جمعه ۱۹ آذر ۱۳۹۵
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
چاپ خبر
۱۸:۴۳ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۸
حجت الاسلام الهی دوست
تقریرات درس اخلاق حجت الاسلام حمید الهی دوست
 نترس از اینکه موفق نشوی/ مبارزه با نفس و تدلیس شیطان   

بیمه عمر نیستیم، دم به دم مراقبه لازم است. اگر انسان در مرحله سوم شیطان را شکست داد، در مرحله بعد می گوید: «درست است که احتیاج به مراقبه دارد اما تو فقط همین یک عیب را داری و در وجود تو هیچ عیب دیگری نیست». باز می خواهد انسان را از عیوب دیگر غافل کند...

به گزارش ندای اصفهان، حجت الاسلام و المسلمین حمید الهی دوست در سال ۱۳۴۲ شمسی در شهر اصفهان و در خانواده‏ اى مذهبى دیده به جهان گشود. او پس از اخذ دیپلم ریاضی از دبیرستان ادب اصفهان در سال ۱۳۶۱ وارد حوزه علمیه اصفهان شد. ایشان از سال ۱۳۶۵ تاکنون به تدریس در رشته های اخلاق، ادبیات، منطق، رجال، کلام، علوم قرآن و تفسیر، اصول فقه، حدیث و فقه مشغول می باشد و هم اکنون مدیریت مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت رسول امین را برعهده دارند.

متن زیر که توسط سرویس دین و اندیشه سایت ندای اصفهان پیاده سازی شده است، نمونه ای از درس اخلاق ایشان در محاسبه نفس است (مبتنی بر کتاب اربعین حدیث امام خمینی) که در آن طلبه و استاد هر دو در ارائه بحث مشارکت می کنند.

توضیح: «اربعین حدیث» یا «شرح چهل‏ حدیث»، یکى از آثار گرانبهاى اخلاقى و عرفانى امام خمینى است که در سال ۱۳۱۸ شمسى نوشته شد. در این اثر، چهل‏ حدیث از روایات پیشوایان دین از کتاب شریف اصول کافى (‏۳۴ حدیث در مسائل اخلاقى و ۶ حدیث آخر در مسائل اعتقادى) به وجهى مبسوط، با بیانى شیوا و اثرگذار شرح شده ‏اند. کتاب چهل حدیث، در اصل تقریرات امام خمینی(ره) است که مضامین آن را در مدرسه فیضیه قم برای شاگردان خود ایراد فرموده‌اند، سپس تصمیم گرفتند کتابی در همین زمینه تألیف کنند.

کتاب چهل حدیث امام خمینی

طلبه: بسم الله الرحمن الرحیم… حضرت می فرمایند: از ما نیست کسی که هر روز نفسش را محاسبه نکند، پس اگر عمل حسنه‌ای انجام داده است از خدا طلب زیادت کند و اگر عمل سیئه‌ای انجام داده است استغفار کند و به سوی خدا برگردد. اگر کار مثبتی انجام داده بگوید خدایا توفیق انجامش را از من نگیر «و ربّ زدنی توفیقا»؛ اما اگر کار خطایی کرده است توبه کند، «ثمّ یتوبون من قریب». توبه اگر قریب نباشد تل‌انبار می شود و ملکه می شود و وقتی ملکه شد «ردّ المعتاد عن عادته کالمعجزه» و برگشتن از این راه سخت است.

طلبه: حدیثی هم از امام حسن عسکری علیه السلام داریم که: هر شب حسابتان اینگونه باشد که چقدر دوری و برائت از دشمنان ما جسته‌اید و چقدر در محبت و ولایت ما پیشروی داشته‌اید.

استاد: این روایت تفسیری نیست، تطبیقی است، ذکر مفهوم نیست بلکه ذکر یکی از مصادیق محاسبه است. روایت تطبیقی است، اثبات شیء نفی ما ادا نمی کند.

کلمه یوم که در حدیث به کار رفته است به سه معنا به کار می رود: گاهی در مقابل لیل است؛ گاهی به معنای شبانه‌روز است و گاهی هم به معنای عصر و دوره است.

البته بحث حضرت امام خمینی (ره) این نبود، بلکه این بود که ما یک مشارطه داریم و یک مراقبه و یک محاسبه. انسان ابتدا با خودش شرط کند که گناه نکند، البته نترسد که حالا این شرطی که می کنم عملی نباشد یا نمی توانم و موفق نمی شوم. امام (ره) می فرماید شرط کن و قرار بگذار. بعد روز به روز مراقبه کن و حواست جمع باشد که خطایی از تو سر نزند. بعد در پایان هر روز محاسبه کنی که طبق آن مشارطه و مراقبه چقدر موفق بودی. اگر موفق بوده‌ای شکر کنی وگرنه توبه کنی و از خدا بخواهی که کمک به ترک کنی.

طلبه: یک نکته طبی درباره ساعت مناسب محاسبه بگویم. یک ساعت قبل تا یک ساعت بعد از اذان مغرب بهترین زمان محاسبه و مشارطه است چون به دلیل تولید یک سری اخلاط در بدن، انسان در این ساعت جزئی‌نگر می شود و دقت بیشتری می کند و قدرت تفکرش بالاتر می رود. البته این ساعت برای درس خواندن مناسب نیست چون قدرت یادگیری پایین است. در بین الطلوعین قدرت یادگیری بالا است و ورودی های حس مشترک باز است.

استاد: ممنون. خب بحث علمی بود و ما هم که اهل فن نیستیم. ابوعلی سینا می گوید: هر وقت چیزی شنیدی که دلیل روشنی برای بطلانش نداشتی آن را رد نکن و در حد احتمال بپذیر. البته همینطور نمی پذیریم بلکه آن را درگوشه‌ای از ذهن می گذاریم شاید توانتستیم بعدا آن را تحلیل کنیم.

مطلبی الآن به ذهنم رسید که فرمایش حضرت امام (ره) درباره مشارطه و مراقبه و محاسبه که می گوید نترس از اینکه موفق نشوی را طور دیگری هم می شود گفت. اینکه می گویند «نترس»، مثالش مانند رانندگی است که وقتی روز اول یاد می گیریم ممکن است ده بار خاموش کنیم و این ور آن ور برویم اما با جزم کردن عزم و تلاش در ادامه این ها را به حداقل می رسانیم.

آیت الله رضا استادی که ذوق خوبی در مسائل اخلاقی دارد می گفت (البته اینکه می خواهم بگویم دقیقا حرف های ایشان نیست، حرف هایم با حرف های ایشان رابطه عموم و خصوص من وجه دارد!) می گفتند که وقتی انسان تصمیم به کار مثبتی می گیرد، شیطان می گوید: «ممکن نیست، بی خود خودت را معطل نکن، هر کسی را خدا یکجور خلق کرده است». تلقین می کند که نمی شود. اگر انسان در این مرحله اول شیطان را شکست داد شیطان در مرحله دوم می گوید: «بله این کار شدنی است اما تو مرد این میدان نیستی، اراده‌ات خیلی ضعیف است و سست عنصر هستی، گاو نر می خواهد و مرد کهن، پس نمی توانی»! اگر انسان در این مرحله دوم هم شیطان را شکست دهد، شیطان می گوید: «تو که توانستی توبه کنی دیگر پاک شده‌ای و بیمه عمر شده‌ای، خیالت راحت باشد»؛ یعنی انسان را از این مطلب باز می دارد که ممکن است این گناهی که از در بیرون رفته است از پنجره برگردد و طور دیگری من مبتلا به همین گناه با یک کیفیت دیگر شوم!

نخیر، بیمه عمر نیستیم. دم به دم مراقبه لازم است. اگر انسان در مرحله سوم شیطان را شکست داد، در مرحله بعد می گوید: «درست است که احتیاج به مراقبه دارد اما فقط تو همین یک عیب را داری که برطرف شد و در وجود تو هیچ عیب دیگری نیست». باز می خواهد انسان را از عیوب دیگر غافل کند. اصلا حتی قبل از مرحله اول می توان این را اضافه کرد که شیطان می گوید تو اصلا عیب نداری، تو نه آدم کشتی نه مشروب خوردی نه فلان گناه را کردی، اهل مسجد و نمازی و… درنتیجه انسان را متوجه جنبه های مثبت می کند و از جنبه های منفی غافل می کند. پس اول می گوید تو بی‌عیبی! در مرحله بعد می گوید اگر عیب‌داری نمی‌توانی بشناسی! در مرحله سوم اگر بشناسی نمی توانی با آن مبارزه کنی و…

پس برای مبارزه با شیطان دم به دم نیاز است به هُشیاری و بیداری. شیطان دام های زیادی دارد و به مدل های زیادی آدم را فریب می دهد.

طلبه: شما فقط رفع یک عیب را در نظر می گیرید. این اشتباه است که ما فقط با یک عیب مبارزه کنیم تا اینکه ملکه شود و دیگر آن را انجام ندهیم، بلکه باید مجموعه عیوب را با هم رفع کنیم.

استاد: در بعضی از عیب ها امکان دارد که مجموعه‌ای آن ها را حل کنیم اما بعضی اوقات به موازات رفتن نمی شود و تقدم و تأخر می خواهد. ما هم محدود نکردیم بلکه القائات شیطانی را گفتیم. اراده ها فرق دارد. گناهان فرق دارند؛ صغیره و کبیره. گاهی باید یک گناه را تدریجی رفع کرد. اینکه می گویند گام های بزرگ را از گام های کوچک شروع کن همین است؛ مسائل اخلاقی تدریجی است. همین که دنبال و در جست وجوی عیب خودش است این یک مرحله است. همین که تصمیم می گیرد، یک مرحله است. گناه های بدتر را بیشتر باید با آن مبارزه کرد، مثل بدترین گناه که شرک است یا گناه های کبیره دانه درشت مثل عاق والدین.

یک نکته دیگر هم بگویم. برای بعضی از گناهان آدم باید سالیان سال وقت بگذارد البته نه اینکه از گناهان دیگر غافل شود. شخصیت بزرگی بود که بعد از انقلاب هم فوت کرد و استاد اخلاق هم بود و پسر یکی از مراجع بود. ایشان خیلی علاقه‌مند به زیارت امام هشتم بود. به زیارت می رود و وقتی شنبه برای درس می خواسته به قم برگردد با روحانی دیگری برخورد می کند و با هم به دنبال بلیط می روند. به آنها می گویند: فقط دو نفر در بوفه جا داریم. آن بنده خدا می گوید چاره‌ای نیست، چه کار کنیم؟ شما استاد حوزه‌اید و پسر مرجع تقلید و… می گوید: نه من همه این ها را در وجود خودم کشته‌ام اما البته من یک چیزی هست که سالیان سال است دارم با آن مبارزه می کنم و آن اینکه اگر کسی حرف کوتاه و بلندی به من بزند، تا جوابش را ندهم این دلم حال نمی آید. این را هنوز از خودم نتوانسته‌ام دفع کنم اما بقیه چیزها را در وجود خودم کشته‌ام. ایشان شخصیت بزرگی است و کتاب اخلاقی هم دارد. می خواهم بگویم اینطور نیست که با بعضی از گناهان راحت بتوان مبارزه کرد. واقعا گاهی مشکل است. اما هر مقدار که توان پیدا کردی همان اندازه به حقیقت نزدیک شده‌ای و رشد کرده‌ای. یک سری مشکلات در راه هست اما خودتان را دست کم نگیرید و همتتان را بلند کنید. آن هایی که موفقیتی داشته‌اند و توفیقی پیدا کرده‌اند، واقعا جدی گرفته‌اند. قرآن می گوید: «انّ الشیطان کان عدو فتخذوه عدو». شیطانی هست که دشمن قسم خورده ماست و گفته «فبعزتک لاغوینهم اجمعین» و بیکار هم نیست.

یک جمله دیگر هم بگویم. البته اگر صحیفه سجادیه بود بهتر بود، هفته بعد صحیفه را بیاورید تا از روی آن بگویم. امام سجاد علیه السلام بهترین ترسیم را از شیطان دارد. در کلمات حضرت در صحیفه توصیف شیطان هست.

الآن وسط درس اول کتاب اخلاق هستیم. تا الآن پنج بحث جهاد با نفس؛ تفکر و عزم و مشارطه و محاسبه و مقاربه را گفتیم.

برچسب‌ها: , , , ,

FacebookTwitterGoogle+TelegramWhatsAppLineYahoo MessengerLinkedInPinterestTumblr

مطالب مرتبط

  1. مخاطب می‌گه:

    ای کاش صوت جلسه را هم میگذاشتین

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


میدان نیوز
میدان نیوز
حوزه و روحانیت
حوزه و روحانیت
جوان انقلابی
جوان انقلابی
انقلابی شدن
انقلابی شدن
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات
تبلیغات
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق