سه شنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۵
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
سرویس: اقتصادی
چاپ خبر
۱۵:۰۰ - ۱۳۹۴/۰۶/۲۷
دکتر وحید ارشدی
از اقتصاد آزاد تا اقتصاد پوپولیستی؛
 آشنایی با مفاهیم و اصطلاحات اقتصادی   

علم اقتصاد، علم ثروت و علمی است که امکانات و منابع تولیدی محدود را به وسائلی با درخواست­ های نامحدود بشر تطابق می­ دهد. قواعدی که تمرکز اصلی آن بر مطالعه و بررسی تخصیص منابع کمیاب جهت تأمین نیازهای انسان است...

ندای اصفهان- دکتر وحید ارشدی/ زبان وسیله اندیشیدن است. اگر این جمله مشهور را بپذیریم، بی شک دایره مفاهیم گسترده تر موجب تقویت زبان و درنتیجه موجب قدرت اندیشه خواهد شد. در این سلسله نوشتار به دنبال آشنایی و ارائه واژگان نسبتا مهم و پرکاربرد اقتصادی هستیم. عمده بحث برگرفته از فرهنگ موضوعی تشریحی علوم اقتصادی نوشته «محمد یوسف حریری» است که به اختصار ارائه خواهد شد.

***

اقتصاد ترجمه­ ی کلمه اروپایی «اکونومی» است که پیدایش آن به دوران یونان باستان باز می­ گردد. این واژه از دو کلمه «ایکو» (خانه، اموال) و «لومو» (اداره و تدبیر) تشکیل می­ شود که در یونان به معنای اداره اموال و تدبیر منزل به کار می رفته است. اقتصاد به عنوان یک علم و دانش مستقل، از زمان انقلاب صنعتی در صحنه حیات علمی بشر پیدا شد (قبل از آن هم برای درک واقعیت تلاش­ هایی شده بود). اما آدام اسمیت (۱۷۲۳-۱۷۹۰) در کتاب ماهیت و ثروت ملل (۱۷۷۶) اقتصاد را به یک سیستم علمی تبدیل کرد.

سه اصطلاح economy، economic و economics با هم متفاوت اند:

Economy اصول اقتصاد، دستگاه اقتصاد، صرفه­ جویی و علم اداره بر پایه اصول اقتصادی است. ساختار تولیدی یا مالی کشور یا ناحیه­ ای از کشور، همچنین ساختار کلی اقتصادی و کارکردی یک کشور، منطقه یا اجتماع به ویژه بهره برداری منابع و تولیدات و توزیع و مصرف کالاها و خدمات است.

Economic هر عمل یا کاری است که با ایجاد مطلوبیت یا خدمات جهت تأمین حوائج بشری سر و کار داشته باشد. به معنای محدودتر و روشن­ تر، تولید کالا یا خدمات به طرزی مؤثر و با هزینه کمتری بر طبق معلولات فنی موجود با مؤثرترین وسیله است.

Economics علم اقتصاد، علم ثروت و علمی است که امکانات و منابع تولیدی محدود را به وسائلی با درخواست­ های نامحدود بشر تطابق می­ دهد. قواعدی که تمرکز اصلی آن بر مطالعه و بررسی تخصیص منابع کمیاب جهت تأمین نیازهای انسان است. همچنین مطالعه و بررسی تولید، توزیع و ثروت در یک جامعه انسانی است. از تولید و تخصص و کالاها و خدمات برای رفع احتیاجات بشری بحث می­ کند و برخی از شقوق عمده عبارتند از اقتصاد کشاورزی، اقتصاد کاربردی، اقتصاد مصرف­ کننده، اقتصاد بین الملل و…

اقتصاد آزاد

اقتصاد اتمی (ذره ای- فردی)

اقتصاد مربوط به حدود فعالیت یک واحد اقتصادی است. این واحد اقتصادی به صورت فرد مصرف­ کننده، فرد تولیدکننده و فرد پس­ انداز کننده در نظریه­ های کلاسیک به کار می­ رفت. در دنیای نوزدهم و حتی اوائل قرن بیستم سیستم­ های اقتصادی تحت نفوذ و تسلط اقتصاد ذره­ ای دامنه­ ی فعالیت دولت را محدود می­ کردند.

اقتصاد اثباتی

اقتصاد عملی. اقتصاد واقعی. علم اقتصادی که مبتنی بر واقعیات قابل پژوهش سر و کار داشته باشد و با استناد به واقعیات بیان می­ شود. بررسی آن دسته از مقولات و موضوعات اقتصادی که لااقل بتوان به طور اصولی از طریق مشاهدات و تجربیات واقعی و بدون قضاوت برپایه ارزش­ های ذهنی، صحت آنها را اثبات کرد. به طور کلی اقتصاد اثباتی توصیفی است و شامل نتیجه گیری­ های قطعی (مانند اینکه بیکاری خیلی زیاد است) یا نتیجه­ گیری شرطی مانند اینکه (نرخ بیکاری کاهش می­ یابد).

اقتصاد اجاره­ ای

اقتصادی که از ویژگی های دوره فئودالیته است. به این شکل که فئودال پول یا زمین خود را اجاره می داد. فرد مالک با خرید ملک، حقوق نهادی مالکیت را خریداری می نمود و جامعه نفعی از آن نمی برد.

اقتصاد اجتماعی

اقتصاد در ارتباط با مسائل اجتماعی. اقتصادی که جستجو و کشف طرق و موجبات بهزیستی جامعه بشری را هدف خود می داند. شاخه ای از علم اقتصاد که در آن از کاربرد اصول اقتصادی در ارتباط با مسائل اجتماعی صحبت می­ شود. هدف اقتصاد اجتماعی، تأمین مسکن، بهداشت و سلامت، تغذیه کودکان، چگونگی تنظیم روابط کارگری و کارفرما و… است.

اقتصاد ادغامی

اقتصاد یکپارچه. به وضعیتی اطلاق می­ شود که بخش­ های مختلف اقتصاد مانند صنعت و کشاورزی به هم وابسته باشند.

اقتصاد ارتدوکسی

اقتصاد طرفدار عدم دخالت دولت در بازار را گویند.

اقتصاد آزاد

اقتصاد بگذار بگذرد. منظور این است که دولت باید امور اقتصادی را آزاد بگذارد. اقتصادی است که در آن جریانات و عملیات اقتصادی اساسی و عمده به وسیله تصدی بخش خصوصی فارغ از نظارت مستقیم و فعالیت دولت اداره می­ شود. اقتصادی که در آن دولت در تصمیم گیری بازرگانی یا در حق انتخاب مصرف کننده دخالت نمی کند و تنها از طریق فراهم آوردن امکانات زمینه رشد اقتصادی را فراهم می سازد. در شکل افراطی آن، دولت هیچگونه دخالتی در تولید و توزیع نمی کند.

اقتصاد آزمایشگاهی

اقتصاد تجربی. از شاخه­ های نوبنیاد در علم اقتصاد است که طی آن پژوهندگان مدل­ های اقتصادی را در آزمایشگاه مورد آزمون قرار داده و با استفاده از داده­ ها و اطلاعات موجود، طرز تبیین رفتار انسان را مورد آزمایش قرار می­ دهند.

اقتصاد استاتیک

اقتصاد بدون تحرک. اقتصادی که در آن نیروهای عرضه و تقاضا با یکدیگر در حالت تعادل هستند و دلیلی برای تغییر از تولید وجود ندارد. اقتصادی که درآن تولید و مصرف سال به سال تقریبا ثابت و کم تغییر است.

اقتصاد اسلامی

روش دین مبین اسلام در تنظیم حیات مادی فرد و جامعه و حکومت است و بر پایه مالکیت مختلط (خصوصی، عمومی، حکومتی) آزادی (نه بی بند و بار) اقتصادی (در حرکت­ های تولیدی، توزیعی و مصرفی) و عدالت اجتماعی استوار است. اقتصاد اسلامی از اصول ارزشی چندی همچون (اصل توحید، اصل معاد، اصل اعتماد به خدا در رزق، اصل انفاق و اصل میانه روی) تأثیر می پذیرد. این اقتصاد تأمین نیازهای مادی بشر و ایجاد رفاه را وسیله ای برای تکامل انسان می داند. جنبه های اجرایی اقتصاد اسلامی بر دو قسمت متمایز الزامی و اخلاقی استوار است. قسمت الزامی یعنی قانون و احکام درباره مالکیت، مالیات، مبادلات، تولید، مصرف و…) و اخلاقی (یعنی دستورات و سفارش در مورد احسان، ایثار، امانت و…) استوار است. حوزه این اقتصاد فراگیر است و از جنبه های مختلفی قابل بررسی می باشد، همچون: اقتصاد بازرگانی (تجارت داخلی و خارجی، بیع و معاملات، مضاربه، ربا، قرض الحسنه، صلح، رهن، خیار، انحصار، رقابت و…) اقتصاد خانواده (مهر، نفقه و ارث) اقتصاد سیاسی (مالکیت، فیء، انفال، خمس، زکات، خراج، درآمد، توزیع ثروت و…) اقتصاد صنعتی (تولید، صنعت، کار، ثبت اختراعات و…) اقتصاد کشاورزی (تولید، مسابقات، مزارعه، اقطاع و…)

اقتصاد آشکار

این اقتصاد در مقابل اقتصاد پنهان است که با مشخصه قانونمند بودن شناخته می شود.

اقتصاد اطلاعات

بر نقش اطلاعات ناقص و پرهزینه درفرآیندهای رقابتی تأکید دارد و نشان می دهد این فرض متداول که عوامل اقتصادی از امکانات گوناگون بازار مطلع هستند فرض چندان معتبری نیست. این رشته جدید اقتصاد باعث شده که به موضوعات هزینه­ های معاملاتی، حقوق مالکیت قراردادهای تکمیل نشده توجه شود.

اقتصاد اعتباری

اقتصادی که در آن بین دریافت کالا و پرداخت بهای آن مدت زمانی فاصله است و مبادلات به وسیله اسناد و پول های اعتباری صورت می گیرد.

اقتصاد اکولوژیکی

اقتصاد بوم شناسانه که در چشم انداز آن، منابع طبیعی و محیط زیست، ثروت های عظیمی هستند که در قیمت گذاری های کنونی مورد توجه قرار نگرفته است.

اقتصاد آموزش و پرورش

شاخه ای از علم اقتصاد است که کاربرد صحیح منابع را در آموزش و پرورش بررسی می کند و به تحقق هدف های نظام آموزشی به اقتصادی ترین وجه یاری می رساند.

اقتصاد انرژی

شاخه­ ای از علم اقتصاد است که در مورد به کارگیری و استفاده صحیح از منابع انرژی و بهره گیری مطلوب از آن و عمدتا بحث در مورد انرژی های تجدیدناپذیر بحث می کند. بخشی از اقتصاد شامل عرضه و تقاضای انرژی و برآورد نیازهای انرژی و برآورد نیازهای آتی انرژی در سطح ملی و بین المللی است.

اقتصاد اینترنتی

اقتصاد متأثر از اینترنت است که کار خریداران و فروشندگان را در امر قیمت ها سهل تر می­ سازد، واسطه­ های بین شرکت­ ها و مشتریان را به کنار می گذارد، هزینه­ های مبادلات را کاهش می­ دهد، موانع ورود به بخش­ های اقتصادی را کم می­ کند، رقابت را افزایش می­ دهد، عملکرد مکانیسم قیمت گذاری را بهبود می بخشد و اقتصاد را به رقابت کامل نزدیک می­ کند.

اقتصاد باز

اقتصادی که وارد تجارت بین المللی می شود و مرزهای خود را به نسبت باز نگه می دارد و بنابراین میزان تجارت خارجی آن به نسبت زیاد است. اقتصاد باز در معرض حوادث بیرون از اقتصاد است.

اقتصاد بازار

اقتصادی که در آن کالاها و خدمات بر اساس قیمت نسبی مبادله می­ گردد. اقتصادی که در آن پرنفوذترین عامل بر قیمت­ ها و مقدار محصولی که باید عرضه گردد، تصمیم مصرف کننده است مبنی بر اینکه وی محصول خاصی را با قیمتی خاص می­ خرد یا نه. اقتصادی که در آن تصمیم گیری درباره تخصیص منابع و تولید بر مبنای قیمت حاصل از مبادلات اختیاری میان تولیدکنندگان، مصرف کنندگان، کارگران و صاحبان عوامل تولید استوار است. اقتصادی که در آن تصمیمات برای اقتصاد مانند چه باید تولید کرد و به چه مقدار و به چه قیمت، به طور خودکار و آزادانه بیشتر در بازار اتخاذ می شود تا توسط مدیریت عمومی دولت.

اقتصاد بخشش

اقتصاد مبتنی بر بخشش. به معنای تعبیه نهادها و سلسله شیوه­ هایی است که به موجبات انجام انتقالات بلاعوض سرمایه­ ها را فراهم می­ سازد. در این اقتصاد قوانین و شرایطی که بخشش باید بر طبق آن صورت پذیرد تا موجب توسعه شود، تعریف می­ شوند.

اقتصاد بخش عمومی

یکی از شاخه های علم اقتصاد است که در آن به تجزیه و تحلیل آثار ناشی از تغییر درآمدها و مخارج دولت (بودجه دولت) در اقتصاد پرداخته می­ شود. این اقتصاد توصیف و تحلیل فعالیت های اقتصادی دولت است و این فعالیت ها چگونگی رفتار افراد را در جامعه تعیین می کنند. اقتصاد بخش عمومی بر اقتصاد خرد و کلان تأثیر می­ گذارد.

اقتصاد بدون ربا

نظام اقتصادی که در آن به سرمایه، عایدی ثابت (ربا) تعلق نمی گیرد.

اقتصاد برنامه ریزی

اقتصادی که در آن دولت (به جای نیروهای بازار و مکانیسم قیمت ها) عامل اصلی تعیین قیمت ها و تولید و تخصیص عوامل تولید در میان پروژه های مختلف تولیدی است. اقتصادی که در آن دولت حاضر در صحنه اقتصادی است و اقتصاد را با استفاده از اهرم­ های گوناگون و برنامه های کوتاه، میان و بلندمدت مورد هدایت و کنترل فرار می دهد.

اقتصاد بسته

اقتصاد منزوی در یک حوزه محدود جغرافیایی بدون مبادله با خارج. یعنی اقتصاد بدون صادرات و واردات.

اقتصاد بهداشت

عرصه­ ای است که ارتباط بین بهداشت و درمان و منابع مصرفی برای ارتقای آن را مورد بررسی قرار می دهد و فلسفه کاربرد فنون آن، تضمین برقراری عدالت اجتماعی، توزیع منطقی و عادلانه منابع، حفظ اثربخشی خدمات در اولویت قرار دادن قشر آسیب پذیر و نیازمندی جامعه است.

اقتصاد پایاپای

اقتصاد تهاتری. اقتصاد مستقیم. اقتصاد بدون پول. اقتصادی که در آن نیازهای افراد از طریق مبادله کالاها و خدمات اضافی یکی با کالاها و خدمات اضافی دیگری تأمین می گردد. قبل از پیدایش پول.

اقتصاد پنهان

اقتصاد زیرزمینی. اقتصاد سیاه. اقتصاد غیرقانونی. اقتصادی که خارج از سیستم متعارف و رسمی جریانات اقتصادی و مخصوصا توزیع اطلاعات و فرصت ها عمل می کند.

اقتصاد پوپولیستی

اقتصاد توده پسند. اقتصاد هوادارساز و کارهای اقتصادی عامه پسند.

اقتصاد پولی

اقتصادی که در آن مبادلات به وسیله پول صورت می­ گیرد و تهاتر کالاها در آن نقشی ندارد.

اقتصاد پولگرایان

اقتصاد طرفدار سیاست های پولی.

اقتصاد پیرامون

اقتصادهای مسلط، موجبات پیدایی مناطق اقتصادی را فراهم می­ سازند که فعل و انفعالات خاصی ناشی از اوضاع و شرایط اقتصادی در آنان آزادانه صورت می­ یابند و به این ترتیب کسادی سرمایه داری بین المللی بیش از همه بر آنان اثر می­ گذارد چراکه این ملل پیرامون فاقد تحرک عوامل و وسایل لازم جهت کاستن از شدت ضربه می­ باشند.

اقتصاد پیشه وری

اقتصادی است که چارچوب جغرافیایی فعالیتش شهر یا دهستان است و پیشه وران بنام شغلشان تشکیل گروه های شغلی داده و بنابر سفارشات به تولید می پردازند.

اقتصاد تجربی

ترکیبی است از تجزیه و تحلیل تجربی تاریخی و نیز روش های تئوریکی در آزمون و مطالعه مسائل اقتصادی.

اقتصاد تحلیلی

اقتصادی که رفتارهای بشری را در زمینه تولید، توزیع و مصرف تجزیه و تحلیل می کند تا قدرت پیش بینی پدیده­ های اقتصادی را به دست آورد.

اقتصاد تخته سیاه

آدام اسمیت با این باور که جز از راه مشاهده و لمس یک پدیده نمی توان رفتار آن را بازشناخت، پیوسته از اقتصادی که خود آن را اقتصاد تخته سیاه می نامد به اقتصاد جهان واقعی روی می آورد.

اقتصاد تدبیری

مبتنی است بر سلسله تدابیری که اداره کنندگان جامعه بر مبنای قواعد اقتصاد برای جهت بخشیدن به وضع اقتصادی کشور و رفع مشکلات و نابسامانی های اقتصادی آن می اندیشند.

اقتصاد ترابری

شاخه نوینی از دانش اقتصاد است که به جستجوی حد بهینه تخصیص منابع در ترابری، رابطه حمل و نقل با رشد اقتصادی، قیمت گزاری حمل و نقل و… می پردازد.

اقتصاد تشریعی

اقتصادی که به صورت امر و نهی ها یا تفسیر و ارزیابی آنها در یک مکتب ارائه شده است و از دوبخش احکام اقتصادی و نظام اقتصادی تشکیل می یابد.

اقتصاد تعادل جزیی

بهینه یابی در بازار، رفتار مصرف کننده، رفتار تولیدکننده.

اقتصاد تعادل عمومی

مطالعه نیروها و عواملی که تعادل را در کل اقتصاد برقرار می کند.

برچسب‌ها: , , , , ,

FacebookTwitterGoogle+TelegramWhatsAppLineYahoo MessengerLinkedInPinterestTumblr

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


میدان نیوز
میدان نیوز
حوزه و روحانیت
حوزه و روحانیت
جوان انقلابی
جوان انقلابی
انقلابی شدن
انقلابی شدن
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات
تبلیغات
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق