سه شنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۵
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
سرویس: فرهنگ و هنر
چاپ خبر
۲۲:۵۵ - ۱۳۹۴/۰۶/۱۷
فیلم دوران عاشقی
به کار بگویید خانواده دارم!
 نگاه و نقدی به فیلم درام دوران عاشقی ساخته علیرضا رئیسیان   

گرچه فیلم دوران عاشقی حظی از یک فیلم خوب را دارد اما عمق آن به قدری نیست که ذهن و دل مخاطب را بعد از ترک سینما همچنان مشغول نگه بدارد. علی ای حال نمی توانیم به دوران عاشقی بگوییم «فیلم»، اما از دیدن آن پشیمان هم نیستم...

ندای اصفهان- حجت الاسلام والمسلمین مهران آدرویش/

دور عاشقی گذشت و نوبت ماست / هر کسی پنج روز نوبت اوست

خیلی وقت است که اعتماد به ارزش دیدن یک فیلم ایرانی کم شده اما باز هم گلی به جمال برخی از بازیگران که اغلب موارد جز در فیلم های خوب حاضر به ایفای نقش نیستند و ارزش هنر را می دانند؛ کسانی که قبل از پول به ارزش فیلم توجه دارند و مخاطب به اعتبار حضور آنان به پای گیشه ها حاضر می شود.

خلاصه داستان فیلم دوران عاشقی:

فیلم دوران عاشقی فیلمی درام در ژانر اجتماعی- خانوادگی و اخلاقی است. فیلم دربارۀ بحران کمبود ارتباط و نیز دربارۀ معانی و مفاهیم عاشقانه و جهان امروز در زندگی شهری انسان‌هاست. یک درام خانوادگی که در یک بستر اجتماعی روز اتفاق می‌افتد.

فیلم درباره زوج جوانی است با بازی لیلا حاتمی و شهاب حسینی که حاصل زندگی مشترکشان یک پسر است. زندگی، ظاهراً آرام و عادی در جریان است. بیتا تمدن (با بازی لیلا حاتمی) وکیل است. در سکانس‌های مختلف شاهد مراجعه موکلین متفاوت همراه با مشکلات متفاوت هستیم. برخی از افراد آنقدر مشکلات بزرگ و بغرنجی دارند که به‌زعم نویسنده، فیلم جداگانه‌ای را برای نمایش می‌طلبند. مراجعه افراد مختلف به دفتر وکیل، به‌نوعی نشان‌دهنده بحران در جامعه و افراد سرگردان و بی‌هدف است. نقطه ‌عطف فیلم مراجعه ناخواسته زن دوم حمید (شهاب حسینی) به وکیل (همسر اول حمید) است؛ آن‌ هم برای بازیافت آبروی از دست رفته خود در زندگی زناشویی با شوهرش.

او پس از ازدواج با حمید از او صاحب فرزند می‌شود، اما حمید با ارایه گواهی پزشک ادعا می‌کند که عقیم است و قبل از آشنایی با او، وازکتومی کرده است. در ادامه فیلم پیچیده می‌شود. خیانت، دروغ، ریا، فریب در تمام صحنه‌های فیلم به چشم می‌خورد.

فیلم دوران عاشقی

از سویی شاهد بازی درخشان فرهاد اصلانی در نقش زندی هستیم. زندی خودش زنی را صیغه کرده است و اکنون آن زن باردار شده است. همسر اول زندی به وکیل مراجعه کرده تا با فریفتن او با پول، آبروی خانوادگی خودش و همسرش را حفظ کند. گویی تمام شخصیت‌ها علاوه بر چهره ظاهری و عادی خود در فیلم، دارای شخصیت دیگری نیز هستند. زندگی همه، به‌نوعی با دروغ گره‌ خورده است. بحران حضور زن دوم در زندگی زناشویی، در این فیلم بسیار پررنگ نشان داده‌ شده است اما در عین حال نکته جالب میل به ادامه زندگی با زن اول است چیزی که تابه‌ حال خیلی کم به آن پرداخته ‌شده است.

