شنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۵
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
چاپ خبر
۱۳:۵۵ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۳
روز قلم
به مناسبت روز قلم؛
 روزنامه نگاری نوین به روایت دکتر حسین قندی   

سردبیر باید در رشته‌های مختلفی چون سیاست، اقتصاد، هنر، تاریخ، جغرافی و جامعه‌شناسی مطالعات وسیعی داشته باشد تا بتواند به اعمال مدیریت بپردازد، گزینشگری خبر کند. ویراستار نیازمند قضاوت صحیح، کاردانی و کاربری، فهم و ادارک بالایی است...

ندای اصفهان، سرویس دانشگاه: ابوریحان بیرونی در «آثارالباقیه» آورده است که سیزدهمین روز از ماه تیر را ایرانیان باستان روز تیر (عطارد) می‌نامیده‌اند و چون اعتقاد داشتند تیر کاتب سایر ستارگان است، این روز را روز نویسندگان دانسته و گرامی می‌داشتند.

بر پایه اعتقادی دیگر، این روز (سیزدهم تیرماه) روزی بود که آرش کمانگیر، مرزبان اسطوره‌ای ایران، تیر معروف خود را پرتاب کرد تا مرز ایران را تعیین و محافظت کند.

به همین مناسبت بی ارتباط ندانستیم خلاصه ای از کتاب “روزنامه نگاری نوین” اثر مرحوم دکتر حسین قندی و نعیم بدیعی که توسط سرویس دانشگاه ندای اصفهان خلاصه سازی شده است را قرار دهیم. در عصر جدید و با توسعه روزافزون علوم و فنون ارتباطی و تغییر در محتوا، شکل و کیفیت پیام های ارتباطی، دانش روزنامه نگاری نیز مورد تغییر و تحول قرار گرفته است. با گسترش فناوری های ارتباطی، شیوه های نوینی از خبرنویسی و گزارشگری پدیدار گشته است. حجم این کتاب ۴۹۱ صفحه و پر از مثال های عملی است. دراینجا سعی کرده ایم فقط نکات کلیدی و کاربردی را مطرح سازیم.

 

کتاب روزنامه نگاری نوین، نعیم بدیعی، حسین قندی، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی

برخی از نکات این کتاب به شرح زیر است:

* ویراستاران جایگاهی شاخص در تحریریه‌ها دارند، آنان هستند که وظیفه تطبیق فعالیت خبرنگاران و روزنامه نگاران را با مشی روزنامه ارزیابی و به عنوان کانال پالایش اخبار عمل می‌کنند.

* مهم‌ترین دلیلی که باعث ابهام خبری می‌شود، درست درک نکردن موضوع خبر توسط خبرنگار است.

* اولین مرحله در فرآیند تهیه و تنظیم خبر شناخت آن است.

* ذکر نام اشخاص در پاراگراف اول خبر (لید) در صورتی جایز است که اکثر خوانندگان در روزنامه و مخاطبان دیگر با خواندن و شنیدن نام فرد (شهرت) بتوانند قیافه و شکل آن شخص را در ذهن خود تداعی کنند. ذکر نام کوچک افراد حقیقی فقط یک بار در خبر جایز است.

* مدل وستلی و مک لین در مورد دوازه‌بانی خبر (gate keeping) است.

هر عامل یا کارگزار ارتباطی، باید در بین انبوه خبر و اطلاعات، برخی را برگزیند و در اختیار مخاطب یا مخاطبین خود قرار دهد که به این عامل ارتباطی که فرایند گزینش پیام را انجام می‌دهد دروازه‌بان می‌گویند.

دروازه بانی خبر

* ابتدا «والتر جی وارد» در رساله دکتری خود (۴۸۰ صفحه) الگوی سه بعدی خبر را مطرح کرد. سپس با کمک «نعیم بدیعی» الگوی چهار بُعدی خبر را مطرح کرد که با کمک از ایده نظریۀ خبری ویلبر شرام (پاداش آنی و آتی) بود.

* کوشش کنید لید خبر از چهل واژه بیشتر نباشد. لید خبر معمولاً حاوی یک یا حداکثر ۲ جمله است.

* انواع لید:

۱- لید سؤالی یا استفهامی

۲- لید نقلی: مستقیم – غیر مستقیم – نقل قول جزئی (ناقص)

مثال: رئیس کل بانک مرکزی در مصاحبه امروز گفت که اقتصاد کشور «روز به روز شکوفاتر» می‌شود. (درون گیومه نقل قول است که جزئی هم هست).

۳- لید تاریخی

۴- لید تشریحی و تحلیلی

۵- لید توصیفی

۶- لید ضرب‌المثل (تمثیلی)

۷- لید فهرستی: مثلا مصوبات دولت را به ترتیب و فهرست‌وار در لید بیاوریم.

۸- لید قیاسی (مقایسه‌ای)

۹- لید ساده (مستقیم) و لید عمقی:

مثال لید ساده: مجلس شورای اسلامی لایحه اصلاح قانون طلاق را با اکثریت آرا به تصویب رساند.

مثال لید عمقی: مجلس شورای اسلامی لایحه اصلاح قانون طلاق را با اکثریت آرا به تصویب رساند. بر اساس این لایحه زنان مطلقه در نیمی از دارایی‌های همسر سابق خود سهیم می‌شوند.

۱۰- لید فشرده (متراکم) و لید چند خبری

مثال لید فشرده: ۲۸ کشته، ۴۰ ناپدید و ۲۰۰ ملیون ریال خسارات، نتیجه یک هفته بارندگی مداوم در مناطق جنوبی استان هرمزگان است.

مثال لید چند خبری: در تعطیلات دو روزه این هفته ۵۶ نفر به سبب حوادث مختلف جان باختند. سیل راه هراز را مسدود کرد و دو کامیون حامل مواد غذایی به عمق دره هزار چم در جاده جالوس سقوط کردند.

۱۱- لید غیر متعارف: بر اساس ذوق و خلاقیت خبرنگار در نگارش خبرهای حوادث، ورزشی، هنری

۱۲- لید بی‌محتوا: ضعفی که در خیلی از روزنامه‌ها به چشم می‌خورد.

* ماکت بندی= صفحه آرایی

* در سبک هرم وارونه خبر با نتیجه‌گیری یا جمع‌بندی به پایان نمی‌رسد بلکه کم اهمیت‌ترین مطلب در پایان خبر قرار می‌گیرد.

* وحدت خبر: ۱- هماهنگی با تکرار کردن؛ ۲- هماهنگی با استفاده از واژه‌ها و عبارات ربط دهنده؛ ۳-هماهنگی ساختمان خبر

* جالب: صفحه اول اکثر روزنامه‌های ایران به سبک ویترینی و با تیترهای درشت آرایش می‌شود.

خلاصه تیتر= همان « سوتیتر» است.

ص۳۰: جالب: این که فرم بر محتوا مقدم است یا خیر در بین روزنامه نگاران و متخصصان روزنامه نگاری بحث‌های فراوانی وجود دارد. قدر مسلم با تنوع و گیرایی در فرم می‌توان محتوا را نیز بالا برد. مهم آن است که بتوان به وسیله فرم، عده بیشتری از خوانندگان را به مطبوعات جذب و جلب کرد. نقش تیتر هدایتگری خواننده به سوی خبر است و این هدایتگری باید توأم با جذابیت، تازگی، تبلیغ و اقناع باشد. تسلط بر واژه‌ها، دقت در درست‌نویسی و احاطه بر خبر، کلید موفقیت در تیترنویسی است. آنجا که تیتر بر معنا قرار می‌گیرد، واژه‌ها و کلمات نقش اساسی می‌یابد. تیترنویس باید بر زبان مورد استفاده‌اش مسلط باشد، واژه‌های تازه و باطروات را بشناسد و جایگاه کاربردی آن‌ها را بداند.

ص ۱۲۴: دو تیتری: در ایران روزنامه «ابرار» نخستین روزنامه ایرانی است که از این شیوه تیترنویسی بهره گرفته است.

مهم: اولین دو تیتری درج شده در روزنامه ابرار در کشور:

درخواست جهانی برای کمک به مردم عراق

بغداد همچنان در آتش است

(روزنامه ابرار- ۲۹/۱۰/۶۹- ص اول)

(دقت شود تیتر اول فعل ندارد اما تیتر دوم فعل دارد.)

ص ۱۲۰ تا ص ۱۳۲: مثال‌های جالب برای اینگونه تیترها را آورده است.

* یونسکو: سازمان تربیتی، علمی و فرهنگی ملل متحد

* تنظیم مناسب خبرهای حوادث، سبک تاریخی همراه با لید است.

* گزارش داستان نیست اما روی مرز قصه‌نویسی حرکت می‌کند، بدون آنکه ویژگی اخباری و ژورنالیستی خود را از دست بدهد. به همین دلیل تخیل (نه خیال‌پردازی) یا به عبارتی تخیل مجاز و آنچه به عنوان مرز واقعیت و تخیل (رئالیست جادویی) نامیده می‌شود در گزارش شکل می‌گیرد و امکان بروز می‌یابد.

ویراستار= سردبیر

ص ۳۱۸: سردبیری علم و تجریه است. ویراستاری و مدیریت اخبار دقیقاً مربوط به حوزه وظایف مدیر تحریریه یا سردبیر روزنامه است.

* سازمان وسایل ارتباط جمعی با توجه به نیاز بشر به کسب اخبار و آگاهی‌های روز جهان در حداقل زمان و ارزش‌گذاری خبر در گذر ثانیه‌ها بوجود آمده و گسترش یافته است. بدون تشکیلات منظم و سلسله مراتب و تقسیم وظایف، هیچ وسیله ارتباط جمعی نمی‌تواند به کار بپردازد و در عرصه رقابت سالم خبری موفق باشد.

ص ۳۱۸: ویراستار (سردبیر) کیست؟ در هر سازمان تحریریه ویراستار به عنوان سیاستگذار، کانال پالایش خبر، هماهنگ کننده فعالیت تحریریه، انطباق اخبار و مطالب با خط مشی روزنامه (یا هر وسیله ارتباط جمعی دیگر)، انتخاب کننده اخبار، اولویت‌گذاری خبر در صفحات، انتخاب کننده نهایی عکس، طرح و کاریکاتور و اعمال مدیریت در تمام سرویس‌ها و بخش‌های خبری و فنی، حساس‌ترین نقش را داراست.

* وظایف ویراستار (سردبیر): ۱- تطبیق فعالیت هیئت تحریریه با مشی روزنامه ۲- ویراستار و وظایف تحریری ۳- ویراستار و وظایف فنی

* جالب: ویژگی سردبیر ص۳۱۹: ویراستار ورزیده و ماهری که بتواند با عقل و درایت و با استفاده از تکنیک‌های حرفه‌ای روزنامه‌نگاری همه امور را تحت تسلط درآورد، دست پرورده آموزشی دقیق و حرفه‌ای است که بدون کسب آموزش لازم به احراز چنین مسئولیتی نائل نمی‌آید. چنین شخصی باید در رشته‌های مختلفی چون سیاست، اقتصاد، هنر، تاریخ، جغرافی و جامعه‌شناسی مطالعات وسیعی داشته باشد تا بتواند به اعمال مدیریت بپردازد، گزینشگری خبر کند و هر مطلبی را که به صورت مقاله، خبر، گزارش، مصاحبه، و… در مقابلش قرار گیرد، مورد رسیدگی و حک و اصلاح قرار دهد. ویراستار نیازمند قضاوت صحیح، کاردانی و کاربری، فهم و ادارک بالایی است و باید واجد معلوماتی باشد که به آن نام «آگاهی‌های روز» نهاده‌اند که با مطالعه مداوم وقایع روزانه حاصل می‌آید. روزنامه نگاری که درصدد نیل به مقام سردبیری است باید برای پرداختن به مقدمات کار در وهله اول در تیترنویسی سریع و درست، شیوه نگارش و شناخت انواع عکس خبری مطلوب، عکس شناسی، فتو ژورنالیست، صفحه‌آرایی و شناخت اندازه حروف و موارد فنی و چاپ تبحر داشته باشد و با آگاهی از اصول مدیریت و آشنایی با منش و اخلاق و مهارت یکایک اعضای تحریریه، میزان قدرت و توانمندی هر یک را در نظر داشته باشد و ذوق و قریحه هر یک را در راه صحیح به کار گیرد.

* ویرایش محتوا:

۱- غلط‌گیری (ویرایش محتوایی)

۲- تلفیق اخبار: الف- روش ترتیبی تلفیق اخبار، ب- روش ادغام با لید چند خبری، ج- روش تحلیلی و تشریحی

۳- بازآفرینی و تکمیل خبر

۴- تغییر جهت در خبر

* پرتره: عکس فردی

* ترام چیست؟!

* تیتر مقدمه خبر نیست، محتوای آن است.

* خبر به دو دسته تقسیم می‌شود:

– نرم: اخبار + تجزیه و تحلیل+ هیجان

– سخت: اخبار بدون تفسیر

 بحث تکمیلی:

برگرفته از کتاب تاریخ مطبوعات در ایران و جهان، جهانگیر صلح جو، انتشارات امیرکبیر

برخی نکات این کتاب:

* اولین مبارزه جمعی مطبوعات علیه امتیاز «رویتر» روی داد.

* اولین جزوه که در ایران راجع به روزنامه نگاری و مطبوعات منتشر شد به قلم «اچ. ال رابینو» در رشت سال ۱۹۱۱ در ۲۹ صفحه بود.

* سمرقند اولین شهر ایران است که در سال ۷۵۱ میلادی صنعت کاغذسازی در آن رواج یافت.

* سلسله تیموری به علت ایجاد شغل وقایع‌نویسی اهمیت دارد.

* اولین روزنامه که کاریکاتور بدان راه یافت روزنامه «ادب» بود که در تبریز در سال ۱۳۱۶ توسط میرزا صادق خان ادیب الممالک چاپ شد.

* ایران نو اولین روزنامه‌ای است که با قطع بزرگ به چاپ می‌رسد.

* اولین شهری که بعد از تهران صاحب روزنامه شد شهر «شیراز» است که نام آن روزنامۀ «فارس» بود. بعد از شیراز اصفهان است.

* اولین روزنامه نظامی روزنامه «مریخ» در سال ۱۲۶۹ است.

برچسب‌ها: , , , , , ,

FacebookTwitterGoogle+TelegramWhatsAppLineYahoo MessengerLinkedInPinterestTumblr

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


میدان نیوز
میدان نیوز
حوزه و روحانیت
حوزه و روحانیت
جوان انقلابی
جوان انقلابی
انقلابی شدن
انقلابی شدن
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات
تبلیغات
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق