یکشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۵
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
چاپ خبر
۱۱:۱۸ - ۱۳۹۴/۰۶/۳۱
شیعیان یمن
گزارش راهبردی؛
 تحولات یمن از دولت ساسانی تا به امروز   

با شروع انقلاب اسلامی ایران بسیاری از شیعیان زیدی یمن که به انزوا فرو رفته بودند و روحیه انقلابی خود را ازدست داده بودند از رخوت بیرون آمدند و روح تازه ای در کالبد شیعیان یمن دمید. سید بدرالدین حسینی پدر رهبر فعلی جنبش انصارالله به ایران آمد و در افکار و اندیشه های امام خمینی (ره) مطالعه کرد...

ندای اصفهان- دکتر فرشاد فروزش (استاد دانشگاه آزاد نجف آباد)/

از زمان مواجه اسلام با غرب موضع گیری غرب در برابر اسلام یک موضع خصمانه بوده است. از گذشته دور شرق و غرب با هم تقابل داشته اند که این تقابل در دوره اسلام نیز ادامه پیدا کرد و تا جنگ های صلیبی که تعداد آن از انگشتان دو دست بیشتر نشد، بارها مسلمانان و مسیحی ها با یکدیگر جنگیده اند و درنهایت اروپایی ها شکست خوردند و بیت المقدس در دست مسلمانان باقی ماند. اما این کینه در دل دولتمردان اروپایی باقی ماند و البته این جنگ ها مقدمه ای برای آشنایی بیشتر اروپایی ها با جهان اسلام و موجب تحولی عظیم در قرن های ۱۵ و ۱۶ شد که تا کنون ادامه دارد. این دوره به «رنسانس یا تحول دوباره» مشهور شد و این تحول که هم از نظر فکری، علمی و نگاه به جهان و انسانیت بود موجب بوجود آمدن جهش تکنولوژی و گام نهادن در انقلاب صنعتی شد.

اروپای عقب افتاده، از تمدن اسلامی و شرقی پیش افتاد. در طول چهار قرن گذشته اروپا پیشتاز تکنولوژی و علم در جهان بوده بطوری که تقریبا هیچ اندیشمندی از خود نظری نمی داد مگر اینکه نگاهش به سمت غرب باشد و در سویی پیش می رفت که مورد تایید غرب قرار گیرد. نمونه هایی که به غرب توجه نمی کردند بسیار اندک بودند، در ایران به عنوان یک کشور شیعه اسلامی، علمای اندیشمند با احتیاط به این مسئله نگاه می کردند. یک کتاب در این زمینه وجود دارد با نام «نخستین رویارویی های اندیشگران ایران با دو رویه تمدن بورژوازی غرب» که از این دو رویه یکی تکنولوژی و فناوری و علوم نظامی و ستاره شناسی و… است که غرب از ما پا پیش تر نهاده و همه این علوم تأثیر از این تحول گرفته اند و رویه دیگر آن استعمارگری است و بزرگ ترین برده داری زشت تاریخ بشر در همین دوره تمدن ۵۰۰ ساله اخیر اروپا شکل گرفته است.

کتاب اندیشه گران ایران

اندیشمندان ایران و اسلام در مقابل این دو نماد تمدن غرب دچار یک سردرگمی شدند؛ یعنی فکر اینکه تمدن غرب خوب است آن را بپذیریم یا بد است آن را رد کنیم و با نوعی تشتت فکری مواجه شده بودند که آیا غرب نظرشان راتایید می کند یا خیر. درطول ۱۵۰ سال گذشته روشنفکران و علمای ما با احتیاط و در بسیاری مواقع در مقابل این دو رویه مواضع صریحی گرفته اند؛ «سید جمال الدین اسد آبادی» و «میرزای شیرازی» نمونه های کاملا کم یابی در این زمینه هستند که تفکراتشان بصورت کاملا تبلور یافته تبیین نشده است و به دست ما نرسیده و اگر هم به دست خواص رسیده، بصورت کامل شناخته نشده این تفکر همچنان ادامه داشت تا در زمان امام خمینی (ره) که درمقابل غرب نظریات منسجم و مدونی ارائه کرد (نظریاتی که حدود ۳۵-۴۰ سال است افکار اندیشمندان سیاسی جهان بخصوص دشمنان را به خود مشغول کرده است). مرحوم امام به گفته های غرب توجهی نکرد و در پی جایگاه افکار و اندیشه های خود در اندیشه های غربی نبود بلکه نظریاتی داد که اسلام ناب مجددا احیا شد و مفهوم واژگانی مانند شهادت و شهادت طلبی و ادای تکلیف به صورت نویی بیان شد. ایشان منتظر تایید نظریات توسط اندیشمندان غرب نماندند بلکه به اندیشه های غربی «نه» گفتند: «ما معادله ی جهانی و معیارهای اجتماعی و سیاسی ای که تا به حال به واسطه ی آن تمام مسائل جهان سنجیده می شده است را شکسته ایم. ما خود چارچوب جدیدی ساخته ایم که در آن عدل را ملاک دفاع و ظلم را ملاک حمله گرفته ایم». این مکتب شهادت است، وظیفه مسلمانان دفاع از تمام محرومین و مستضعفین جهان و بخصوص مستضعفین مسلمان جهان است و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی امام فرمودند «ما انقلابمان را به تمام نقاط جهان صادر می کنیم». ایشان حرف های خود را بصورت صریح می گفتند و در بسیاری از نقاط جهان مسلمانان به این فکر فرو رفتند که ایرانی ها چه می گویند. بسیاری از کسانی که به اجرای حکومت اسلامی امیدی نداشتند امیدوار شدند و حرکت هایی در حکومت های اسلامی شکل گرفت که از آن با نام بیداری اسلامی یاد می شود و گاهی در رسانه های غربی و عربی از آن با نام بهار عربی سخن می گویند.

دشمنی با حرکت های مردمی

آمریکایی ها و متحدان آنها توانستند در بعضی مناطق حرکت های مردمی را مهار کنند مانند مصر که مسیر انقلاب این کشور را تقریبا کنترل کردند و در الجزیره و لیبی و… حرکت های اسلامی و تا حدودی عربی که برضد نظام های دیکتاتوری موجود قیام کردند و آمریکایی ها بدل آن را برای سوریه درست کردند که به نتیجه نرسید و اگر سوریه سقوط کند سنگر اول جمهوری اسلامی سقوط می کند.

اگر امروز افکار امام خمینی را از لبنان بیرون بریزند ما یک سنگر عقب نشسته ایم؛ ما ۸ سال نیروهای رزمنده مان، در مرزهای ایران و عراق با نیروهای استکبار جهانی جنگیدند و امروزه این مرزها به سوریه، غزه، لبنان و… رفته است و اگر مواضع آن به دست دشمن بیفتد ما باید بر سر مرزهای داخلی خود بجنگیم. بسیاری از حرکت های بیداری اسلامی یا به تعبیر غربی ها بهار عربی در کشورهای مختلف را یا متوقف و کنترل کرده اند یا به انحراف کشانده اند و در خیلی از این حرکت ها موفق نشده اند چراکه در راستای افکار صحیح پیش می روند نمونه صحیح آن افکار حزب الله لبنان است.

از دیگر عوامل کنترل آمریکا در مصر این بود که در آنجا مسئله مرجعیت و تشیع مانند دیگر مناطق وجود نداشت. افکار امام خمینی که در ایران شروع شده بود در بعضی مناطق خارج از ایران نیز به تدریج رشد پیدا کرد و شناخته شد نه به یک اندازه بلکه در طیف های مختلف جوامع به مقیاس های مختلف شناخته شد. یکی از این نقاط کشور یمن است که با دیگر مناطق مانند الجزایر و لیبی و… فرق می کند و شباهت ها و قرابت هایی هم با ایران دارد. یمن سرزمین جنوبی عربستان است که گاهی در منابع از آن به عنوان عربستان سعید یا عربستان خوشبخت نیز یاد می شود، این سرزمین از دوران باستان دارای تمدن درخشانی بوده و آثار تمدن باستانی در دل خاک آن بسیار وجود دارد که باید در حفاری های باستان شناسی برون آید. وضعیت یمن در طی ۵-۶ ماه گذشته در صدر اخبار بوده و کشور هایی نظیر عربستان سعودی و آمریکا مدعی هستند که دخالت های ایران در این کشور باعث نا آرامی، شورش و استقلال طلبی عده ای شده است.

کشور یمن

یمن قسمتی از پادشاهی ساسانیان

در مورد گذشته ی یمن باید اشاره و یادآوری کنیم که یمن در دوره قبل از اسلام از مراکز تمدنی جهان بوده چنانکه در روایات اسلامی و ابراهیمی می آید آنجا مرکز حکومت ملکه صبا بوده است. در اواخر دوره قبل از اسلام یمن تحت حاکمیت حکام اتیوپی قرار گرفته بود و حکام بومی یمن را از کار برکنار کردند. حاکم یمنی به پادشاه ایران در دوره خسرو انوشیروان پناهنده شد و از او قول کمک خواست و در حدود عراق ماندگار شد و درگذشت. بعدها بنا به درخواست کمک فرزندش و توصیه موبدان سرداری به نام «وهرز» را که در زندان بود به فرماندهی عده ای گماشت و با هشت کشتی به یمن فرستاد و با کمک بومی های یمنی موفق شدند حکومت ابرهه را براندازند و حکومتی یمنی به دست نشاندگی ساسانیان برپا کنند و یمن قسمتی از پادشاهی ساسانیان شده بود تا ظهور اسلام که به دستور خسروپرویز فرستاده ای از یمن به مدینه رفت تا پیامبر را دستگیر کند. پس از ملاقات فرستاده یمنی، پیامبر (ص) فرمودند: شب گذشته در ایران شورشی برپا شده است و خسروپرویز به دست پسرش کشته شده و حال در ایران حکومت به گونه دیگری است، تو به یمن برو و سرداران ایرانی را از طرف من به اسلام دعوت کن. پس از بازگشت فرستاده یمنی با اطلاعاتی که بعدها از ایران رسید، درستی حرف پیامبر اسلام به اثبات رسید و این مسئله زمینه ای شد برای سرعت بخشیدن به گرایش ایرانی های یمنی به دین اسلام. بعدها با پاگذاشتن مامورین حضرت امیر (ع) به یمن مردم در طیف های گسترده ای مسلمان شدند و گویی از همان ابتدا مهر علی (ع) در دل آنها دمیده شده، در قرون بعد یمن از مراکز عمده شیعه نشین شد که گرایش های مختلفی به تشیع داشتند. شیعیان اسماعیلی که به امامت امام جعفر صادق (ع) اعتقاد داشتند (و بعدها به فرقه های مختلفی تقسیم و موفق شدند در قسمت هایی حکومت اسماعیلی تشکیل بدهند) از اولین حکومت های شیعی در زمان مأمون و سپس در منطقه شمالی یمن در استان سعده و اطراف آن می باشند. حکومت شیعی دیگری به نام حکومت زیدی تشکیل شد. زیدی ها گروهی از شیعیان هستند که به امامت زید بن سجاد (ع) اعتقاد دارند. وجه مشترک تمام فرق شیعه به افضلیت امام علی (ع) می باشد و اگر در طول تاریخ اسلام نگاهی بیندازیم خواهیم دید در طول حکومت هرکدام از امامان دسته هایی بوجود آمده است و در هر دوره عده معدودی گرایش های دیگری داشته اند. این روند تا امامت امام دوازدهم که از سال ۲۶۰ به امامت رسیدند ادامه داشت و حتی بعد از آن نیز ادامه دارد ولی فرقه های قالب شیعه، اثنی عشری یا امامیه و شیعیان اسماعیلی و شیعیان زیدی می باشند که خاندان الحوثی از پیروان آن می باشند.

یمن در زمان حکومت پهلوی

ازجمله حکومت ها در طول تاریخ ۱۴۰۰ ساله اسلام حکومت زیدی ها در یمن بوده است که از سال ۲۸۵ در قسمت های شمالی یمن حدود سعده و اطراف آن شروع شده و تقریبا تا اواخر جنگ جهانی اول نیز ادامه داشت و البته حکومت عثمانی که مرکز اصلی آن در استانبول بود (و کشورهای عراق، اردن، لبنان، مصر، عربستان و یمن مدت ها جزو قلمرو آن بوده اند) و رابطه امامان زیدی با حکومت مرکزی عثمانی در فراز و فرود بود. به دنبال جنگ جهانی اول (۱۹۱۴-۱۹۱۸) امپراتوری عثمانی متلاشی و قسمت های مختلف آن نیز جدا شد ازجمله یمن که به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم شد که در قسمت شمالی جمهوری عربی یمن و در قسمت جنوبی به مرکزیت شهر عدن یک حکومت تحت استعمار انگلستان بوجود آمد. حکومت عربی امامان زیدی تا سال (۱۹۶۲) و کودتای شبه انقلابی که صورت گرفت، ادامه داشت و در قسمت تحت حمایت انگلستان نیز مبارزات مردمی پدیدار شد که بر اثر این مبارزات انقلابی جمهوری دمکراتیک خلق یمن در یمن جنوبی بوجود آمد. بنابراین سرزمین یمن به دو قسمت تقسیم شد که یمن جنوبی جزو اقمار شوروی کمونیستی بود، از این نظر یمن تنها کشور مسلمان کمونیستی بود و رابطه ایران قبل از انقلاب بایمن جنوبی یک رابطه سرد و ضعیف بود و در عمان کشور همسایه یمن، یک جنبش مبارزاتی کمونیستی با نام ظفار شکل گرفت و دولت ایران به دلیل رابطه نزدیک خود با دولت امریکا و در راستای سیاست های آمریکاپسندانه نظام شاه نیروهای خود را برای سرکوب جنبش خلق ظفار که می خواستند حکومت سلطنتی را براندازند و یک حکومت چپگرا برقرار کنند به عمان فرستاد و دولت دموکراتیک یمن از مبارزین ظفار حمایت می کرد و درنهایت با پشتیبانی نیروی هوایی و زمینی ایران دولت عمان پیروز شد و روابط ایران و یمن بطور کلی با مشکل مواجه شد. این روند تاسال ۱۹۹۰ ادامه داشت و در اثر خواسته های مردمی یمن شمالی و جنوبی با هم متحد شدند و دولتی با نام دولت علوی یمن به ریاست جمهوری علی عبدا… صالح به وجود آمد و درحدود دوسال نیم پیش عبدا… صالح از کار برکنار شد.

وهابیت و شیعیان در یمن

از سال ۱۹۶۲ به بعد فعالیت دولت عربستان در راستای توسعه وهابیت و سست کردن اعتقادات زیدی ها افزیش یافت اما آن یمن خوشبخت (عربستان سعید) گذشته به دلیل برنامه های نادرست اقتصادی، دیگر یکی از فقیرترین کشورهای جهان می باشد. آنچه که به اهمیت یمن می افزاید کشف منابع نفتی در مناطق شمالی این کشور و مجاورت با عربستان و سواحل شرقی دریای سرخ است و باعث شده یمن برای بسیاری از کشورها اهمیت بالایی داشته باشد.

با شروع انقلاب اسلامی ایران بسیاری از شیعیان زیدی یمن که به انزوا فرو رفته بودند و روحیه انقلابی خود را ازدست داده بودند از این حالت بیرون آمدند و روح تازه ای در کالبد شیعیان یمن دمید و به صورت خودجوش به مطالعه درمورد انقلاب اسلامی پرداختند. سیدبدرالدین حسینی پدر رهبر فعلی جنبش انصارالله به ایران آمد و در افکار و اندیشه های امام خمینی (ره) مطالعه کرد و با احیای این افکار در خاندان الحوثی و شیعیان زیدی روحیه سرخوردگی و خمودگی در یمن از بین رفته است گرچه دربین برخی از قبایل یمنی به پشتیبانی دلارهای عربستان هنوز مقداری باقی مانده است. در نظر سید بدرالدین مظهر «قیام به سیف» امام خمینی است. ایشان در تمام سخنرانی های خود از روحیات و رفتار امام یاد می کردند تا آنکه در سال ۲۰۰۴ در جنگ با دولت یمن شهید شدند.

یمن

جمهوری اسلامی ایران و جنبش انصارالله

ارتباط ایران با جنبش انصارالله یک ارتباط معنوی و فکری است. جامعه یمن با حدود ۱۴ میلیون نفر جمعیت یک جامعه قبیله ای است که از ویژگی های این جامعه مجهز بودن آن به سلاح است و قدرت آن در نیروی زمینی می باشد. پس از سیدبدرالدین، عبدالملک الحوثی رهبری مبارزه را برعهده گرفته است. نکته ای که باید مورد توجه قرار بگیرد به دنبال انفجارهای ۱۱ سپتامر، آمریکا با قراردادهایی که با کشورهای مختلف برقرار کرد (ازجمله دولت یمن) و به دنبال آن نیروهای نظامی و اطلاعاتی آمریکایی و اسرائیلی در یمن زیاد شدند و از موارد مخالفت جنبش انصار الله مخالفت با حضور نیروهای بیگانه بود که این مخالفت ها منجر به جنگ با دولت مرکزی شد و درپی آن دولت مرکزی به کمک توپخانه سنگین و نیروی هوایی جنبش انصارالله را سرکوب و تعداد قابل توجهی را دستگیر و زندانی کرد ولی نتوانست آنها را سرکوب کند. یمنی ها با رهبری عبدالمالک الحوثی توانستند دولت را به عقب نشینی وادار کنند که این امر موجب شد دولت های خلیج فارس تصمیم به انتقال قدرت بگیرند و عربستان عملا وارد جنگ با یمن شد. عربستان تصور می کرد این جنگ طولانی مدت نمی شود ولی روند حوادث خلاف این موضوع را نشان داد و عربستان وارد منجلابی شد که به راحتی نمی تواند خود را از آن نجات دهد و یکی از دلایل آن این است که خصوصیات مردم یمن به دلیل شیعه بودن آنها با مصر و لیبی بسیار متفاوت است امروز یمن بزرگترین کشور شیعه زیدی جهان است.

برچسب‌ها: , , , , , ,

FacebookTwitterGoogle+TelegramWhatsAppLineYahoo MessengerLinkedInPinterestTumblr

مطالب مرتبط

  1. مریم باقری می‌گه:

    با تشکر از اطلاعات تاریخی شما جناب آقای دکتر فروزش در توصیف سرزمین یمن برای اولین بار در کنار وصف سیاسی غرب و خاورمیانه و جهان اسلام ،مستدام و پیروز باشید .

  2. علی مسعودی فر می‌گه:

    تشکر از استاد فروزش عزیز بیشتر مطالب برام تازگی داشت و نمیدونستم،ممنونم که وقت میگذارید

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


میدان نیوز
میدان نیوز
حوزه و روحانیت
حوزه و روحانیت
جوان انقلابی
جوان انقلابی
انقلابی شدن
انقلابی شدن
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات
تبلیغات
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق