پنج شنبه ۰۲ آذر ۱۳۹۶
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
سرویس: فرهنگ و هنر
چاپ خبر
۱۰:۱۹ - ۱۳۹۶/۰۴/۱۵
کارکرد تربیتی یا درونیات خالق فیلم؟
 بازخوانی جشنواره فیلم کودک و نوجوان: فرصتی برای برخی تأمل ها   

والدینی که که می گردند و از بین این همه مدرسه و معلمین شریف، بهترینشان را انتخاب می کنند و در کلاس و آموزشگاه های تابستانی با دقت بررسی می کنند، چرا با رسانه شلخته برخورد می کنند؟ به نظر می رسد برخورد با فیلم به نسبت اهمیت و عمق تأثیرش، برخوردی ناآگاهانه است

ندای اصفهان- حامد گلناری

جشنواره فیلم کودک و نوجوان یک رویداد هنری است؛ یک رویداد فرهنگی است. کلا چیز خوبی است. محل و زمانی است که دغدغه مندان سینمای کودک و نوجوان دور هم جمع شوند و اصطلاحا پروانه ها را به پرواز در بیاورند. فیلم های مناسب حال و قال کودکان و نوجوانان اکران می شود و بچه ها با خانواده هایشان به سینما می آیند و از اینکه یک اثر سینمایی آموزنده می بینند خوشحال می شوند و از سینما بیرون می روند. در اختتامیه هم جایزه هایی به آن ها که بهتر در این حوزه دغدغه مند بوده اند و کارهای آموزنده تر و مفید و خوش ساخت تری ساخته اند تعلق می گیرد.

جشنواره فیلم کودک و نوجوان نشان از توجه ویژه سینمای دولتی ایران به بخش کودک و نوجوان دارد؛ یعنی اینکه خیلی برایشان مهم است که در این حوزه فیلم های خوب ساخته شود. اما بیایید به بهانه برگزار شدن این جشنواره در این روزها و در شهرمان اصفهان؛ در این رویداد کمی بیشتر دقت کنیم.

در بهترین حالت ممکن، این جشنواره قرار است مشوق فیلسازهایی باشد که برای کودکان و نوجوانان فیلم می سازند. یک سوال: چرا باید برای کودکان و نوجوانان فیلم ساخت؟ به عبارت دیگر چرا باید سینمایی مخصوص آن ها داشته باشیم؟

یک جواب: اول اینکه این رده سنی به دلیل ویژگی های خاص خود، یقینا برخی مولفه های موجود در سینمای بدنه، برای آن ها مناسب نیست و از طرف دیگر به مولفه هایی نیاز دارند که در سینمای بدنه موجود نیست. لذا این سینما به دردشان نمی خورد و از طرف دیگر خب نمی شود بدون سینما بمانند پس بیاییم و یک سینمای سالم برایشان فراهم کنیم.

یک جواب دیگر: اکنون سینما می تواند در نقش یک ابزار آموزشی عمیق و موثر نقش ایفا کند؛ یعنی سینما به عنوان  یک رسانه ظرفیت انتقال پیام هایی را دارد که شاید از طرق دیگر مثل گفتگو یا کتاب امکان انتقالش نیست. پس چه بهتر که از این ابزار استفاده کنیم و بچه های گل را به وسیله اش تربیت کنیم. چه چیز بهتر از این.

از زاویه ای دیگر!

اگر هدفمان از سینمای کودک و نوجوان تنها ژست اهمیت به نسل آینده نباشد پس لابد به دنبال تأثیر این سینما بر رده سنی مورد نظرمان هستیم. پس مسئله مهم تأثیر است. در دو وجه تأثیر قابل بررسی است؛ یکی اینکه برای تأثیر، باید مخاطب در معرض اثر هنری قرار بگیرد. در معرض اثر هنری قرار گرفتن یعنی اینکه مخاطب انتخاب کند که به اثر هنری مورد نظر توجه کند و بپسندد و با آن ارتباط برقرار کند. پس از این مسیر به مقوله جذابیت می رسیم.

جذابیت همان چیزی است که باعث می شود مخاطب جلوی فیلم، زمین گیر شود. اگر یک فیلم جذابیت لازم را نداشته باشد ناگزیر تأثیر هم نخواهد داشت چون کسی در معرضش قرار نمی گیرد. اما جذابیت در یک فضای رقابتی تعریف می شود؛ یعنی با جذاب و جذاب تر روبرو هستیم. مخاطب به راحتی دنبال فیلمی می رود که از دیگر فیلم ها جذابیت بیشتری داشته باشد مگر اینکه قصد دیگری از فیلم دیدن داشته باشد مثلا بخواهد از یک فیلم آموزش مورد نظرش را بگیرد که کم پیش می آید و در مورد مخاطب کودک و نوجوان با یک تقریب خوب می توان ادعا کرد که کلا چنین اتفاقی رخ نمی دهد و جذابیت حرف اول و آخر را می زند.

اما چه کسی می تواند منکر این مطلب شود که کودک و نوجوان ما به راحتی با آثار هالیوودی روبرو هستند که با فاصله قابل توجهی از آثار مشابه داخلی جذاب تر است. این جذایت طبیعی است. چون آن ها هم از حیث تکنیک و تجربه جلوتر هستند و هم از لحاظ زیربناهای اقتصادی.

در این وضعیت چه عاملی می تواند باعث جذب کودکان و نوجوانان به سینمای کودک و نوجوان داخلی شود؟ شاید باید مجبورشان کنیم که جذب شوند! باید اصرار کنیم که این انیمیشن های داخلی جذاب تر هستند. آن ها ممکن است بگویند که انیمیشن یا فیلم هالیوودی که در تبلت دارد قشنگ تر است ولی ما به عنوان ولی می گوییم نخیر و بیا و برویم جشنواره کودک. ما در این قسمت جذابیت ظاهرا با مشکل اساسی روبرو هستیم.

درونیات خالق فیلم

وجه دیگری که درباره تأثیر می توان بحث کرد این است که با فرض جذب شدن مخاطب به فیلم و مواجه شدن او با اثر، باید ببینیم واقعا می توان از یک فیلم کارکرد تربیتی انتظار داشت؟ و با این فرض که می توان چنین انتظاری داشت چند درصد از آثاری که در حال حاضر در کشور تولید می شود دارای چنین ظرفیتی است؟

بحثی در این نیست که فیلم خواه ناخواه تأثیر می گذارد؛ همانطور که هر انسانی بر دیگری تأثیر می گذارد. محال است ولو کوتاه با کسی همنشین باشید و از او تأثیر نگیرید. هر اثر هنری به طریق اولی شامل این خصوصیت است. اما چیزی که از آن سوال شد و حائز اهمیت است اینکه این تأثیر آیا آن چیزی است که ما می خواهیم و یا تأثیری شلخته است که از درونیات پالایش نشده خالق فیلم، ناشی می شود؟ یقینا اگر اثر مثبتی بخواهیم باید از دسته اول باشد اما چیزی که عموما رخ می دهد دسته دوم است.

آیا خالق اثر، در پی این بوده است که اثری مثبت بگذارد؟ حتی اگر جواب این سوال مثبت باشد، آشنایان با فرآیند خلق هنری می دانند که چیزی که خالق اثر به طور ناخودآگاه از درونیاتش به اثر انتقال می دهد به مراتب بیش از چیزی است که از قبل تصمیم به آن داشته است و این خصوصیت ذاتی اثر هنری است که باطن خالقش را به دور از ظاهرسازی ها و ریاکاری ها برملا می کند.

حالا به این می رسیم که در این شلوغ بازار، چند درصد از هنرمندان ما، «باطنی» پرداخته شده دارند که ما بتوانیم فرزند دلبندمان را بفرستیم تا در مقابل تشعشعات ضمیر ناخودآگاه اش قرار بگیرد؟ هنرمندان یقینا قشر شریف و تأثیرگذار جامعه هستند و همین تأثیرگذاری باعث می شود شرافتشان از اهمیت چشمگیری برخوردار شود.

اما جای سوال باقیست که والدینی که که می گردند و از بین این همه مدرسه و معلمین شریف، بهترینشان را انتخاب می کنند و در کلاس و آموزشگاه های تابستانی با دقت بررسی می کنند تا ببینند فرزندشان با چه کسی و با چه چیزی همنشین می شود چرا با رسانه شلخته برخورد می کنند؟ رسانه و فیلمی که به قطع و یقین نوع داخلی و بومی اش شرف دارد به نوع بیرونی و کدرش اما به هر حال به نظر می رسد برخورد با فیلم به نسبت اهمیت و عمق تأثیرش برخوردی ناآگاهانه است.

جشنواره در شهرمان در حال برگزاری است و پروانه ها مثل همیشه در پرواز اند اما جای نگاه عمیق و چالشی به مسئله تأثیر رسانه به خصوص بر کودکان و نوجوانان انگار خالی است.

انتهای پیام/

برچسب‌ها: , , , ,

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


پایگاه خبری چشمه سار
پایگاه خبری چشمه سار
اصفهان شرق
اصفهان شرق
پایگاه خبری رهیافته
پایگاه خبری رهیافته
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق