جمعه ۱۹ آذر ۱۳۹۵
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
چاپ خبر
۱۷:۵۲ - ۱۳۹۴/۰۶/۲۹
امام محمد باقر
دوستی با دوستان خدا و دشمنی با دشمنان خدا؛
 دکترین سیاسی امام محمد باقر (علیه السلام) حول محور ولایت   

اگر هیچ روایتی جز این روایت از امام محمد باقر علیه السلام نداشتیم باز جا داشت امام علیه السلام را سیاسی ترین شخص دوران خود بخوانیم؛ چه اینکه امام، ایمان را دو کلمه می داند: دوستی با خدا و دوستان خدا، و دشمنی با شیطان و دشمنان خدا...

ندای اصفهان- حجت الاسلام مهران آدرویش/

موسّس حوزه های علمی امام محمد باقر (علیه السلام) و ادامه دهنده و مکمل راه آن حضرت، فرزندش امام صادق (علیه السلام) است. اکثر احادیث شیعه از امام صادق و امام باقر (علیهما السلام) وارد شده و برخی عدد آن را بالغ بر ۵۰۰ هزار حدیث دانسته اند. احادیث در واقع تفسیر و شرح و خروجی آیات قرآن کریم هستند؛ چه اینکه قرآن و اهل بیت از یکدیگر جدا نمی شوند و به فرموده خود اهل بیت: «هر حدیث بازگشتش به آیات قرآن است و اگر از ما بپرسید سند صحت حرفتان از کجاست آیاتی از قرآن را بر صحت سخن خویش به شهادت می گیریم».

اطلاعات شناسنامه ای امام باقر (علیه السلام)

نام: محمد

نام پدر: امام سجاد (علیه السلام)

نام مادر: فاطمه بنت الحسن (ام عبدالله)؛ بنابراین امام باقر (علیه السلام) اولین امامی است که بعد از امام حسن و امام حسین (علیهما سلام) هم از طرف پدر و هم از طرف مادر هاشمی، علوی و فاطمی است و ضمنا هم حسنی است و هم حسینی. و امام صادق (علیه السلام) در مورد ام عبدالله فرمود: صدیقه ای است که در آل حسن (علیه السلام) نظیر ندارد.

القاب: باقر، هادی، شاکر، امین، صابر، شبیه (چون بسیار شبیه رسول خدا صل الله علیه و آله بودند).

کنیه: ابوجعفر

تاریخ تولد: اول یا سوم رجب ۵۷ ه.ق

مکان تولد: مدینه

شمایل حضرت: میانه بالا، چهارشانه، موی مجعد، گندمگون و خال سیاهی هم بر گونه داشت.

تاریخ شهادت: هفتم ذی الحجه ۱۱۴ه.ق به واسطه سمی که هشام ابن عبدالملک به حضرت خوراند. و برخی گفته اند: زید ابن حسن به دستور هشام، زین اسب حضرت را به زهر آغشته کرد و امام (علیه السلام) را مجبور به نشستن بر آن زین کردند. پاهای امام (علیه السلام) در اثر جذب زهر به سرعت متورم گردید و سه روز بعد به شهادت رسیدند. حضرت در لحظه شهادت، امام صادق (علیه السلام) را طلبید و به او فرمود: بعد از من برای شیعیان چه خواهی کرد؟ امام فرمود: به خدا قسم چنان آنان را تعلیم دهم که اگر به شرق روند یا به غرب، چیزی نشنوند مگر اینکه ما گفته باشیم (الخرائج و الجرائح، راوندى ج ۲ ص ۶۰۴، مدینه المعاجز ص۳۴۹، بحار ۴۶/۳۲۹، مستدرک الوسائل ۲/ ۲۱۱).

امام محمد باقر

انقلاب نرم و خدمات بزرگ امام باقر علیه السلام به جهان اسلام

تبیین مبانی فکری شیعه، رشد بی نظیر جمعیت شیعه، تربیت عالمانه و تثبیت آینده شیعه

«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ عَلَیْکُمْ أَنفُسَکُمْ لاَ یَضُرُّکُم مَّن ضَلَّ إِذَا اهْتَدَیْتُمْ إِلَى اللّهِ مَرْجِعُکُمْ جَمِیعًا فَیُنَبِّئُکُم بِمَا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ»؛ ای اهل ایمان، خود را محکم نگاه دارید، که اگر همه عالم گمراه شوند و شما به راه هدایت باشید زیانی از آنها به شما نرسد. بازگشت همه شما به سوی خداست و همه شما را به آنچه کردید آگاه می سازد (مایده ۱۰۵).

برحسب آیه ۱۰۵ مائده از زمان امام سجاد علیه السلام نهضت نرم هدایت و تربیت نیرو از طریق خریداری بردگان و تربیت آنان در منزل و سپس آزاد نمودن آنان در جوامع اسلامی آغاز شد و در زمان امام باقر علیه السلام با استفاده از فرصت مشغول شدن ظالمین (بنی امیه و بنی عباس) به یکدیگر دانشگاه های اسلامی علنا افتتاح و در زمان امام صادق علیه السلام گسترش چشمگیری یافت و با قال الصادق و قال الباقر مبانی فکری شیعه انسجام قابل قبولی به خود گرفت و فقها و متکلمین بسیاری جهت آینده مکتب تشیع تربیت شدند.

در پایان این دوره جمعیت شیعه از ۲۰ نفر به جمعیتی میلیونی مبدل می شود تا جایی که حکومت بنی العباس را به وحشت انداخت و آنان را مجبور کرد ائمه شیعه را در زندان یا در مقر حکومت خویش نگاه دارند و از ترس قیام شیعیان به متفرق کردن جمعیت شیعه، امامزادگان و خواص شیعه و قتل امامان اقدام نمایند.

امام باقر علیه السلام آنطور که در تفسیر قمی آمده، لباس غیر مسلمان می پوشید و به صورت ناشناس در مجالس یهود و نصارا شرکت می کرد و با آنها بحث می کرد و آن ها می گفتند: «این آقا کیست؟ این آقای ناشناس؟! گاهی از قوّت های استدلال می گفتند: آقا! نکند شما محمد باقر هستی؟» عزّتی که ائمه به مردم دادند، این بود که منطق اسلام را بر استدلال هایی که مسلمانان آوردند به مردم یاد دادند؛ این بهترین عزّتی است که ائمه به مردم دادند (به نقل از آیت الله دکتر احمد عابدی).

نگاهی به زندگی علمی امام باقر علیه السلام

جایگاه علمی امام علیه السلام:

دوران حضرت را عصر فقاهت نامیده اند. زیرا دستگاه اموی فقهای زیادی در مدینه داشت تا حضرت را از مرجعیت عامه بیرون کنند. اما امام باقر (علیه السلام) از چنان علمی برخوردار بود که تمام دانشمندان در محضر او همچون طفل دبستان، کوچک می نمودند.

اهداف امام علیه السلام از تشکیل جلسات علمی:

در دوران امام باقر (علیه السلام)، مذاهب کلامی بسیار چون مرجئه، معتزله، اشاعره و خوارج بوجود آمدند.

امام (علیه السلام) در مبارزه فرهنگی با گروه های مذکور با تشکیل جلسات علمی سه هدف را دنبال می کردند:

– عرضه دیدگاه های صحیح اسلامی در همه زمینه ها به ویژه پاسخ به پرسش های ادیان دیگر

– روشنگری نسبت به انحرافات فلسفی، فقهی، کلامی، تفسیری، تاریخی و اخلاقی علمای وابسته به حکومت

– تربیت شاگرد و گسیل آنان به نقاط مختلف جهان اسلام

برخی از روایات امام علیه السلام در باب علم و عالم پروری:

اگر جوانی از جوانان شیعه را نزد من بیاورند که به مسائل دین ـ و زندگی ـ آشنا نباشد، او را تنبیه و تأدیب خواهم کرد (محاسن برقی، ج ۱، ص ۲۲۸).

به درستی که تمام موجودات و جانوران زمین و بلکه ماهیان دریا برای تحصیل کنندگان علوم ـ اسلامی و معارف الهی ـ تحیّت و درود می فرستند. (بحارالأنوار، ج ۱، ص ۱۳۷، ح ۳۱).

نهایت کمال: فهم در دین، صبر بر مصیبت و اندازه گیری در خرج زندگانی است (بحارالانوار ، دار احیاء الترا العربی ، ج ۷۵، ص۱۷۲).

دانشمندی که از علمش سود برند، از هفتاد هزار عابد بهتر است (بحارالانوار، دار احیاء التراث العربی، ج ۷۵، ص ۱۷۳).

سخن نیک را از هر کسی، هر چند به آن عمل نکند، فرا گیرید (بحارالانوار، دار احیاء التراث العربی، ج ۷۵، ص ۱۷۰).

صبح کن و روزت را بگذران که یا عالم باشی یا علم آموز و بپرهیز از اینکه عمرت در لذائذ غفلت زا و کامجوئی های زیان بخش سپری گردد (الحدیث، جلد۱، ص ۵۴).

هیچ کردارى جز با شناخت و آگاهى، پذیرفته نگردد و هیچ شناختى جز با کردار به دست نیاید و هر آنکه آگاه گردید، آگاهی ‏اش او را به کردار رهنمون سازد و کسى که آگاهى ندارد کردارى هم ندارد.

به راستى شیعیان على علیه ‏السلام بردباران و دانشورانند که لبانشان (از تشنگى روزه دارى) خشکیده و بر چهره ‏هاشان رنگ عبادت و ساده‏ زیستى پیداست (اصول کافی ج ۳ ص ۳۳۲).

امام محمد باقر
نگاهی به زندگی سیاسی امام باقر علیه السلام

اولین فعالیت سیاسی امام باقر در چهارسالگی!

امام باقر علیه السلام در کربلا کودکی ۴ ساله است. هنگامی که اسرا وارد مجلس یزید شدند، یزید با وزرایش در مورد اینکه با آنان چه کند مشورت کرد. مشاورین یزید حکم به قتل آنها دادند. امام باقر (علیه السلام) با وجودی که کودکی چهارساله بود بلند شد و فرمود: فرعون نیز در مورد موسی و هارون (علیهما سلام) مشورت کرد، مشاورینش حکم به مبارزه کردند. اما مشاورین تو حکم به قتل ما نمودند؛ چون مشاورین فرعون حلال زاده بودند اما مشاورین تو حرام زاده هستند.

اقدام های سیاسی امام (علیه السلام)

امام علیه السلام با تشکیل کلاس های درس و فعالیت های قوی و مستمر علمی توانستند بار دیگر مردم را متوجه مرجعیت علمی و سیاسی اهل بیت (علیهم سلام) نمایند.

چرا امام باقر (علیه السلام) قیام نکرد؟

خداوند متعال بعد از رسول خدا صل الله علیه و آله علیرغم خیانت هایی که مسلمانان در حق ولی زمانشان مرتکب شدند در سه نوبت به مسلمانان نعمت عظمای تشکیل حکومت (این فرصت مهم تربیتی) توسط سه معصوم اول را داد اما متاسفانه مسلمانان به هر سه امام خیانت کردند و آنطور که شایسته آن بزرگواران بود اطاعت امر نکردند و حق حاکمیت آنان نادیده گرفته شد.

بعد از این اتمام حجت و ظلمی که مردم در حق امامان معصوم علیهم السلام مرتکب شدند خداوند نتیجه طبیعی این سرپیچی ها و بی تقوایی ها را حاکمیت بنی امیه بر گرده آنان قرار داد و امامان بعدی سیاست خود را از تشکیل حکومت به حفظ شیعیان و کادرسازی و تربیت نیرو تغییر دادند.

سیاسی ترین روایات امام باقر علیه السلام:

 امر به اطاعت از ولایت:

– اسلام بر پنج رکن پایه گذاری شده است: نماز، زکوه، روزه، حج، ولایت. و در هیچ چیز به قدر ولایت توصیه و تاٴکید نشده است (فروع کافى، ج ۴ ص ۶۲، ح ۱).

– آنکه در انتظار امر ما بمیرد از اینکه در وسط خیمه مهدی و لشکرش از دنیا نرفته ضرر نکرده است (کافی، ج۱، ص۳۷۲).

– امام به یکى از شیعیان خود فرمود ما نمی توانیم شما را از جانب خدا بی ‏نیاز کنیم مگر با ورع. و ولایت ما درک نمی شود مگر با عمل. و افسرده ‏ترین مردم در روز قیامت کسى است که عدل و دادگرى را تعریف کند و خود ستمگرى پیش بگیرد (بحارالانوار، جلد ۱۷، ص ۱۶۸).

– امام باقر علیه السلام مردم را در مکه دید که چه می کنند، سپس فرمود: کارهائى است مانند کارهاى جاهلیت، همانا بخدا سوگند که چنین دستور ندارند، آنچه دستور دارند این است که: حج خود را انجام دهند و به نذر خود وفا کنند و نزد ما آیند و ولایت خود را بما خبر دهند و نصرت خویش را بر ما عرضه کنند (اصول کافى، جلد ۲، ص ۲۳۹).

– بخدا که در آسمان هفتاد صف از ملائکه است اگر تمام مردم روی زمین جمع شوند که یک صف از آنها را بشمارند نتوانند و آن فرشتگان همگی ولایت ما را معتقدند (اصول کافی جلد ۲ ص ۳۲۰ و اصول کافى جلد ۲ ص ۲۳۸).

– ابوحمزه گوید: شندیدم از امام باقر علیه السلام که مى فرمود: همانا على (علیه السلام) درى است که خداوند (به روى مردمان) گشود، هر که داخل آن گردد مؤمن است، و هرکه از آن بیرون رود کافر است (اصول کافى جلد ۴ ص ۱۰۰).

– هر کس از ولایت اهل بیت منصرف شود، از بهشت منصرف گردد(اصول کافى جلد ۲ ص ۲۹۲)

– هر که خداوند را به وسیله ما بخواند و ما را واسطه قرار دهد رستگار و موفّق خواهد شد. و کسی که غیر از ما اهل بیت ـ عصمت و طهارت ـ را وسیله گرداند ناامید و هلاک خواهد گشت (أمالی شیخ طوسی، ج ۱، ص ۱۷۵).

امام محمد باقر

نهی از همکاری با ظالمان

– هر بنده‌ای از بندگان خدا روش گمراه‌کننده‌ای را بین مردم بنیان نهد، برای او گناهی همانند گناه کسانی است که مرتکب آن عمل شده‌اند، بدون آنکه از گناه عاملین آن کاسته شود (الحدیث جلد ۲ ص ۱۵۵).

– حضرت باقر علیه السلام فرمود: در کتاب رسول خدا یافتیم نوشته بود: … هرگاه در احکام به ناحق حکم کنند همکارى در ستم و عدوان کنند (و به ستم همدیگر دچار شوند) و چون پیمان شکنى کنند خداوند دشمنشان را بر آنان مسلط کند، و چون امر بمعروف و نهى از منکر نکنند و پیروى از نیکان اهل بیت من ننمایند خداوند اشرار آنان را بر ایشان مسلط گرداند، پس نیکان آنها دعا کنند و مستجاب نشود (اصول کافى جلد ۴ صفحه ۸۱).

تعیین معیار راه راست؛ معیار قرآن کریم است

امام باقر (علیه السلام) به جابر جعفی فرمود: ای جابر آگاه باش، زمانی از دوستان ما به حساب می آیی که اگر تمام اهل یک شهر بگویند که تو مرد بدی هستی (یا انتقادت گویند) سخن آنان غمگین و متأثرت نکند، و اگر همه آنان گفتند تو مرد شایسته و خوبی هستی مسرور و خوشحالت ننماید (خوشحال نشوی) بلکه اعمال و رفتارت را به کتاب خدا عرضه کن، اگر دیدی کردار و گفتارت مانند قرآن است و در راه قرآن قدم برمی داری حرام هایش را ترک می کنی و خواسته های آن کتاب مقدس را با علاقه و میل انجام می دهی و از کیفرهایی که در راه آن آمده خائف و ترسانی در روش خود پابرجا و شادمان باش و بدان که گفته های مردم به تو زیانی نمی رساند. ولی اگر کارها و رفتارت مخالف قرآن بود و بر خلاف کتاب خدا قدم برمی داری، چه چیز تو را از خودت غافل و بی خبر ساخته است (الحدیث جلد ۲ ص ۳۸۶).

تعیین معیار راه راست؛

معیار اهل بیت (علیهم السلام) هستند

محمد بن مسلم گوید: شنیدم امام باقر علیه السلام مى فرمود: نزد هیچکس از مردم مطلب حق و درستى نیست و هیچ یک از مردم به حق قضاوت نکند جز آنچه از خاندان ما بیرون آید و هنگامى که امور مردم متشتت و پراکنده گردد، خطا از آنها و صواب از على علیه السلام است (یعنى وقتى گفتار و عقیده مردم بر خلاف گفتار و عقیده على علیه السلام باشد، همه آنها بر باطل و على بر حق است و پیداست که فرزندان معصوم على علیه السلام هم مو به مو از پدر خود تبعیت کنند و این حکم درباره آنها هم جاری است (اصول کافى جلد ۲ ص ۲۵۰).

زراره گوید: خدمت امام باقر علیه السلام بودم که مردى از اهل کوفه از آن حضرت راجع به قول امیرالمؤمنین علیه السلام: (هرچه خواهید از من بپرسید هر چه از من بپرسید؛ به شما خبر دهم) سؤال کرد، حضرت فرمود: هیچ کس علمى ندارد جز آنچه از امیرالمؤمنین استفاده شده، مردم هر کجا خواهند بروند، به خدا علم درست جز اینجا نیست و با دست اشاره به خانه خود کرد (ابن عبدالبر در کتاب استیعاب خود گوید: هیچکس از صحابه جز على بن ابیطالب نگفت «هر چه خواهید از من بپرسید» و احمد بن حنبل هم در مسندش این سخن را از سعید نقل مى کند.) علامه مجلسى در اینجا مى گوید: هر کس این ادعا را کرد رسوا شد، چنانکه موافق و مخالف اعتراف دارند (اصول کافى جلد ۲ ص ۲۵۱).

دعوت به اتحاد:

خوبی دنیا جز در پیوند با برادران و آشنایان نیست (بحار الأنوار، ج۴۶، ص ۲۹۱).

امام محمد باقر علیه السلام- به بعضی اصحابش هنگامی که نزد او از کثرت و فراوانی شیعه ذکر شد- فرمود: آیا غنی آنها بر فقیر عطوفت دارد؟ آیا نیکوکار از گنه کار می گذرد؟ و آیا نسبت به یکدیگر مواسات و برابری و برادری دارند؟ راوی می گوید، عرض کردم: خیر. حضرت فرمود: اینان شیعه به حساب نمی آیند، شیعه کسی است که چنین کند (بحارالانوار، ج ۷۴، ص ۳۱۳).

همانا مؤمنی که با برادر مؤمنش دیدار و مصافحه نماید، گناهانشان ریخته می شود و بدون گناه از یکدیگر جدا خواهند شد (خصال صدوق، ج ۱، ص ۱۳).

سه چیز از مکارم دنیا و آخرت است: عفو کنی از کسی که بر تو ستم کرده است. و پیوند و صله کنی با کسی که قطع رحم تو کرده. و حلم ورزی هرگاه با تو از روی جهل و نادانی رفتار شود (منتهی الامال، ج۲ ، ص ۱۴۱).

امر به امر به معروف و نهی از منکر:

امام محمد باقر علیه السلام فرمود: همانا خداوند متعال، برای حضرت شعیب – علیه السلام – وحی فرستاد: من از قوم تو یکصد هزار نفر را عذاب و هلاک می نمایم که شصت هزار نفر ایشان، اشرار و چهل هزار نفر دیگرشان از خوبان و عبادت کنندگان خواهند بود. حضرت شعیب علیه السلام سؤال نمود: اشرار که مستحقّ عذاب هستند ولی خوبان را چرا عذاب می نمائی؟ خداوند وحی نمود: به جهت آنکه این افراد، نسبت به گناهکاران بی تفاوت بوده و با ایشان سازش می کردند و غضب نکردند برای آنچه موجب غضب من است (بحارالأنوار، ج ۱۲، ص ۳۸۶).

امام محمد باقر علیه السلام در مورد امر به معروف و نهی از منکر: هرکس آن دو را یاری کند خداوند او را عزت می دهد و هرکس خوارشان کند خدا او را خوار می کند (بحار ج ۹۸ ص۷۵ به نقل از میزان الحکمه).

به وسیله امر به معروف و نهی از منکر واجبات بر پا می شود، راه ها امن می شود، کسب ها حلال می شود، مظالم (به صاحبان اصلیش) برگردانده می شود، زمین آباد می شود، از دشمنان انتقام گرفته می شود و کارها رو به راه می شود (فروع کافی، ج۵ ، ص ۵۶).

دوستی و دشمنی در راه خدا:

الایمان حب و بغض؛ ایمان، دوستى و دشمنى است (اصول کافی ترجمه مصطفوی ج ۱ ص ۲۶۶).

اگر هیچ روایتی جز این روایت از امام باقر علیه السلام نداشتیم باز جا داشت امام باقر علیه السلام را سیاسی ترین شخص دوران خود بخوانیم؛ چه اینکه امام، ایمان را دو کلمه می داند:

دوستی با خدا و دوستان خدا

و دشمنی با شیطان و دشمنان خدا

یعنی همان که خداوند در آیه الکرسی فرموده: «فمن یکفر بالطاغوت و یومن بالله فقد استمسک بالعروه الوثقی لانفصام لها…»؛ آیه الکرسی که در تشرفی استثنایی تمام فرشتگان با هم آن را بر پیامبر اکرم نازل فرمودند و مستحب است بعد از هر نماز بر روی چشم بگذاریم و آن را به کرار تکرار کنیم تا چشممان به نورش روشن شود و بصیرت پیدا کنیم. فرمایشی که اگر مسلمانان به آن عمل می کردند امروز آن ضعیفه (آنگلا مرکل) جرأت نمی کرد بگوید: «ما به کودکانمان خواهیم گفت که پناه جویان سوریه و عراق به ما پناه آورده‌اند در صورتی که مکه به آنها نزدیکتر بود…»

روایتی که موید است به «مُحَمَّدٌ رَسولُ اللَّهِ وَالَّذینَ مَعَهُ أَشِدّاءُ عَلَى الکُفّارِ رُحَماءُ بَینَهُم»؛

اشداء علی الکفار یعنی نهضت عاشورا، یعنی ابالفضل العباس، یعنی انقلاب اسلامی ایران، یعنی مرگ بر آمریکا، یعنی مرگ بر انگلیس، یعنی مرگ بر استکبار، یعنی مرگ بر استبداد، یعنی مرگ بر نیرنگ و فریب، یعنی مرگ بر رژیم های کودک کش، یعنی مرگ بر تحجر، یعنی نه شرقی نه غربی، یعنی هشت سال دفاع مقدس، یعنی تحمل ده ها سال تحریم، یعنی شعب ابیطالب، یعنی پریدن استخوان جمجمه ها و بیرون زدن حدقه از چشم ها، یعنی خون، یعنی جهاد، یعنی شهادت، یعنی غیرت، یعنی…

اشداء علی الکفار؛ نقطه ریزش ها و رویش هاست. نقطه جدایی مرد از نامرد، مومن از کافر، حسینی از یزیدی، حق از باطل و ذلت از عزت است.

آری! اسلام رحمانی اسلام آمریکایی است. اسلام ناب، اسلام رحمانی صرف نیست؛ اسلام أَشِدّاءُ عَلَى الکُفّارِ رُحَماءُ بَینَهُم است. اسلام فمن یکفر بالطاغوت و یومن بالله، اسلام معزّ الاولیاء و مذلّ الاعداء، اسلام رحمه للعالمین تا الطالب بدم المقتول بکربلا… اسلام روح الله الموسوی الخمینی.

برچسب‌ها: , , , ,

FacebookTwitterGoogle+TelegramWhatsAppLineYahoo MessengerLinkedInPinterestTumblr

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


میدان نیوز
میدان نیوز
حوزه و روحانیت
حوزه و روحانیت
جوان انقلابی
جوان انقلابی
انقلابی شدن
انقلابی شدن
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات
تبلیغات
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق