جمعه ۱۴ آذر ۱۳۹۹
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
سرویس: سیاسی
چاپ خبر
۰۷:۰۲ - ۱۳۹۶/۰۲/۰۴

تصریح روایات اسلامی و شواهد تاریخ بر تاثیر اخلاق حاکمان بر طبقات اجتماعی؛

مَردمان بَر سان مَسئولان!

مردم بد نیستند، این مسئولان بی کفایت و بد هستند که رویّه مردم را در جامعه تغییر داده اند. اکنون مردم ما وقتی به هم می رسند به یکدیگر می گویند: چه قدر زمین و مال و املاک داری؟ مهریه دخترت چند سکّه است؟ چه کشورهای خارجی رفته ای؟

ندای اصفهان- سیّد مرتضی میرسراجی( کارشناس علوم حدیث)

شاه مردان، امیر مومنان(ع) در کلامی گهروار و دُرَر بار، نکته ای در حوزه جامعه شناسی و مردم شناسی فرموده اند که برای همه زمان ها قابل استناد، استفاده و تامّل است:

«النَّاسُ بِأُمَرَائِهِمْ أَشْبَهُ مِنْهُمْ بِآبَائِهِم»1

«مردم به فرمانروایان خود بیشتر شباهت دارند تا به پدران خود»

از این کلام چنین فهمیده می شود که چه بسیار آموزش ها و تربیت های پدر، که سیاست و اَعمال حکمرانان و سران کشورها، آن را تغییر داده یا تباه می سازد یا در صورت بهره مندی از عدالت و حسن رفتار آن ها، اخلاق ها و رفتارهای نادرست، نیکو و پسندیده می شود.

از اهل فضل نیز همانند کلام حضرت  امیر(ع) در نقش مستقیم مسئولان حکومتی، بر خُلق و خو و رویّه مثبت و منفی مردم در جامعه به ما رسیده است:

«الناس‏ على‏ دين‏ ملوكهم في الخير و الشر»2

«مردمان بر روش و عادت پادشاهان خود هستند چه در خوبی و چه در بدی»

ادیب و تاریخ نگار شیعه و صاحب کتاب فاخر «الفَخری» که موضوع کتابش در «آداب سلطانی و حکمرانی» است در این خصوص می نویسد:

«أنه إذا أحبّ شيئا أحبه الناس، و إذا أبغض شيئا أبغضه الناس، و إذا لهج بشي‏ء لهج به الناس إمّا طبعا أو تطبّعا، ليتقربوا بذلك إلى قلبه، و لذلك قيل: الناس على دين ملوكهم فانظر كيف كان زيّ الناس في زمن الخلفاء»3

«هرگاه سلطان چيزى را دوست بدارد مردم نيز آن را دوست مى‏ دارند، و هر گاه از چيزى بدش بيايد مردم نيز آن را بد مى‏ شمارند و زمانی که چيزى مورد پسند وى افتد، مردم طبعا و يا از روى تظاهر و براى جای گرفتن در دل سلطان از اين راه، آن را پسنديده مى‏ شمارند؛ از اين رو است كه گفته ‏اند: مردمان بر عادت و روش پادشاهان خود هستند. پس بايد به شکل مردم در زمان خُلفا [و حاکمان] نگريست كه چگونه و به چه نحو بوده است.»

صاحب «البدایه» نیز همانند این معنا را در کتاب خود قید کرده و نوشته است:

«و الناس يقولون: الناس على دين مليكهم، إن كان خمارا كثير الخمر، و إن كان لوطيا فكذلك و إن كان شحيحا حريصا كان الناس كذلك، و إن كان جوادا كريما شجاعا كان الناس كذلك، و إن كان طماعا ظلوما غشوما فكذلك، و إن كان ذا دين و تقوى و بر و إحسان كان الناس كذلك.»4

«و مردمان می گویند: مردم بر روش و عادت پادشاهان خود هستند اگر  فراوان اهل مُسکرات و مشروبات الکلی باشند و اگر همجنس گرا باشند، مردم نیز چنین می شوند و اگر خسیس و حریص باشند مردم نیز این گونه اند و اگر بخشنده و کریم و شجاع باشند مردم نیز این گونه اند و اگر طمّاع و ظالم و ستمگر باشند، مردم نیز این گونه اند و اگر صاحب دین و تقوا و نیکوکاری و احسان باشند، مردمان نیز این چنین خواهند بود.»

در صفحات تاریخ نیز، نمودهایی از این حقیقت و واقعیّت اجتماعی، ثبت و ضبط شده  است که در این مجال فقط به چند نمونه اکتفا می کنیم:

  • دوران حکومت مغول (قرن هفت و هشت)

«ابن طقطقی» صاحب کتاب «الفَخری» در باب احوال مردم در دوران «مغول» و تاثیر آن ها از حاکمان وقت چنین نوشته است:

«فلما ملكت هذه الدولة… غيّر الناس زيّهم في جميع الأشياء، و دخلوا في زيّ ملوكهم بالنطق و اللباس، و الآلات و الرّسوم و الآداب، من غير أن يكلّفوهم ذلك أو يأمروهم به أو ينهوهم عنه، و لكنهم علموا أن زيّهم الأوّل مستهجن في نظرهم، مناف لاختيارهم فتقرّبوا إليهم بزيّهم و ما زال الملوك في كلّ زمان يختارون زيّا و فنّا، فيميل الناس إليه و يلهجون به، و هذا من خواصّ الدولة و أسرار الملك»5

«… و چون اين دولت [مقصود دولت «مغول» در زمان خودش است] حاکم و فرمانروا گردید… مردم چگونه وضع خود را در همه چيز تغيير دادند و از حيث سخن گفتن و رسوم و آداب و لباس و اسباب به شکل فرمانروايان خود در آمدند، بدون آنكه ايشان، مردم را بدين امر تكليف كرده یا فرمان داده باشند، و يا از آن باز داشته باشند. بدين ترتيب پادشاهان پيوسته در هر زمان، شکل و فَنّى را برگزيده، مردم نيز بدان روی مى‏ آوردند، و به آنان اظهار علاقه مى ‏كردند، و اين خود از خصوصيّات دولت و اسرار پادشاهى است.»

  • دوران خلافت وَلید بن عبدالملک (متوفّای 96 ق.)

«و كان شديد التكلّف بالعمارات و الأبنية، و اتّخاذ المصانع و الضّياع، و كان الناس يلتقون في زمانه فيسأل بعضهم بعضا عن الأبنية و العمارات»6

«او  علاقه‏ اى زياد به ساختمان ها و بناها و ساختن قصرها و  آبگيرها و مزارع داشت. در روزگار وى مردم چون به يكديگر مى‏ رسيدند از ساختمان ها و بناها سخن مى‏ گفتند.»

چنان که «ابن کثیر دمشقی» نیز در کتاب خود راجع به این مطلب نوشته است:

«و كان الناس كذلك يلقى الرجل الرجل فيقول: ما ذا بنيت؟ ما ذا عمرت؟»7

«در زمان [ولید بن عبدالملک] وقتی شخصی به شخصی دیگر می رسید به همدیگر می گفتند: چه چیزی بنا کرده ای؟ چه چیزی را آباد ساخته ای؟»

  • دوران خلافت سلیمان بن عبدالملک (متوفّای 99 ق.)

صاحب الفخری به این مورد نیز اشاره داشته و نوشته است:

«و كان أخوه سليمان يحبّ الطّعام، فكان الناس في خلافته إذا التقوا، سأل بعضهم بعضا عن الطّعام»8

«سلیمان بن عبدالملک برادر ولید بن عبدالملک بود که به غذا علاقه وافری داشت و در زمان خلافتش، وقتی شخصی به دیگری می رسید از طعام و غذا سئوال می کرد.»

و صاحب کتاب «البدایه» به ویژگی و خصیصه دیگر از سلیمان بن عبدالملک برادر ولید اشاره کرده و آورده است:

«و كانت همة أخيه سليمان في النساء، و كان الناس كذلك، يلقى الرجل الرجل فيقول: كم تزوجت؟ ماذا عندك من السراري؟»9

«همّت و تلاش سلیمان بن عبدالملک برادر ولید در [بهره مندی] از زنان بود و در زمان او، مردم نیز این گونه بودند به طوری که وقتی به یکدیگر می رسیدند می پرسیدند: چند تا زن گرفته ای؟ و در نزدت چند تا کنیز هست؟»

 دوران خلافت عُمَر بن عبدالعزیز (متوفّای 101 ق.)

«و كان عمر بن عبد العزيز صاحب عبادة و تلاوة، فكان الناس إذا تلاقوا في أيّامه سأل بعضهم بعضا ما وردك الليلة؟ و كم تحفظ من القرآن؟ و كم تقوم من الشّهر؟»10

«عُمَر بن عبدالعزيز همواره به عبادت و تلاوت قرآن مشغول بود. در زمان او هنگامی که مردم به يكديگر مى ‏رسيدند از هم مى‏ پرسيدند:

امشب ذکر و دعای تو چيست؟

از قرآن چه قدر حفظ دارى؟

در ماه چه قدر نماز مى‏ گزارى؟»

  • دوران ناصرالدّین شاه قاجار (مقتول 1313 ق.)

در احوال مردم که تحت تاثیر این پادشاه قَجَر بودند، تاریخ نگاران چنین نوشته اند:

«… در عهد ناصرالدّين شاه كه او بي قرار زن بود، زن‏بازى و تعدّد زوجات رواج يافته بود.»11

  • دوران ما

در دوران ما وقتی نگاه می کنیم بدی ها، خیانت ها در بین مردم افزایش یافته است و از سوی دیگر مسئولان، خودشان اهل یا حامی بی انضباطی، ولنگاری فرهنگی، بی اخلاقی، بی بصیرتی، فرار از قانون و… هستند، مردم این رنگ را به خود می گیرند و شبیه آن ها می شوند.

به راستی، وقتی در جامعه ای، دروغ، تهمت، کم کاری، تزویر، رشوه، حقوق های نجومی غیر منصفانه، اختلاس، بی بصیرتی، بی عدالتی، رابطه به جای ضابطه، یکسان بودن خادم و خائن و هزاران بیماری دیگر شیوع پیدا می کند، راز اصلی این مُعضَلات ویرانگر در مَتن و بَطن جامعه، فقط و فقط، وجود و ماهیّت درونی همان سیاستمداران و سیاستگذارانی است که برای امور مردم خطّ مشی تعیین می کنند و برایشان تصمیم گیری می کنند.

این بیماری از آن ها نشأت گرفته است که آن را به قاعده هِرَم یعنی طبقات مختلف اقشار مردم سرایت می دهند. مردم بد نیستند، این مسئولان بی کفایت و بد هستند که رویّه مردم را در جامعه تغییر داده اند.

وقتی در بین مسئولان، ساده زیستی جای خود را به تجمّل گرایی می دهد در بین مردم نیز دنیا طلبی و چشمُ هم چشمی افزایش می یابد.

وقتی بی اخلاقی و دروغ در بین مجریان کشور موج می زند مردم نیز الگو می گیرند و دروغ در جامعه فراوان می شود.

وقتی آقایان مَرعوب قدرت های استعماری می شوند، مردم دیگر انگیزه ای برای داشتن روحیّه مقاومتی و جهادی ندارند.

وقتی جمعیتی به مزار منسوب به فلان پادشاه سجده می کنند، به خوبی پیدا است که آقایان قبله دیگری اختیار نموده اند و بدان سوی متمایل هستند.

اکنون مردم ما وقتی به هم می رسند به یکدیگر می گویند: چه قدر زمین و مال و املاک داری؟ مهریه دخترت چند سکّه است؟ چه کشورهای خارجی رفته ای؟ چه قدر خرج عروسی بچّه ات کرده ای؟ فلان کار معنوی چه قدر برای تو پول دارد؟ در فلان اداره آشنا و پارتی داری؟ و… .

بی تردید این ویروس های مُهلک از ناحیه همان مسئولان بی کفایتی انتشار یافته است که خود این گونه فکر و عمل می کنند، به تَبَع آن مردم نیز این گونه می شوند زیرا مَردمان بَرسان مَسئولان هستند.

پی نوشت

1- تحف العقول، ص 208.

2- مختصر عجائب الدنیا، ص 271.

3- الفخری، ص 32.

4- البدایة، ج 9 ، ص 165.

5- الفخری، ص 32.

6- همان، ص 127.

7- البدایة ،ج 9 ،ص165.

8- الفخری، ص 127.

9- البدایة، ج 9 ،ص 165.

10- الفخری، ص 127.

11- طهران قدیم، ج 1، ص 184.

 

انتهای پیام/

برچسب‌ها: , , , ,

مطالب مرتبط

  1. پر پرواز گفت:

    آفرین به آقای میرسراجی شجاع که در همه حال حرف حق می زنن

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


شفاف (شبکه فعالان انقلابی فضای مجازی)
شفاف (شبکه فعالان انقلابی فضای مجازی)
پایگاه خبری رهیافته
پایگاه خبری رهیافته
به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715