درباره کارگردان فیلم دوران عاشقی:

علیرضا رئیسیان متولد ۱۳۴۴ تهران دانش آموخته دانشگاه صداوسیما داری نشان درجه یکی هنری است که معادل دکترای افتخاری به حساب می آید. وی اولین اثر سینمایی خود را با نام ریحانه در سال ۱۳۶۸ کارگردانی کرد که در هشتمین جشنواره فیلم فجر نامزد دریافت جایزه بهترین فیلم های اول و دوم شد. در سال ۱۳۷۳ و با فیلم سفر در سیزدهمین جشنواره فیلم فجر شرکت کرد و برنده دیپلم افتخار بهترین فیلم اول اعلام شد. ساخته قبلی وی به نام چهل سالگی مربوط به سال ۱۳۸۸ می شود. دوران عاشقی آخرین اثر سینمایی اوست که در ادامه، نقد آن را برانداز می کنیم.

نقاط مثبت فیلم:

الف) فیلم دوران عاشقی، فیلمی ساده، روان، باورپذیر و تاثیرگذار است و به خطری که بالقوه بسیاری از خانواده ها را تهدید می کند اشاره دارد. فیلمی متناسب با نیاز جامعه امروز.

فیلم به دو مساله امروز جوانان جامعه به طور همزمان پرداخته است؛

مسأله اول مشغله کاری و کم توجه شدن به خانواده و تبعات کم بودهای عاطفی ناشی از آن در خانواده

و دوم مساله ازدواج مجدد و تبعات عاطفی- خانوادگی پیچیده ناشی از آن.

روند فیلم در ادامه بین این دو مسأله ارتباط مستقیم، منطقی و قابل قبولی را نشان می دهد؛ یعنی دلیل ازدیاد ازدواج های مجدد و موقت را در کمبودهای عاطفی به عنوان عامل نسبتا جدیدی در کنار مشکلات قدیمی تر مادی و نازایی نشان می دهد. مسأله ای که شاید نام فیلم نیز به طور ضمنی به آن اشاره دارد (دوران عاشقی)؛ گویی با کمبود محبت در خانواده ها دوران جدیدی از عشق های دوم و خارج از عرف در حال شکل گیری است.

فیلم از عدم مقبولیت ازدواج مجدد و موقت در بین خانواده های ایرانی (از حیث عاطفی؛ و نه قانونی و شرعی) سخن می گوید؛ مسأله ای که همسر اول و حتی دوم را در ادامه زندگی دچار تردید می کند و از نظر عاطفی، عرفی و فرهنگی قابل هضم نیست ولو اینکه از نظر شرعی و قانونی بدون اشکال باشد.

ب) در این فیلم به طور ضمنی یا آشکار بر ارزش های اخلاقی فراوانی به خوبی و زیرکانه تأکید شده است که از نقاط قوت فیلم به شمار می آید. ارزش هایی مثل:

– پاکدامنی زنان ایرانی

– لزوم پرهیز از قضاوت های عجولانه

– لزوم مشورت

– لزوم گفتگوی همسران و شنیدن یکدیگر

– داشتن روح بلند و بخشش و عفو از یکدیگر

– آینده نگری

– مکافات عمل

– لزوم پرهیز از شک به یکدیگر

– رعایت ادب و نزاکت و حفظ آرامش همراه با تفکر و تأنی و مشورت

ج) دیالوگ ها و گفتمان های زیبای فیلم مثل؛

– من جایی بزرگ شدم که عادت ندارم به همه چیز شک کنم

– عشق مثل هوایی است که به طرفت میاد

– من حقمه خیانت ببینم چون خیانت کردم

– بخشش امر پیچیده ای است

– با هر مسأله می تونی خوب یا بد برخورد کنی

– ما باید با هم حرف بزنیم بالاخره به متهم فرصت میدن از خودش دفاع کنه نمی خوام توجیه کنم ولی اون موقعی که باید بودی، نبودی

– ما مثل مردها نمی تونیم به بچه ای که تو شکممونه شک کنیم؛ برای این که تو وجودمونه

– من برش می گردونم آقای زندی!

از جمله دیالوگ های مهم فیلم، جمله قابل تأمل حمید (مردی که ازدواج مجدد داشته- به بازیگری شهاب حسینی) است که وقتی متوجه لو رفتن قصه ازدواج مجددش شده به همسرش می گوید: «من اهل این حرف ها نبودم. من تو و پسرم را دوست دارم خرابش نکن من اصلا نمی دونم چی شد!» بلی! تشنه محبت سطح هوشیاریش پائین می آید و با دیدن اندکی محبت اصلا نمی فهمد که دارد چه کار می کند؟

د) موسیقی که شنیده نشد!

مشهور است موسیقی خوب در فیلم، موسیقی است که به انتقال پیام فیلم کمک کند اما شنیده نشود.

ه) پیوستگی روایت و بازی خوب بازیگران به ویژه فرهاد اصلانی.

نقاط منفی فیلم:

الف) کلیشه ای بودن فیلم؛

فیلم کلیشه ای است و پیامش را خالی از خلاقیت، خیلی رو و رک زده است؛ در حالی که پیام فیلم باید بر دوشِ روند فیلم و در لایه های زیرین باشد و مخاطب با کنکاش و ربط دادن موضوعات به آن دست یابد؛ درست مثل پازل بهم ریخته ای که با صرف مقداری وقت بشود رابطه بین اجزای آن را فهمید و الا آن دیگر فیلم نیست، منبر یا چیز دیگری است!

فیلمنامه دوران عاشقی خیلی زود هرآنچه که دارد را رو می کند.

البته ناگفته نماند که از آن ور بام هم نباید افتاد؛ پیام فیلم باید با صرف وقت حل بشود نه مثل برخی از فیلم ها که جز خود کارگردان و متخصصین امر هیچکس از پیام آن سر در نمی آورد که در این صورت آن هم فیلم نیست بلکه کلافی سردرگم و معمایی لاینحل است؛ مشکل افراط و تفریطی که متأسفانه سینمای ایران به شدت با آن درگیر است.

اگر مخاطب نتواند با پیام فیلم ارتباط برقرار کند پس اصلا چرا اکران عمومی بشود؟

فیلم خوب فیلمی است که دوربین فیلمبردار در آن یا تلسکوپ باشد یا میکروسکوپ باشد یا دوربین؛ یعنی یا باید مشکلات پیش رو و چشم انداز و ایده های نویی را مطرح کند یا مثل میکروسکوپ لایه های زیرین جامعه را ببیند و گزارشی از پوست زیر شهر بدهد یا گذشته را ببیند و درسی برای امروز. بالاخره چشم مسلح با چشم غیر مسلح باید متفاوت باشد.

فیلم خوب فیلمی است که اندیشه و احساسات مخاطب را درگیر خودش کند، دو ساعت ذهن را پر کند و دو ساعت دل را خالی.

گرچه فیلم دوران عاشقی حظی از یک فیلم خوب را دارد اما عمق آن در هر دو شاخصه به قدری نیست که ذهن و دل مخاطب را بعد از ترک سینما همچنان مشغول نگه بدارد. علی ای حال نمی توانیم به دوران عاشقی بگوییم «فیلم»، اما از دیدن آن پشیمان هم نیستم.

ب) ابهام ممنوع!

مبهم بودن برخی قسمت ها؛ مانند نقش خانم فرهی که اصلاً نسبتش با زندی چه بود، واقعاً برادر؟ اگه اینطور بود پس چه چیزی را ۲۰ سال نگفته بود و باز هم نگفت…

ج) سیگار آن هم در زیباترین سکانس؟!

زیباترین سکانس فیلم از حیث بازی، قدرت نمایی زندی (به بازیگری زیبای فرهاد اصلانی) در برابر ضربه ای است که از وکیل همسر موقتش (لیلا حاتمی) خورده است؛ صحنه ای که زندی پشت میز شام نشسته است، روی میز شام یک مرغ بریانی است؛ گویی نمادی از نقره داغ کردن خانم وکیل است. ماشین خانم وکیل (با آن دزدگیر به قول خودش آخرین سیستم) را که داد دزدیدند، هوویش را هم موکلش کرده! و حالا قصد دارد خانواده اش را هم بگیرد. ظفرمندانه رو به حمید (شوهر وکیل) می کند و می گوید: «میری طلاقش میدی!» حمید می گوید: «من نمی تونم، زنمه.» زندی در کمال قدرت می گوید: «خوابی! زنت قصه رو می دونه. یعنی چی؟ یعنی اینکه در این زندگی پای دو زن در میونه. من از طلاق و اینجور چیزا خوشم نمیاد ولی چاره ای نیست، یکیشون باید بره. میری زنت رو طلاق می دی». بعد سلانه سلانه اتاق را ترک می کند و حمید که کیش و مات شده با عصبانیت به صندلی رو به رو ضربه می زند.

اگرچه زندی عادت به کشیدن پیپ داشت اما این بار استثنائا پاکت سیگار را برمی دارد و سیگارش را روشن می کند و به حمید که به او می گوید: «سیگاری نبودی؟! توتونت تموم شده؟ می گفتی از سر راه برات می گرفتم!» جواب می دهد: «نه هوس کردم سیگار بکشم.»

در بهترین صحنه فیلم سیگار کشیدن یعنی چه؟ شاید این بهترین تبلیغ و تشویقی است که تا به حال برای ترغیب به کشیدن سیگار دیده باشم. تعهد ایجاب می کند در بهترین صحنه بهترین کار یا بهترین پیام را به مخاطب بدهیم نه…

فیلم دوران عاشقیحرف آخر:

در پلان ابتدایی فیلم چشم باز می شود و در نمای پایانی که چشم بسته می شود شاید قصد دارد تأکید رئیسیان بر گذر زمان را نشان دهد و حاکی از آن است که روزگار همچون چشم بر هم زدن می گذرد، با گذشت و مهربانی زندگی کنید؛ سعی کنید در انتخاب راه اشتباه نروید و خیلی چیزهای دیگر که می توانست با مضمون فیلم سازگاری پرمعنایی داشته باشد.

فیلم پایان مشخص ندارد گرچه در سکانس آخر لیلا حاتمی با بستن چشم هایش نشان می دهد که شوهرش را می بخشد اما به هر حال همین مسکوت گذاشتن به نظرم ارزشی است که کارگردان برای مخاطب قائل شده است و دیگر اینکه ما فقط صورت مسأله را مطرح کردیم و باید برای حل مسأله چشمی باز کرد و فکری برداشت.

گرچه علیرضا رییسیان بیشتر طرح مشکل کرده است اما شاید در پاسخ به حل این معضل بتوان راهکارهای ذیل را از دل فیلم البته به سختی بیرون کشید:

الف) ترویج فرهنگ مهرورزی و اولویت خانواده با هدف پیشگیری

ب) لزوم گفتگوی همسران با یکدیگر

ج) تذکر دادن و مشورت دادن بزرگترها به جوانان

د) پول و قدرت و قانون حلال خوبی برای حل و فصل مشکلات عاطفی نیستند (کما اینکه زندی با همه قدرت و ثروتش که می تواند تجار عرب را سرجایشان بنشاند اما نتوانست این مشکل را حل کند) باید به فکر فرهنگسازی بود.

به هر حال پیام این فیلم لزوم اولویت دادن به تأمین عواطف در خانواده نسبت به کار است و دیدن آن تلنگری لازم برای همه کسانی که کار را اولویت اول زندگیشان قرار داده اند. گویی بر مسموعات لازم جامعه امروز ما علاوه بر شنیدن «به نماز نگویید کار دارم به کار بگویید نماز دارم» باید این جمله را نیز افزود:

«به خانواده نگویید کار دارم به کار بگویید خانواده دارم»

برچسب‌ها: , , , , , ,

FacebookTwitterGoogle+TelegramWhatsAppLineYahoo MessengerLinkedInPinterestTumblr

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


میدان نیوز
میدان نیوز
حوزه و روحانیت
حوزه و روحانیت
جوان انقلابی
جوان انقلابی
انقلابی شدن
انقلابی شدن
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات
تبلیغات
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق