد، مقابر و امامزاده ها بازدید می کنند. (جمالی نژاد، ۱۳۹۱، ۴۷)

عمده هدف گردشگران در امامزادگان و بقاع متبرکه را می توان زیارت دانست.

زیارت در لغت به معنای دیدار با شخصی بزرگ و محترم، حضور در مشاهد مشرفه، و بقاع متبرکه و اهل قبور است که در روایات و احادیث اسلامی از جایگاه ویژه ای برخوردار است و دارای آثار و برکات بی شماری است چنانچه از رسول خدا نقل شده که فرمود: زیارت، مهر و مودت را در دل ها می رویاند) (به نقل از جمالی نژاد، ۱۳۹۱، ۵۱)

در زیارت سه ویژگی است:

۱– میل و روی آوردن به کسی (دل بستن)

۲– اعراض و روی گرداندن از دیگران (دل بریدن)

۳– مواجهه و ملاقات چهره به چهره (نیلی پور، ص ۷)

امامزاده ها به عنوان مراکز مذهبی، بعد از مساجد بیشترین کارکرد را در جوامع اسلامی دارند. اجرای برنامه های مذهبی همچون: برگزاری نماز جماعت، دعا و نیایش، مراسم جشن در اعیاد و عزاداری در ایام شهادت ائمه معصومین، کلاس های آموزش قرآن و نیز مشاوره های دینی و غیر دینی، کلاس های علمی و فرهنگی، تورهای زیارتی و سیاحتی، همگی از قابلیت هایی است که بقاع امامزادگان امکان برگزاری آن را در طول سال برای مردم، به ویژه همسایگان آن بقاع دارا می باشد.

همچنین زیارت قبور این امامزاده ها برای مردم شهر و نیز مردمی که از دیگر شهرها به این اماکن می آیند و گردشگر مذهبی نامیده می شوند، خود نوعی کارکرد اجتماعی- اقتصادی به حساب می آید. به غیر از موارد مذکور، «معماری و هنر موجود در بنای امامزاده ها این قابلیت را دارد که افراد، چه مسلمان و چه غیر مسلمان را به سوی خود جذب کند و به نوعی وظیفه فرهنگی و مذهبی خود را ایفا نماید.» (رحیمی، طحان، ۲، ۱۳۹۲)

تورهای آشنایی با بقاع و امامزادگان

مقبره علامه مجلسی واقع در مسجد جامع اصفهان، امروزه با همت اداره اوقاف اصفهان و تولیت این بقعه توانسته است مکانی را برای زایرین و گردشگران فراهم کند. از جمله خدمات ارائه شده در این بقعه که به جذب گردشگر به خصوص گردشگران داخلی کمک می کند عبارت است از: تشکیل غرفه های خدماتی مانند غرفه مشاوره رایگان، غرفه ترویج وقف، غرفه نقاشی برای کودکان، سالن همایشات برای برگزاری مراسم و رویدادها، فروشگاه کتاب و عرضه محصولات فرهنگی، ویژه برنامه های مختلف به مناسبت های مختلف و راه اندازی کتابخانه ازجمله اقدامات در این بقعه می باشد.

با توجه به شهرت بقعه علامه مجلسی می توان جهت آشنایی گردشگران با این بقعه، تورهای بازدید از اماکن مذهبی شهر اصفهان را برگزار کرد که بازدید از بقعه علامه مجلسی هم یکی از این مکان ها است.

از جمله راهکارهای جذب گردشگر در این بقعه را می توان تربیت راهنمایان متخصص و استفاده از آنها در بقعه در ایام گردشگر پذیر و توضیحات پیرامون علامه مجلسی، تاریخچه بقعه و اطلاعات دیگر دانست. همچنین اداره اوقاف و امور خیریه اصفهان با برگزاری تورهای آشنایی با امامزادگان و بقاع متبرکه، مردم را در شناخت بیشتر این بقعه و جذب گردشگر کمک می کند.

اسامی برخی از مدفونین در مقبره علامه مجلسی:

ردیف نام و نام خانوادگی سال وفات توضیح
۱ شیخ شمس الدین محمّد
۲ ملاّ محمّد تقى مجلسى ۱۱ شعبان ۱۰۷۰ پدر علامه محمد باقر مجلسی
۳ علامه ملا محمد باقر مجلسی ۱۱۱۰ قمری معروف به صاحب بحار الانوار
۴ آخوند ملا محمد صالح مازندرانی ۱۰۸۰ قم داماد محمد تقی مجلسی (شوهر آمنه بیگم مجلسی)
۵ آقا محمد هادی
۶-۱۰ خواهران علامه محمد باقر مجلسی
۱۱ محمد باقر بن میرزا بن عبدا… بن ملا محمد تقی مجلسی ثالث
۱۲ ملا محمد تقی بن ملا عبدا… بن ملا محمد تقی برخی از دفن برادرش ملا محمد نصیر در این بقعه خبر دادند
۱۳ ملا محمد مهدی بن حاج محمد ظهیر نهم جمادی الثانی سال ۱۱۸۰
۱۴ میرزا حسنعلی بن میرزا محمد باقر
۱۵ میرزا حیدر علی شروانی فرزند ملا میرزا محمد شروانی و دختر مجلسی اول
۱۶ میرزا رضا حسینی از علما و سادات
۱۷ ملا زین العابدین بن ملا عبدا… بن ملا محمد تقی نوه محمد تقی مجلسی
۱۸ میرزا محمد صادق بن علامه جلسی پسر علامه مجلسی
۱۹ میرزا محمد صادق امام جمعه آخرین امام جمعه و پسر میرزا محمد علی
۲۰ میر عبدالباقی اصفهانی ۱۲۲۵ با میر عبدالباقی امام جمعه یکی نیستند.
۲۱ حاج میر سید محمد امام جمعه بن میر عبدالباقی ۱۲۴۴
۲۲ ملا عبدا… بروجردی بن حاج محمد رحیم ربیع الاول سال ۱۱۹۱
۲۳ سید علامه الدین محمد گلستانه ۲۷ شوال سال ۱۱۰۰ درباره قبر ایشان گفته شده یا در این بقعه یا در مقبره مقابل مسجد مصری اصفهان است. به قولی مسجد صاحب بن عباد – خواهر یا دختر خواهرش هسمر علامه مجلسی ثانی است.
۲۴ میر علی نقی ۱۲۰۵
۲۵ ملا محمد علی استر آبادی داماد مجلسی اول
۲۶ میرزا محمد علی امام جمعه بن میرزا جعفر نوزدهم ربیع الاول ۱۳۰۰
۲۷ ملا محمد کاظم بن ملا محمد علی سال ۱۲۷۰
۲۸ مخلص کاشانی. میرزا محمد در ۶۰ سالگی شاعر

منبع جدول: وب سایت علامه مجلسی

منابع

– ابراهیم زاده، حسن، دیدار با ابرار (علامه محمد باقر مجلسی مردی از فردا)، شرکت چاپ و نشر بین الملل، ۱۳۹۲

– پاپلی یزدی، محمد حسین، سقایی، مهدی، گردشگری ماهیت و مفاهیم تهران ۱۳۸۹ انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت) مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی تهران

– جمالی نژاد، مهدی، گردشگری اسلامی، ۱۳۹۱، اصفهان، انتشارات آرما

– شیخی، الیاس، دیدنیهای اصفهان، ۱۳۸۷، انتشارات موسسه کتاب همراه تهران

– مهریزی، مهدی، ربانی، هادی، شناخت نامه علامه مجلسی، مقالات منتشر شده در مطبوعات، جلد اول، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۷۸

– نیلی پور، مهدی، ۱۳۸۷، مدیریت زیارت عمومی اهل بیت (ع)، اصفهان، انتشارات سلسبیل

وب سایت:

http://majlesi.ahlolbait.com/content

انتهای پیام/

برچسب‌ها: , , , , , ,

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


پایگاه خبری چشمه سار
پایگاه خبری چشمه سار
اصفهان شرق
اصفهان شرق
پایگاه خبری رهیافته
پایگاه خبری رهیافته
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق