پنج شنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۵
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
سرویس: سیاسی
چاپ خبر
۱۸:۰۳ - ۱۳۹۴/۰۶/۱۷
سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی
جریان شناسی سیاسی احزاب و گروه ها (قسمت ششم)
 چریک های پیر/ سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی از پیدایش تا فرجام   

هویت این سازمان در سال های دهه ۷۰ به بعد با سازمانی که در سال ۱۳۵۸ تشکیل شد، تفاوت اساسی دارد. این گروه ابتدا با شعار حمایت از اصول و ارزشهای انقلاب اسلامی وارد صحنه سیاسی شد، اما در سال های بعد نه تنها به طور پنهان، بلکه آشکارا بسیاری از ارزش ها را پایان یافته تلقی می نمایند...

ندای اصفهان- مجید نادم/

در ادامه جریان شناسی سیاسی احزاب و گروه ها در ایران (اینجا) و (اینجا) حال به یکی از جریانات پر رمز و راز کشور یعنی سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی می رسیم. این سازمان از جمله گروه هایی است که در جبهه دوم خرداد، نقش ایفا می کرد. مجاهدین انقلاب از طریق اعضای کم، ولی پرنفوذ خود که هر یک بر جایگاهی حساس در مراکز کلیدی کشور تکیه زده بودند، تاثیرگذاری فراوانی بر روند حرکت و استراتژی جبهه دوم خرداد و نیز تحولات جامعه داشتند.

مجاهدین انقلاب، از بدو شکل گیری رسمی در سال های اولیه انقلاب اسلامی تا سال ۸۹ که فعالیت آن غیر قانونی اعلام شد، مسیر پر فراز و نشیبی را طی کرده و بارها دچار تحولات اساسی شد. هویت این سازمان در سال های دهه ۷۰ به بعد با سازمانی که در سال ۱۳۵۸ تشکیل شد، تفاوت اساسی دارد. این گروه ابتدا با شعار حمایت از اصول و ارزش های انقلاب اسلامی، وارد صحنه سیاسی شد، اما در سال های بعد (که به تفصیل توضیح خواهیم داد) نه تنها به طور پنهان، بلکه آشکارا بسیاری از ارزش ها را پایان یافته تلقی می نمایند(+).

هرچند نقش محوری اعضای این سازمان در جبهه دوم خرداد هویدا بود اما به دلیل ماهیت نیمه مخفی این سازمان، آن ها هیچ گاه در رأس مسائل قرار نگرفتند، بلکه همواره به صورت کارگردانان پشت صحنه به عنوان دستیار، معاون و نائب رئیس به شکل «دولت سایه» عمل می کردند.

حال به چگونگی تشکیل، مواضع و عملکرد این سازمان می پردازیم:

سیاست

سابقه تاریخی و چگونگی تشکیل

در بین سال های ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۷٫ هفت گروه مبارز با نظرات و دیدگاه های نزدیک به هم در نقاط مختلف کشور و به طور همزمان در حال مبارزه مسلحانه علیه رژیم شاه بودند. این هفت گروه عبارت بودند از: امت واحده، توحیدی بدر، توحیدی صف، فلاح، فلق، منصورون و موحدین. از بین این گروه ها منصورون، موحدین و توحیدی صف به صورت بارز، خط مشی مبارزه مسلحانه را دنبال می کردند.

بیشتر اعضای این گروه ها، جوانان مسلمان و پرشوری بودند که برخاسته از طبقات مختلف مردم از جمله دانشجویان، دانش آموزان و کارگران بودند. گستره فعالیت این گروه ها از زندان رژیم شاه (امت واحده)، تا خارج از کشور (توحیدی فلق)، و از تهران و اطراف آن (فلاح و بدر)، تا استان های جنوبی، خوزستان و کرمان (موحدین) و یا اصفهان و تهران (صف) را در بر می گرفت. بیشتر این گروه ها دارای ایدئولوژی اسلامی و در ارتباط نزدیک با رهبری نهضت اسلامی، یعنی امام خمینی (ره) بودند.[۱]

سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، اولین گروه منسجم سازمان یافته پس از پیروزی انقلاب اسلامی بود. برخی از اعضای این سازمان در تشکیل سپاه، کمیته انقلاب اسلامی، مبارزه با گروه فرقان، مبارزه با ضد انقلاب و همکاری در جهت افشا و خنثی سازی توطئه کودتای نوژه نقش موثر داشتند.[۲]

اختلافات درونی و انحلال

اختلافات درونی این سازمان از همان ابتدای تشکیل در سال ۱۳۵۸ در مورد دو مسئله بروز کرد. مسئله اول انتشار اطلاعیه به مناسبت روز کارگر بود. عده ای در سازمان بر این اعتقاد بودند که هر نوع توجه به کارگر در روز جهانی کارگر برگرفته از اندیشه های مارکسیستی است، نوعی التقاط است و درنتیجه با پخش هرگونه اطلاعیه در این زمینه مخالف بودند، اما عده دیگری موافق این کار بودند. یک ماه پس از آن، دومین اختلاف در سازمان به مناسبت سالگرد درگذشت دکتر شریعتی آغاز شد. بعضی از اعضای سازمان، شریعتی را التقاطی، منحرف و بدعت گذار می دانستند و عده ای نیز وی را متفکر و مصلحی روشن بین معرفی می کردند.[۳]

اعضای این سازمان، ابتدا به صورت مستقیم با امام (ره) ملاقات کرده و گزارش فعالیت سازمان را به ایشان انتقال می دادند؛ اما چون ارتباط مستقیم و درازمدت امکان پذیر نبود، از ایشان درخواست کردند که نماینده ای در سازمان تعیین کنند تا ضمن نظارت بر سازمان، مسائل آن را نیز به امام (ره) منتقل کند. رهبر انقلاب، آیت الله حسین راستی کاشانی را به عنوان نماینده خود در سازمان منصوب کرد.[۴]

با ورود نماینده امام (ره) به سازمان، اختلافات در سازمان دوباره به شکل دیگری آغاز شد. این بار اختلافات درباره حدود و وظایف نماینده امام بود. بدین معنا که عده ای معتقد بودند که حکم فقهی و نظرات آیت الله راستی بالاتر از دستورات حزبی و سازمانی است، اما در برابر عده دیگری چنین اعتقادی نداشتند.

در نتیجه سه دیدگاه در سازمان به وجود آمد:

۱- دیدگاه به اصطلاح چپ سازمان که معتقد به ارجحیت حکم حزبی و سازمانی بر نظرات فقهی نماینده امام بودند. این گروه شامل بهزاد نبوی، محسن آرمین، مصطفی تاج زاده، هاشم آغاجری و محمد سلامتی می شد که درواقع مخالفان نماینده رهبری نیز بودند.

۲- دیدگاه راست یا موافقان آیت الله راستی کاشانی که معتقد به ولایت تام وی در سازمان بودند. این گروه شامل آقایان محمدباقر ذوالقدر، حسین فدایی و علی عسگری بود.

۳- دیدگاه میانه و بی طرف که معتقد بودند برخورد دو جناح بیش از حد خصمانه است و هیچ راه حلی برای تفاهم و پذیرش اختلاف سلیقه ها و تداوم فعالیت دو جناح وجود ندارد. از این رو، خواستار انحلال سازمان شدند. آقایان محسن رضایی و مرتضی الویری در این گروه قرار داشتند.[۵]

کم کم اختلافات در سازمان به اوج خود رسید و آیت الله راستی کاشانی مخالفان خود را به عدم التزام شرعی و داشتن افکار التقاطی متهم کرد. از این رو، وی در سال ۱۳۶۱ شورای مرکزی سازمان را منحل و شورایی موقت به ریاست خود تشکیل داد. امام خمینی (ره) نیز طی نامه ای از اعضای سازمان خواست که با آیت الله راستی کاشانی همکاری کرده و یا استعفا دهند. در نتیجه ۳۷ نفر از جناح چپ سازمان در دی ماه سال ۱۳۶۱ استعفا دادند و سازمان روز به روز ضعیف تر شد تا اینکه سرانجام در سال ۱۳۶۵ آیت الله راستی کاشانی از نمایندگی امام (ره) استعفا داد و سازمان را نیز منحل نمود.

تشکیل سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران و مواضع آن

پس از پایان جنگ و در سال ۱۳۷۰ اعضای مستعفی سازمان قبلی، شامل بهزاد نبوی، محمد سلامتی، محسن آرمین، سید مصطفی تاج زاده، هاشم آغاجری و… اقدام به تجدید حیات سازمان نموده و این بار به عنوان «سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران» یعنی با اضافه کردن نام ایران به اسم قبلی سازمان، به طور رسمی از وزارت کشور اجازه فعالیت گرفتند. دبیرکل این سازمان، محمد سلامتی بود و از آن تاریخ تا انحلال این سازمان با حاکمیت کامل جناح چپ و استراتژی جدید به کار خود ادامه داد.

این سازمان با وجود اخذ جواز رسمی فعالیت از وزارت کشور، عضوگیری عام در تهران و سطح کشور انجام نداد. ارگان رسمی سازمان هفته نامه سیاسی- اجتماعی «عصر ما» بود که به طور مرتب منتشر می شد. گفتنی است که تا پیش از سال ۱۳۷۶ استقبالی از سوی مردم از این سازمان نشد تا اینکه در پی حمایت از نامزدی آقای خاتمی، پایگاه اجتماعی این گروه در آن زمان افزایش یافت؛ به طوری که در انتخابات مجلس ششم دو نفر از کاندیداهای این سازمان از تهران به مجلس راه یافتند.

مواضع این گروه پس از تجدید حیات در سال ۱۳۷۰ بیشتر انتقاد از عملکردهای دولت آقای هاشمی رفسنجانی و جناح راست بود. در آستانه انتخابات هفتمین دوره ریاست جمهوری، این سازمان به طور صریح از آقای خاتمی حمایت کرد؛ به طوری که یکی از گروه های تشکیل دهنده ائتلاف گروه های خط امام (ره) بود.[۶]

پس از دوم خرداد ۱۳۷۶ این سازمان به عنوان بخشی از جبهه دوم خرداد از شعارهای جامعه مدنی، توسعه سیاسی، فرهنگی، رقابت سیاسی احزاب و گروه ها حمایت کرد، ولی به ظاهر مخالف خصوصی سازی، ادغام در بازار جهانی و دولت حداقل بود.

علاوه بر این، با تعطیلی نشریات رنجیره ای و وابسته به گروه های روشنفکر برانداز (لائیک و ملی- مذهبی) به شدت مخالفت کرد و آن را غیر قانونی دانست. این سازمان همچنین پس از انحلال نهضت آزادی و محکومیت ۲۱ نفر از اعضای آن، رأی دادگاه را محکوم کرد.[۷]

اعلام غیر قانونی بودن فعالیت سازمان

پس از انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری، سازمان مجاهدین با صدور بیانیه‌هایی اعتراض خود را به نتیجه انتخابات اعلام کرد. این اعتراضات که بدون ارائه هرگونه سند قانونی و در راستای حمایت از فتنه‌گران صورت گرفت باعث شد تا فعالیت سازمان مجاهدین غیر قانونی اعلام شود.

پس از اعلام غیر قانونی بودن فعالیت این سازمان، گروهی از اعضای آن در خارج از ایران، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران (شاخه خارج از کشور) را تشکیل دادند.

پی نوشت

[۱] احزاب و جناح های سیاسی ایران امروز، عباس شادلو، ص ۲۴۴

[۲] همان، ص ۲۴۳

[۳] کالبد شکافی جناح های سیاسی ایران، حمیدرضا ظریفی نیا، ص ۶۱

[۴] مجاهدین انقلاب اسلامی در گذر زمان، ص ۹-۱۰

[۵] کالبدشکافی جناح های سیاسی ایران، حمیدرضا ظریفی نیا، ص ۶۲

[۶] احزاب و جناح های سیاسی ایران امروز، عباس شادلو، ص ۲۴۷

[۷] صبح صادق، ۲۱/۵/۱۳۸۱، شماره ۶۳، ص ۷

[۸] yjc، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی از تشکیل تا انحلال، کد خبر: ۲۸۴۳۱۳۶

برچسب‌ها: , , , , , , ,

FacebookTwitterGoogle+TelegramWhatsAppLineYahoo MessengerLinkedInPinterestTumblr

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


میدان نیوز
میدان نیوز
حوزه و روحانیت
حوزه و روحانیت
جوان انقلابی
جوان انقلابی
انقلابی شدن
انقلابی شدن
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات
تبلیغات
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق