پنج شنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۵
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
چاپ خبر
۱۳:۵۸ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۵
اقتصاد مقاومتی
ندای اصفهان بررسی می کند؛
 اقتصاد برای نوجوانان/ آموزه های اقتصاد مقاومتی در کتاب تاریخ سوم راهنمایی   

جنگ اقتصادی مرز و حریم خاصی ندارد و قطعا تبعات آن تمامی مردم را دربر می گیرد. لازم است مردم تمام دارائی مادی و معنوی خود را برای پاسداری از حریم کشور به میدان بیاورند و چه خوب که آموزش را از نوجوانان آغاز کنیم...

ندای اصفهان- سرویس اقتصاد: ایران اسلامی در سال های نخست پیروزی انقلاب اسلامی با تهاجم نظامی دشمنان مواجه گردید؛ اما در حال حاضر با تهاجم اقتصادی دشمنان روبروست. یکی از تفاوت های شرایط جنگ اقتصادی با جنگ نظامی که علیه ایران به راه افتاد این است که مردم ما در حال حاضر با ابعاد جنگ اقتصادی آشنایی کافی ندارند و این درحالی است که در دوران جنگ تحمیلی تمام ابعاد حملات نظامی دشمن برای مردم ما روشن و شفاف بود. به نظر می رسد رویکرد مناسب در اداره وضع موجود همان رویکرد اقتصاد مقاومتی است که رهبر عزیز انقلاب داعیه دار آن هستند.

از آنجا که تاریخ همواره آیینه خوبی برای عبرت آموزی بوده است به سراغ کتاب تاریخ سال سوم دوره راهنمایی رفتیم تا ببینیم چه اندیشه های اقتصادی به نوجوانان ما آموخته می شود. البته باید اذعان داشت با بررسی این کتاب به نقاط روشن خوبی رسیدیم و به نظر می رسد، این کتاب که تحت نظر دکتر غلامعلی حدادعادل نگارش یافته است به خوبی اندیشه خودباوری را به دانش آموزان آموزش می دهد و سرشار از نکات آموزنده است.

منبع این بررسی کتاب تاریخ سوم دوره راهنمائی سال تحصیلی ۱۳۹۲ بوده است (اینجا).

گوشه هایی از کتاب:

ص ۹: شاه عباس اول در دوران سلطنت خود، اقدامات زیادی برای توسعه اقتصادی و گستردگی تجارت داخلی و خارجی انجام داد. در آن زمان، روابط سیاسی و بازگانی ایران با کشورهای اروپایی توسعه یافت. گفتنی است دوران زمامداری او، اوج شکوفایی سیاسی و اقتصادی ایران بود.

ص ۱۲: جمعیت ایران دوره صفوی کمتر از ۱۰ میلیون نفر بودند که در سه بخش شهری، روستایی و کوچ نشینی می زیستند. شهرنشینان حدود ۱۵ درصد کل جمعیت کشور را تشکیل می دادند که عده زیادی از آنان ساکن اصفهان، پایتخت صفویان بودند و علاوه بر آن حدود ۹۰ شهرک که برج و بارو داشتند در قلمرو صفویه وجود داشت.

روستاییان بیش از نصف جمعیت ایران را به خود اختصاص می دادند، این گروه تقریباً در ۴۰ هزار روستای بزرگ و کوچک زندگی می کردند و با وجود آنکه بیشتر دسترنج کشاورزان به جیب مالکان بزرگ و حاکمان و مأموران حکومتی می رفت، اما به گفته جهانگردان اروپایی، کشاورزان ایرانی در آن زمان از نظر تغذیه و پوشاک وضع بهتری نسبت به کشاورزان اروپایی داشتند. کوچ نشینان در حدود ۳۵ درصد کل جمعیت ایران بودند. مهم ترین آنها هفت قبیله تشکیل دهنده قزلباش ها بودند. گروه قزلباشان تا دوران پادشاهی عباس اول، قدرت سیاسی و نظامی زیادی داشتند، اما شاه عباس اول با انجام اصلاحاتی از قدرت آنان کاست.

اقتصاد

فعالیت های اقتصادی ایران در دوره صفویه بر پایه کشاورزی، دامپروری، صنایع دستی و تجارت استوار بود. کشاورزی مانند گذشته پایه و اساس اقتصاد بود. کشاورزان ایرانی حتی بیش از نیاز داخلی محصول تولید می کردند که اضافه آن صادر می شد. کوچ نشینان بیشتر به دامدارای اشتغال داشتند. صنایع دستی نیز در میان جمعیت کوچ نشین و یکجانشین در شهری و روستایی رونق داشت.

تجارت داخلی و خارجی ایران در دوره صفوی به ویژه در عصر شاه عباس اول گسترش زیادی پیدا کرد. ایجاد امنیت، ساخت یا بازسازی راه ها و کاروانسراها و یکسان سازی واحدهای اندازه گیری وزن و پول، بر شکوفایی تجارت تأثیر مهمی گذاشت. البته عمده تجارت خارجی در انحصار شاه عباس اول بود.

محصولات کشاورزی و دامی از جمله ابریشم، غلات و خشکبار اصلی ترین کالاهای صادراتی بود و ادویه، پارچه و قند نیز مهمترین کالاهای وارداتی را تشکیل می دادند. هند، عثمانی، انگلستان و پرتغال شرکای تجاری اصلی ایران بودند.

مالیات اصلی ترین منبع درآمد حکومت بود که از کشاورزان و دامداران (کوچ نشینان) گرفته می شد. فعالیت های تجاری و پیشه وری نیز مشمول عوارض خاص خود بودند.

دوره صفویان یکی از دوره های درخشان علم، هنر و معماری ایران است. در سایه آرامش سیاسی و اجتماعی و شکوفایی اقتصادی، بازار علم و دانش و هنر رونق گرفت. مدارس و حوزه های علمیه زیادی در گوشه و کنار ایران مشغول فعالیت بودند و صدها طلبه و شاگرد به تحصیل معارف دینی و غیر دینی اشتغال داشتند.

ص ۲۵: در عصر کریم خان زند (وکیل الرعایا) به سبب بر قراری نسبی امنیت و آرامش، زندگی اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی دوباره رونق گرفت و بناهای مهمی از جمله بازار و مسجد وکیل در شیراز ساخته شد.

ص ۲۹: پس از قرون وسطی -به دوره زمانی میان ۵۰۰ تا ۱۵۰۰ م در تاریخ اروپا قرون وسطی گفته می شود- دوره تازه ای در تاریخ اروپا پدید آمد که به «قرون جدید» معروف است. از حدود سال ۱۵۰۰ تا ۱۸۰۰ میلادی را قرون جدید می گویند. علت این نام گذاری آن است که در این زمان وضع مذهبی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در اروپا نسبت به قبل تغییرات مهمی کرد و عصر جدیدی در تاریخ این قاره آغاز شد. قرون جدید تقریباً همزمان با تاریخ ایران در دوره های صفویه، افشاریه و زندیه است.

رشد علم و صنعت و پیدایش استعمار

از دیگر ویژگی های قرون جدید، پیشرفت علوم تجربی و توسعه اختراعات در اروپا بود. اروپاییان که قبلاً دانش های بسیاری را از مسلمانان فرا گرفته بودند، در این زمان به دلیل تحولات فکری و فرهنگی، قدم در راه پیشرفت علمی و صنعتی نهادند. در اواخر قرون جدید (قرن ۱۸م)، اختراعات صنعتی رشد یافت و ماشین ها و ابزارهای جدید جای کارگاه ها و وسایل دستی را گرفت. میزان تولید کالاها چند برابر شد و درنتیجه تجارت گسترش یافت. این تحول «انقلاب صنعتی» نام گرفت. با وقوع انقلاب صنعتی، توجه کشورهای اروپایی به سوی مناطقی از جهان که دارای مواد اولیه صنعتی یا بازار مصرف برای کالاهای تولید شده در اروپا بودند، جلب شد و همین امر به تدریج زمینه استعماگری اروپاییان را فراهم کرد. اسپانیا و پرتغال اولین کشورهای استعمارگر بودند، سپس انگلستان، فرانسه و دیگر کشورهای اروپایی به جمع دولت های استعمارگر اضافه شدند.

ص۳۵: اهداف استعماری فرانسه در ایران – اشاره به قرارداد فین کنشتاین

– اهداف استعماری انگلستان در ایران

– اهداف استعماری روسیه در ایران

ص ۴۲: محمدشاه در آغاز سلطنت خود، میرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهانی صدراعظم خود را با دسیسه درباریان فاسد و نالایق به قتل رساند. قائم مقام فراهانی یکی از وزیران کاردان تاریخ ایران و از نویسندگان زبردست به شمار می آید. او در دوره کوتاه وزارت خود؛ نظم و امنیت را برقرار کرد و خدمات بسیاری انجام داد.

ص ۴۴: پس از گذشت محمدشاه، فرزندش ناصرالدین میرزا، با عنوان ناصرالدین شاه به سلطنت رسید. او حدود ۵۰ سال سلطنت کرد و در این مدت طولانی، به کشور و مردم ایران لطمات جبران ناپذیری وارد آورد. نفوذ بیگانگان و کسب امتیازات بی شمار توسط آنان، در دوره این پادشاه اتفاق افتاد. او اگرچه تظاهر می کرد با رشد و ترقی ایران موافق است، اما دخالت بیگانگان و خودرأیی او ایران را به سراشیبی سقوط سوق داد.

ناصرالدین شاه حتی معدود کسانی را که قصد اصلاح امور ایران را داشتند از میان برد، از جمله آنان میرزاتقی خان امیرکبیر بود.

ص۴۶: تصویر مناطقی از خاک ایران که در دروه قاجاریه از کشور جدا شد.

ص ۴۷: امتیاز: اجازه ای است که یک دولت برای ایجاد کارخانه، استخراج معدن، انتشار روزنامه و غیره به فرد یا دولتی دیگر می دهد.

ص ۴۸: سید جمال الدین چون می خواست میان شیعه و سنی اتحاد برقرار کند، در بعضی موارد ایرانی بودن و تشیع خود را آشکار نمی کرد. او چون مدتی در افغانستان به سر برده بود، به سید جمال الدین افغانی نیز معروف شد.

ص ۵۲: آیا می دانید؟

در زمان قاجار، اشخاص برای اعتراض یا دادخواهی، به مکان هایی نظیر زیارتگاه ها یا خانه علما پناه می بردند و تا زمانی که خواسته هایشان برآورده نمی شد، آنجا را ترک نمی کردند. در این مدت کسی حق نداشت پناهندگان را از آن زیارتگاه یا خانه بیرون کند و آنها در امان بودند و به این کار تحصن یا بست نشینی می گفتند.

ص۵۸: ستارخان

آیا می دانید؟ ستارخان در جریان قیام تبریز، که شهر به محاصره نیروهای محمدعلی شاه افتاد بود، شجاعت و فداکاری زیادی از خود نشان داد؛ به طوری که بارها بدون هراس از مرگ به مقابله محاصره کنندگان شتافت تا جلوی پیشروی آنان را بگیرد. محله ای که ستارخان و یارانش در آن سنگر گرفته بودند، محله امیرخیز نام داشت. یکی از مورخان در این باره نوشته است:

«از ایران آذربایجان ماند از آذربایجان تبریز، از تبریز کوی امیرخیز و از کوی امیرخیز یک کوچه که در آن ستارخان مقاومت می کرد. اما بعد آن کوچه به کوی و آن کوی به شهر و شهر به ولایت و ولایت به کشور بدل شد»؛ به همین دلیل ستارخان از قهرمانان ملی ایران است و ایرانیان یاد و نام او را گرامی می دارند.

ص۵۸: شیخ فضل الله نوری

یکی از اقدامات زشت و ننگین فاتحان تهران، اعدام مجتهد بزرگ تهران، آیت الله شیخ فضل الله نوری است، او در آغاز پشتیبان مشروطیت بود اما پس از مدتی، با مشاهده انحراف مشروطیت از مسیر اسلام به انتقاد از آن پرداخت. وی معتقد بود افرادی رهبری انقلاب مشروطیت را به دست گرفته اند که اعتقادی به اسلام ندارند و می خواهند مجلس ایران را به تقلید از مجلس های اروپایی اداره کنند؛ به همین دلیل بود که او پیشنهاد کرد پنج تن از علمای بزرگ هر عصر، بر مصوبات مجلس نظارت داشته باشند تا قانونی مغایر با قوانین اسلام تصویب نشود. این پیشنهاد در متمم قانون اساسی گنجانده شد اما هیچ وقت به آن عمل نشد. قبل از اعدام وی، اطرافیانش از او خواستند که به سفارتخانه روسیه پناهنده شود، اما او نپذیرفت و گفت: «آیا رواست که من پس از هفتاد سال که محاسنم را برای اسلام سفید کردم، حال بیایم و به زیر پرچم کفر بروم؟»

– جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۴م

– جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۳۹ م

ص ۹۶: ایران در نیمه اول سال ۱۳۵۶: رژیم پهلوی در اوج قدرت

اوضاع اقتصادی: افزایش چشمگیر قیمت نفت در نیمه اول دهه ۱۳۵۰، تأثیر چندانی بر زندگی مردم ایران نداشت، تنها اندکی وضع کارمندان دولت بهبود یافت. بیشتر مردم ایران به ویژه در روستاها و شهرهای کوچک، در فقر و بیکاری به سر می بردند. درآمدهای سرشار نفت بیشتر صرف واردات کالاهای تجملی و تجهیزات نظامی شد و یا توسط درباریان، مقام های حکومتی و شرکت های خارجی به یغما رفت.

ص۱۰۶: خاندان پهلوی علاوه بر واگذاری منابع حیاتی ملت ایران به بیگانگان، ایران را به بازار مصرف کالاهای خارجی تبدیل کردند؛ به طوری که هنگام سقوط این رژیم، کشور ما از لحاظ کالاهای اساس و مواد غذایی وابستگی شدیدی به خارج داشت.

ص ۱۲۰: شکوفایی علمی: انقلاب اسلامی علاوه بر تقویت بنیان های معنوی جامعه موجب شکوفایی علم و دانش نیز شد. نرخ بی سوادی در سال های پس از پیروزی انقلاب اسلامی به طور چشمگیری کاهش یافت؛ تحصیلات دانشگاهی رشد و توسعه بسیاری داشته است و در رشته های مختلف علمی و فنی، به ویژه دانش پزشکی پیشرفت و موفقعیت های زیادی حاصل شده است. دانشمندان جوان ایرانی با وجود فشارها و تحریم های آمریکا و هم پیمانانش، دانش هسته ای بومی و چرخه کامل سوخت هسته ای را بنیان نهادند؛ مراحل تهیه سوخت هسته ای از اورانیم، بسیار پیچیده و ظریف است. دانش انجام این کار از دانش های تخصصی و بسیار پیشرفته ای است که تنها کشورهای بزرگ صنعتی به آن دست یافته اند. افزون بر آن دانش آموزان و دانشجویان ایرانی مکرر در المپیادهای جهانی مدال های علمی متعددی را از آن خود کرده اند و آیت الله خامنه ای، رهبر فرزانه انقلاب، همواره جوانان ایرانی را به تولید علم و فناوری تشویق و ترغیب می کند و علم را زیربنای استقلال و اقتدار سیاسی و اقتصاد برمی شمارند.

در حدیث نبوی است که فرمود: اگر علم در ثریا هم باشد، مردانی از فارس به آن دست می یابند. «لو تَعَلَقَ العلم باکناف اسماء لَنالَهُ قُومِ من أهل فارس» علامه مجلسی، بحارالانوار، ج ۱۶، ص ۳۱۰؛ علامه امینی، الغدیر، ج۹، ص ۲۲٫ همچنین (رک: مستوفی، نزهه القلوب، ص ۱۱۳؛ سبیتی، سلمان فارسی، ص ۴۰).

برچسب‌ها: , , , , ,

FacebookTwitterGoogle+TelegramWhatsAppLineYahoo MessengerLinkedInPinterestTumblr

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


میدان نیوز
میدان نیوز
حوزه و روحانیت
حوزه و روحانیت
جوان انقلابی
جوان انقلابی
انقلابی شدن
انقلابی شدن
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات
تبلیغات
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق