پنجشنبه ۱۴ اسفند ۱۳۹۹
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
سرویس: فرهنگ و هنر
چاپ خبر
۱۱:۳۸ - ۱۳۹۵/۱۰/۳۰

یک روز در جمع کارکنان معاونت فرهنگی شهرداری اصفهان؛

دکتر علی قاسم زاده: فعال فرهنگی کیست؟ فرهنگی فعال کیست؟

دو واژه هست «فعال» و «فرهنگی»؛ هر دو واژه مأنوس است، این قدر مأنوس که آدم فکر می کند می داند چیست! اما واقعا فعال فرهنگی کیست...

ندای اصفهان- جواد جلوانی: شرکت در جلسه پرسنلی معاونت فرهنگی شهرداری اصفهان تجربه جالبی بود که به عنوان یک خبرنگار به طور خصوصی برای حضور در آن دعوت شدم. این دعوت در پاسخ به یکی از سوالات من درباره عدم وجود فرهنگ نقد و نقدپذیری در شهر اصفهان بود(+) که دکتر علی قاسم زاده معتقد بود ما در معاونت خود برای نهادینه کردن این مساله تلاش کرده ایم.

برخلاف انتظار من (و گفته های قاسم زاده) جلسه پرسنلی چندان هم داغ و جنجالی نبود. نهایت سوالی که پرسیده شد وضعیت آینده ابهام برانگیز معاونت فرهنگی و مشکل آن با ابلاغیه وزارت کشور بود که از انعکاس خبری آن منع شدم.

اما نکته جالب توجه بحث فکری فرهنگی (و تا حدودی کرسی آزاداندیشی) بود که قاسم زاده در ابتدای جلسه در میان تیم کاری خود مطرح کرد. شاید بتوان این روش را در نوع خود منحصر به فرد دانست که جای تقدیر هم دارد.

***

دکتر علی قاسم زاده: دو واژه هست «فعال» و «فرهنگی»؛ هر دو واژه مأنوس است، این قدر مأنوس که آدم فکر می کند می داند چیست! اما واقعا فعال فرهنگی کیست؟

فعال صیغه مبالغه است، صیغه مبالغه «فاعل»؛ روی این خیلی محل بحث نیست، می رویم سراغ واژه فرهنگی. به چه کسی فرهنگی می گوییم؟ کسی که دانش فرهنگی دارد؟ کسی که مهارت فرهنگی دارد؟ کسی که منش فرهنگی دارد؟ به نظر شما باید تفکیک کنیم؟ بگوییم هر سه لایه فرهنگی اند اما شدت و ضعف دارند؟ یا بگوییم کسی که سواد فرهنگی ندارد الزاما فرهنگی محسوب نمی شود؟ یا بگوییم حد مرز آن «شخصیت فرهنگی» است یا صرف شخصیت فرهنگی کفایت نمی کند؟ یا بگوییم منش فرهنگی مرز تشخیص فعال فرهنگی است؟

همچنین کسی که یک کتاب در حوزه فرهنگ می نویسد دانش فرهنگی را قطعا دارد؛ آیا او یک آدم فرهنگی هم محسوب می شود و می توانیم بگوییم این فرد فرهنگی است؟ نظر شما چیست؟

یکی از حاضرین: شاید بتوان به طور خلاصه گفت کسی که دارای «هوش فرهنگی» است شامل همه شئونی که فرمودید می شود، هوش فرهنگی یعنی کسی که دانش و تجربه اش را داشته باشد.

قاسم زاده: هوش فرهنگی را بیشتر تعریف کنید؛ این کلیدواژه ممکن است برای من یا بعضی افراد جدید باشد.

– اینکه فرد در زمان و مکان مناسب بداند چه رفتاری را از خودش بروز دهد که تأثیرگذار باشد و روی خودش و اطرافیان تأثیر فرهنگی بگذارد. کسی که هوش فرهنگی دارد از الزامات دور و اطرافش به موقع استفاده می کند، برای همین بعضی اوقات می گوییم شخص آدم فرهنگی است اما رفتارش این را نشان نمی دهد، و بالعکس می بینیم شخص سواد فرهنگی ندارد و یک ساعت هم کار فرهنگی نکرده است اما آدم بافرهنگی است.

قاسم زاده: یعنی از هوش فرهنگی متوجه فرهنگی بودن می شوید، یعنی اگر کسی هوش اخلاقی داشته باشد الزاما آدم متخلقی است؟

– نه، نمی شود تعمیمش داد.

انصاری: ببخشید من نظرم در این مورد متفاوت است. اینکه شما قسمت «فعالش» را گذاشتید کنار و قسمت «فرهنگی» را بحث کردید حس می کنم عکس این را باید بحث کنیم. بحث فعال اهمیت دارد. بحث فرهنگی برای کسی که اندوخته ای از فرهنگ دارد آن شخص باید بداند کی اندوخته اش را به فعل برساند، ما خیلی آدم فرهنگی داریم ولی مشکل عمده مان این است که فرهنگیان ما اندوخته فرهنگی را به اجرا در نمی آوردند و اتفاقا نقطه بحث ما در همین کلمه فعال است؛ فرهنگی خیلی زیاد داریم، هم کسانی که دانش فرهنگی دارند هم کسانی که مهارت فرهنگی دارند بعضی از افراد هم هر دو را دارند اما به اجرا در آوردن مهم است.

قاسم زاده: آقای انصاری احتمالا هوش فرهنگی شان بالاست، رفتند سراغ بحث دومی که من می خواستم بحث کنم. دست سخنران را خواندند. (خنده حاضرین)

img_0933

img_0936 مصطفی نباتی نژاد: می خواهم صحبت اساتید را تکمیل کنم فقط اینکه به جای «فرهنگی» بگذارید «ورزشی»؛ یک فعال ورزشی را کلمه فعالش را بردارید می شود یک کارشناس ورزشی که فقط تحلیل کرده است که از آن کارشناس تا فوتبالیست را «فعال ورزشی» یاد می کنند و حتی افراد پشتیبان و مدیرعامل باشگاه که مهارت های اینچنینی نداشته باشد و فقط محاسبات را بلد باشند.

بیشتر مردم علاقه مندند کسانی را که در خط مقدم ورزش هستند فعال ورزشی بشناسند، سرمربی و سرپرست تیم را فعال نمی دانند. در عرصه فرهنگ هم همین طور است، کسی که در خط مقدم قرار می گیرد کسی است که دانش خودش را به فعلیت می رساند اگر بحث را بخواهیم به یک نتیجه ای برسانیم باید اینجا بگویم بحث فعال را که در واقع به فعلیت می رساند و از منفعل فرهنگی نگران تر است.

– : ابتدائا اگر دوستان بر روی واژه فرهنگی به یک نتیجه برسند که به چه کسی فرهنگی می گوییم و بعد وارد نسبت این دو واژه بشویم. فعال فرهنگی و یا فرهنگی فعال را بعد تبیین کنیم.

– : فعال فرهنگی یک بحث است، ما باید تأثیر فرهنگی را ببینیم، یک بار تأثیر فرهنگی از جدال فرهنگی است، یک بار منظورمان انتقال به جامعه است، هر دو می تواند باشد فقط حوزه تأثیرگذاری متفاوت است. اگر جدال فرهنگی داشته باشیم، دانش فرهنگی هم داشته باشیم قدرت تأثیرمان در جامعه بیشتر می شود…

– فکر می کنم کسی که اخلاقش رفتارش بر مبنای آداب باشد و در کنار اینها به معلوماتش جامه عمل بپوشاند آن شخص فعال فرهنگی است.

مسعود مهدویان فر: فعال فرهنگی در نوع سیاست و رویکردها هم متفاوت است. عمدتا انجام کار مذهبی هم به کار فرهنگی تبدیل می شود، باید ببنیم کار فرهنگی چیست و بعد فعال فرهنگی را تعریف کنیم…

قاسم زاده: پس با این صحبت ما یک قید می زنیم که فعال در حوزه فرهنگ دینی چیست؟

– : فعال فرهنگی کسی است که کار فرهنگی انجام بدهد، کسی که کار فرهنگی می کند یعنی چی؟ همانطور که مقام معظم رهبری می گویند: کار فرهنگی آن چیزی است که بتواند روی ذهن، قلب و رفتار مخاطب اثر بگذارد، برای همین افراد در موقعیت های مختلف مخاطبشان را باید تحت تأثر قرار دهند. به میزان تغییری که روی مخاطب ایجاد کنند در واقع کار فرهنگی انجام شده است؛ یعنی فعال فرهنگی، در موقعیت های مختلف از خانواده تا جمع همکاران تا جامعه اگر بتواند چنین مشی داشته باشد که بتواند به نوعی انرژی مثبتی را به آن شخص بدهد و در افراد تغییری ایجاد کند می توان گفت این شخص فعال فرهنگی است. حتما هم نباید دانش فرهنگی داشته باشد ولی مهم این اثرگذاری است که اگر اثرگذاری باشد افراد فعال فرهنگی می شوند.

ارتباط این دو واژه چیست؟

قاسم زاده: برویم سراغ سر فصل بعدی. دوستان این قسمت را در ذهنشان فعال نگه دارند، یا در جلسات بعدی ادامه می دهیم یا عزیزانی که اهل قلم هستند درباره این معضل بنویسند یا اگر پژوهشی دارند مکتوب کنند بدهند آقای حسن سهرابی تا در آخر هم هدیه ای را ان شاء الله به آثار برتر بدهند؛ مثل آن هدیه ای که چند ماهه قرار است به آقای مهمان دوست بدهیم (خنده حاضرین).

سر فصل دوم یا سؤال دوم این است که ارتباط این دو واژه چیست؟ اینها صفت و موصوف اند یا مضاف و مضاف الیه هستند، یا قید است یا…؟

یکی از حاضرین: مسند و مسند الیه است.

قاسم زاده: فرق مسند و مسند الیه با صفت و موصوف چیست؟

– در صفت و موصوف خصلت اولی را توضیح می دهیم، اما در اینجا فعال خودش به تنهایی معنا و مفهوم خودش را دارد و فرهنگی هم معنا و مفهوم خودش را. در حقیقت فرهنگی فعال را در یک مورد خاص تعریف می کند.

قاسم زاده: بقیه دوستان هم همین نظر را دارند؟

– هم فعال اسم است هم فرهنگی پس مضاف و مضاف الیه هستند.

قاسم زاده: فرق مضاف و مضاف الیه با صفت و موصوف چیست؟ توضیح بدهم که ما گاهی نسبت به واژه ها غفلت می ورزیم؛ واژه شناسی به نظر من در فهم مطلب فوق العاده تأثیر دارد. قرآن کریم هم در کلمه و واژه خیلی حساس است، گاهی انحراف فردی و انحراف یک جامعه از تعریف یک کلمه شروع می شود و به قول قرآن «الذین هادوا یحرفون کلمه عن مواضعه»، آنها که می خواهند در جامعه انحراف ایجاد کنند، از کلیدواژه ها شروع می کنند و آرام آرام یک فرهنگ را تغییر می دهند. نسبت به واژه ها مقداری بیشتر حساس باشید…

یکی از خانم ها: چه مسند و مسند الیه بگیریم چه صفت و موصوف قطعا مضاف و مضاف الیه نیست.

– چرا؟

– یک فرمولی در ادبیات بود که آیا مثلا معنی می دهد این گونه بگوییم که «این فعال فرهنگی است»، مثلا می گوییم «توپ قرمز است»، پس «توپ قرمز» صفت و موصوف است، اما برای «توپ مجید»، صحیح نیست که بگوییم «توپ مجید است» بلکه در اینجا مضاف و مضاف الیه است…

– اما می توانیم بگوییم این فعال فرهنگی است، حالا چه مسند و مسند الیه بگیریم یا با اغماضی صفت و موصوف. حالا اصالت با کدام است؟ اصالت با مسند است یعنی ما چیزی را به مسند اطلاق می دهیم، پس در اینجا هم اصالت با فعال است.

– این تعلقی که در مسند نسبت به مسند الیه ایجاد شده می تواند «عارضی» باشد می تواند «ذاتی» باشد یعنی فعال فرهنگی می تواند حوصله اش از فرهنگ سر برود یک روزی بشود فعال اقتصادی، بشود فعال سیاسی، آیا امکانش هست؟ بستگی به شدت تعلقش به این موضوع ممکن است موضوع فعالیتش موقعی تغییر کند. علقه ای که ایجاد شده الزاما علقه ذاتی و درونی نیست ممکن است متأثر از جوّ باشد متأثر از فضا باشد.

img_0938

فرهنگی فعال کیست؟

قاسم زاده: حالا با این اوصاف به نظرتان اگر جای مسند و مسند الیه را در کلیدواژه عوض کنیم و ارزش گذاری را روی «فرهنگی فعال» ببریم نه «فعال فرهنگی» چطور می شود؟ چون ما اینجا فعالیت را به شخصی که دیگر فرهنگ با او عجین شده در ذاتش است نسبت می دهیم. سوال این است که حالا بها را به فعال فرهنگی بدهیم یا فرهنگی فعال؟

– به نظر می آید به فرهنگی فعال بیشتر باید بها بدهیم و اولویت را در ارزش گذاری به او بدهیم.

– حالا یک بحث هم هست که اگر بحث صفت و موصوف را در نظر بگیریم صفت عارضی است یا ذاتی در انسان؟ در خدا که صفت عین ذات است اما انسان هم می تواند به مرحله ای برسد که صفت برایش ملکه شود، نهادینه شود.

قاسم زاده: وقتی می گوییم فرهنگی فعال باز این فرهنگی آیا دانش فرهنگی فرد است یعنی آدم با سوادی است یا مهارتش بالاست یا در حوزه فرهنگی آدم خلاقی است؟

مثلا ممکن است یک نفر دانش شعر خوبی داشته باشد، خیلی شعر حفظ باشد، تاریخ ادبیاتش هم خوب باشد، یک نفر هم ممکن است علاوه بر دانش مهارت هم داشته باشد، مثلا واژه اول شعر را که می گوییم می گوید مال سعدی است، اصلا روی مهارتش شعر هم بگوید. یک نفر ممکن است علاوه بر داشتن شعر و مهارت شعر خلاق هم باشد، یعنی خلاقیت شعری داشته باشد، شعر بگوید سبک شعری هم داشته باشد.

اینها بینشان تفاوت وجود دارد، در حوزه اخلاق هم به همین ترتیب. ما داشته ایم کسانی را که کتاب اخلاق نوشتند و دانش اخلاق بالایی داشتند ولی جزو بد اخلاق ترین آدم های جامعه بودند. اولین کتاب و بهترین کتاب اخلاق دهه اول انقلاب را شخصی نوشت که اشتهار به بد اخلاقی داشت! هنوز هم کتابش جزو کتابهای مرجع اخلاق است و به آن رفرنس می دهند.

ممکن است یک نفر دانش فرهنگی بالایی داشته باشد و شخص خلاقی هم در عرصه فرهنگ باشد اما الزاما ممکن است فرهنگی نباشد. فکر می کنم ما حد اعلا را بگذاریم «منش فرهنگی»؛ کسی که فرهنگ در کنش و واکنش احساس و رفتارش متجلی است. نمی خواهیم بقیه را سلب کنیم می خواهیم کلاس کار فرهنگی را ببنیم چگونه طبقه بندی کنیم: کلاس اول مثلا دانش فرهنگی است، کلاس دوم مهارت است، کلاس سوم…

– اما نهایش این است که از یک آدم فرهنگی انتظار مرام و منش فرهنگی می رود و باید رفتار فرهنگی داشته باشد، «کونوا دعاه الناس بغیر السنتکم» من بیایم درباره مضرات سیگار دو ساعت صحبت کنم، انواع اطلاعات پزشکی را بدهم، حالا اگر بروم بیرون خودم سیگار روشن کنم همه این دانش در مخاطب مثل برج دو قلو می ریزد پایین!

قاسم زاده: خوب، تا اینجا کافی است زمان دیگر تمام شد اگر جلسات بعد فرصت شد بحث را با همفکری ادامه می دهیم. اگر نشد عزیزان چون همه اهل نظر و فکر هستید لطفا این فایل را باز نگه دارید و به تعبیر مرحوم دولابی نشخوار کنیم. ایشان می فرمودند یک بحث را زود قورت ندهید و ببلعید بلکه روی آن فکر کنید. یک حدیث که می خوانید ده ها بار و صدها بار قورت بدهید ببنید آیا نکته ی دیگری نداشت؟ دوباره مزمزه کنید تا لذت ببرید از آن حدیث و ممکن است یک ظرافتی در آن بوده که شما متوجه نشدید.

یک صلوات محمدی بفرستید.

انتهای پیام/

برچسب‌ها: , , , , , ,

مطالب مرتبط

  1. محمدی گفت:

    برین جمعش کنید چهار ساله این بابا […] شعار با عمل خیلی فرق دارد که با […] امان از […]

  2. ناشناس گفت:

    فعال فرهنگی اربعین است که در چند روز کار چند سال را می کند

  3. ابراهیمی گفت:

    خوشم میاد که خودشون دور هم جمع میشوند و فکر میکنند که در بحثهای فرهنگی عقل کل هستند غافل از اینکه خود مایه زوال فرهنگ ایرانی اسلامی موجود هستند.
    حالا یه نفر رو هم از خودشون به عنوان خبرنگار ساپورت میکنند که یعنی ما آره

    … آره

  4. 110 گفت:

    احسنت . همین که یک نفر توهمات فرهنگی را شخم میزند و واقعیت را تبیین می کند و تعریفها را منطقی می کند یعنی فرهنگی فعال . احسنت به این معاون که با پرسنل خود اینگونه اشتراک بحث می گذارد و تحول را از اتاق خود و همکاران خود آغاز می کند . ایکاش بقیه معاونین و مدیران شهری به پرسنل خود بها می دادند و همگرایی را از باندهای سه نفره و چهار نفره به تشکیلات خود اعم از کارمند و کارشناس و مسول نشر می دادند . آفرین به خبرنگار صبوری که این متن را پیاده سازی نموده است .

  5. ناشناس گفت:

    سکولار ها بدانید بچه های این انقلاب نمیگذارند انقلاب به دست نا اهلان بیافتد. فعال فرهنگی خخخخخخ

  6. ت گفت:

    با توجه به بار سنگین کلمه سکولار برای دوستان فرهنگی فعلی -پیشنهاد می کنم مقاله ای در این موضوع جمعبندی شود . سکولار اونم اقای قاسم زاده تهمت سنگین است . احترام مومن از کعبه بالاتر است .

  7. اکبر گفت:

    فقط شعار
    فقط متاصفم برای این دار و دسته
    همین

  8. رضا گفت:

    سلام.آقای قاسم زاده میلیاردها تومان پول شهرداری تورا […]

  9. ناشناس گفت:

    خیلی چرند بود خیلی

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


خرید کتاب پولطلا؛ نظام پولی تمدن نوین اسلامی (تحریم گریز و تورم ناپذیر)
خرید کتاب پولطلا؛ نظام پولی تمدن نوین اسلامی (تحریم گریز و تورم ناپذیر)
بازی ایرانی منحصر به فرد سفیر عشق
بازی ایرانی منحصر به فرد سفیر عشق
شفاف (شبکه فعالان انقلابی فضای مجازی)
شفاف (شبکه فعالان انقلابی فضای مجازی)
پایگاه خبری رهیافته
پایگاه خبری رهیافته
به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715