جمعه ۲۰ تیر ۱۳۹۹
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
چاپ خبر
۲۲:۵۷ - ۱۳۹۵/۰۶/۲۹

جایگاه رزق در آیات و روایات؛

چگونه رزق و روزی خود را افزایش دهیم؟!

اعمال خود را با نگاهي ظريف و حساب شده تر انجام دهيم و باتوجه به آثار هريک در خود، خانواده و جامعه، مسئوليت بيشتري احساس کنيم. چرب زباني و يا دروغ در معرفي کالا و برخورد با خريدار، گرچه در ظاهر ممکن است جلوه اي دلربا داشته باشد، ولي تلاشي پوچ و ناپايدار در جلب روزي خواهد بود

ندای اصفهان- مریم بهزادپور (مدرسه علمیه خدیجه کبری)

در مقاله حاضر با مراجعه به آیات قرآنی، معانی رزق و روزی را تشریح کرده ایم. رزق به معناي خوراك روزانه، آنچه روز به روز به كسي داده مي‌شود و نيز ضروريات زندگي به كار رفته است. در فرهنگ لغت[1] به معنای: «روزی؛ هر آنچه از آن نفع برند»، آمده است. در تعریف دیگری به «ما یُنفَعُ» یعنی «آنچه انسان به واسطه ی آن، از چیزی بهره می برد» اشاره شده است. این تعریف، رزق مادی و معنوی را در بر می گیرد. [2]

اگر از وجود، که خود کامل ترین و بنیادی ترین رزق و روزی است، بگذریم، انسان ها همواره نیازمند دریافت انواع و اقسام روزی هستند تا بتوانند نیازهای بی شمار خویش را در حوزه های مختلف جسمی و روحی برآورده سازند.

هرچند که در نظام حکیمانه و احسن اسباب و علل، رزق و روزی هرکسی و هر چیزی مشخص و معین است، ولی علل و عواملی موجب می شود تا روزی هرکسی دچار تغییرات جزیی و کلی شود. به عنوان نمونه، برخی از کارها موجب می شود تا شخص درحالی که می بایست به سادگی و آسانی به رزقی دست یابد ولی به سبب آن کار، نتواند جز به سختی به آن برسد. چنان که برخی از کارها موجب می شود تا از روزی و رزق بی حساب بهره مند شود و یا از جایی که امید ندارد به روزی دست یابد.

در كتاب‌هاي مختلف راه‌هاي زيادي براي توسعه‌ي رزق و روزي نوشته شده است كه شامل اعمال عبادي (نمازها، سوره‌ها و آيات و ادعيه و اذكار)، غير عبادي و ساير اعمال ديگر مي‌شود. براین اساس علل و عوامل مختلفی در هستی وجود دارد که موجب تغییراتی در رزق و روزی شخص می شود. شناسایی و شناخت این علل و عوامل به ویژه براساس کتاب الهی که خود آفریدگار و پروردگار بشر است، می تواند در شیوه رفتار و کردار ما تاثیرگذار باشد. از این رو به بازخوانی، این علل و عوامل از دیدگاه قرآن پرداخته می شود.

رزاقمقدمه: عنایت الهی

بشر از آغاز خلقت تا به امروز به دنبال رزق و روزی است. در اندیشه اسلامی، انسان حتی در وجود خویش نیازمند توجه و التفات آفریدگارش در نقش ربوبی است و اگر برای یک لحظه، توجه الهی از وی بازگرفته شود، نیست و نابود می شود. به سخن دیگر، انسان در کلی ترین و جزیی ترین امور خویش همیشه نیازمند توجه ربوبی است. از آن جایی که هر چیزی که از مقام ربوبی به انسان می رسد، به عنوان رزق و روزی در فرهنگ قرآنی و اسلامی تلقی می شود، می توان گفت که انسان همواره چشم به روزی و رزق دوخته تا به او برسد.

انسانها علاقمندند تا بدانند چه عواملی باعث تفاوت مالی میان آنان می شود و برای توسعه در روزی چه باید کرد؛ این رزق و روزی چه مادی و چه معنوی و به تعبیر قرآنی چه از «فوقکم» و چه از «تحت ارجلکم» و چه آسمانی و یا زمینی، می بایست از خداوند به انسان و هر موجود دیگری برسد. از این رو پیوسته باید چشم انتظار آسمان و عنایت الهی باشد.

اقسام رزق

اولیای الهی به ملاحظه ی تاکید دین بر بحث رزق، عنایت خاصی به آن داشته اند و رزق را فقط به حلال و حرام تقسیم نمی کردند، بلکه معتقد بودند رزق علاوه بر اینکه گاهی حلال و گاهی حرام است، قسم سومی هم دارد و آن رزق شبهه ناک است، برای همین سعی می کردند که از شبهات هم فاصله بگیرند تا از حرام های احتمالی اجتناب کرده باشند. با توجه به اهمیت این بحث به اقسام مختلف رزق می پردازیم:

رزق را دارای چهار نوع بر شمرده اند: رزق مضمون، رزق مقسوم، رزق مملوک و رزق موعود.

1- رزق مضمون:

خوردنی و نوشیدنی است که به اندازه مورد نیاز انسان از طرف خداوند ضمانت شده است.

2- رزق مقسوم:

رزقی است که در ازل تقسیم شده و در لوح محفوظ نوشته شده است.

3- رزق مملوک:

رزقی است که در مالکیت شخص در آمده است.

4- رزق موعود:

رزق خاصی است که خداوند صالحان و عابدان را به آن وعده داده است. [3]

در تقسیم بندی دیگری، می توان رزق را به چند نوع تقسیم کرد:

5- رزق مادی و معنوی

رزق مادی به عطایی می گویند که محسوس است، چشم انسان آن را می بیند، دست می تواند آن را لمس کند، و طول و عرض و عمق دارد و به تعبیر بعضی از اهل لغت، جایگاه آن شکم موجودات است. چنین غذایی را رزق مادی می گویند. رزق مادی برای جسم انسان و دیگر موجودات عالم مفید است و اثر آن هم رشد و حیات جسمانی است. اما رزق معنوی نیاز روح انسان است و روح را به کمال و رشد می رساند و باعث تعالی و تقرب انسان به پروردگار می شود.[4]6- روزی حلال و حرام

آنچه بر خلاف فرمان الهی باشد و خداوند آن را ممنوع کرده باشد، «حرام» نامیده می شود. بنابراین، هر مالی که بر خلاف دستور الهی به دست آید، مال حرام است و دست یافتن و خوردن مال مسلمان و یا کافری که خداوند مال او را بر دیگران حلال نکرده، بدون اجازه آنان و بی آنکه یقین به رضایت آنان داشته باشیم، حرام است. رزقی که از طریق شرعی و قانونی به دست آید، رزق حلال نامیده می شود [5]

7- رزق شبهه ناک

حلال روشن است و حرام روشن است و ميان آنها چيزهاى شبهه‏ ناك‏ هست كه بسيارى از مردم آن را ندانند. هر كه از چيزهاى شبهه‏ ناك‏ دورى کند، دين و آبروى خود را از ارتكاب محرمات بر كنار داشته و هر كه در چيزهاى شبهه‏ ناك افتد در حرام افتد. بدانيد كه در تن پاره گوشتى است كه اگر به صلاح آمد همه تن به صلاح آيد و اگر به فساد آمد همه تن به فساد آيد بدانيد كه او همين قلب است.[6]

رزق در قرآن

توجه آيات الهي به رزق و روزي انسان و موجودات ديگر نشانه اهميت آن است. به عنوان نمونه به چند آيه اشاره مي‌كنيم:

1- «أنَّ اللهَ هُوَ الرَّزّاقُ ذُو الْقُوَّهِ الْمَتين»[7] همانا خداوند روزي دهنده و صاحب قدرت محكم است.

اين آيه يك اصل مسلم از اصول آفرينش را مطرح مي‌كند، كه همه‌ي جانداران عالم وجود داراي روزي هستند و در ديوان محاسبات اين عالم از قلم نيفتاده‌اند.

2- «وَ لَما تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إلي مَا مَتَّعْنا بِه أزْواجاً مِنْهُمْ زَهْرَهَ الْحَيوهِ الدُّنيا لِنَفْتِنَهُمْ فيهِ وَ رِزْقُ رَبِّكَ خَيْرُ وَ اَبْقي»[8] هرگز چشم خود را به نعمت‌هاي مادي كه به گروه‌هايي از آنان داديم، ميفكن كه اين‌ها شكوفه‌هاي زندگي دنيا است و برای اين است كه آنان را بيازماييم و روزيِ پروردگارت بهتر و پايدارتر است.

3- «وَلَوْ بَسَطَ اللهُ الْرِّزْقَ لِعِبادِهِ لَبَغَوْا فِي‌الارضِ وَ لكن يُنَزِّلُ به قدرٍ مّا يَشاءُ إنَّهُ بِعِبادِهِ خَبيرٌ بَصير»[9] سرمايه و ثروت،‌ گاهي زمينه‌ساز فساد و گناه مي‌شود، زيرا وقتي انسان‌ها خود را بي‌نياز از خداوند مي‌بينند طغيان مي‌كنند.

«إنَّ الانسانَ لَيَطْغي أن رّزاءاهُ اسْتَغْني»[10] و همانا انسان طغيان مي‌كند، زيرا خود را بي‌نياز مي‌بيند.

توصیفات قرآنی رزق

واژه رزق در قرآن کریم با اوصاف و ویژگی های گوناگونی توصیف شده است. اوصافی که در کلام الهی درباره رزق بیان شده، عبارتند از:

1- رزق حسن:

«قَالَ يَاقَوْمِ أَ رَءَيْتُمْ إِن كُنتُ عَلىَ‏ بَيِّنَةٍ مِّن رَّبِّى وَ رَزَقَنىِ مِنْهُ رِزْقًا حَسَنًا»[11] گفت: ای قوم من، بیاندیشید، اگر از جانب پروردگار دلیل روشنی داشته باشم و او از سوی خود روزی نیکویی به من داده باشد، {آیا باز هم از پرستش او دست بردارم؟}….

نیکو بودن رزق معنوی که واضح و روشن است، رزق مادی نیز از آن جهت که رزقی است حلال، پس نیکو است و حسن، چرا که با استفاده از آن، انسان آمادگی و قدرت بیش تری جهت اطاعت و بندگی باری تعالی پیدا می کند. [12]

2- رزق کریم

«لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ‏ كَرِيمٌ‏ »[13]: طبرسى در اين آيه رزق‏ كريم‏ را عظيم و واسع و آنچه ناگوارى در آن نيست و در ذيل آيه چهارم از همين سوره، بزرگ و پر قيمت معنى كرده است. در اقرب الموارد آمده: «رِزْقٌ‏ كَرِيمٌ‏ اىْ كَثيرٌ» اينها همه مصداق شرافت و نفاست ‏اند.[14] می توان گفت با توجه به معنای لغوی هر جا که سخن از رزق کریم به میان آمده است، نشان از نعمت ها و مواهب بسیار ارزشمند و بزرگ خواهد بود.

3- رزق بغیر حساب

«وَ تَرْزُقُ مَن تَشَاءُ بِغَيرِحِسَابٍ»[15] توصیف رزق به صفت «بی حسابی» از این باب است که رزق از ناحیه خدای تعالی بر طبق حال مرزوق صورت می گیرد؛ نه عوضی در آن هست و نه مرزوق طلبی از خدا دارد و نه استحقاق نسبت به رزق؛ آنچه مرزوقین دارند حاجت ذاتی و یا زبانی ایشان است، که هم ذاتشان ملک خدا است، و هم حاجت ذاتشان، و هم احتیاجاتی که به زبان در خواست می کنند. پس داده خدا در مقابل چیزی از بندگان قرار نمی گیرد، و به همین جهت حسابی در رزق او نیست.[16]

البته توصیفات دیگری هم، کلمه رزق دارد که در قرآن بیان شده اما به دلیل مختصر بودن مقاله باید از بسیاری از آنها چشم پوشی کرد.

رزق در روایات

روايات زيادي در مورد رزق و روزي به ميان آمده كه ما به تعدادي از اين روايات مي‌پردازيم:

1- قناعت به روزي كم:

الامام الصادق (عليه السلام): «مَن رَضِيَ مِنَ الله باليَسيرِ مِنَ المَعاشِ، رَضي اللهُ مِنهُ باليَسير مِنَ العَمل»[17]ا

هر كه به اندك روزي خدا رضايت دهد،‌ خداوند نيز به اندك عمل او رضايت مي‌دهد.

2- غم روزي فردا خوردن:

الامام الصادق (عليه‌السلام): «مَنِ اهتَمَّ لِرِزقِهِ كُتِبَ عَليه خَطيئه»[18]ا

هر كه غم روزي خود را بخورد، برايش يك گناه محسوب مي‌شود.

3- در ادعیه و زیارت

«اَللّهُمَّ ارزّقنی قَلبَاً تَقِیَّاً نَقیَّاً»[19]

4- قال الصادق علیه السلام:« ثَلَاثُ خِصَالٍ مَنْ رُزِقَهَا كَانَ كَامِلًا الْعَقْلُ‏ وَ الْجَمَالُ‏ وَ الْفَصَاحَة»

سه خصلت است که هر کس از آن بهره مند باشد رزقش کامل است: خرد، زیبایی و فصاحت.»[20]

فلسفه فراخی و تنگی رزق بندگان

آنچه در جامعه واقعیت دارد و انسان ها با آن روبه رو هستند، این است که عده ای از نظر رزق و روزی در رفاه و آسایش نسبی و معمولی هستند به نحوی که مردم در مورد آنها این چنین قضاوت می کنند: زندگی اش می گذرد و به کسی محتاج نیست.»

در ابتدا این سوال پیش می آید که چرا این همه تفاوت؟ راستی سرچشمه این تفاوت ها کجاست؟!

اگر انسان با معارف الهی آشنا نباشد، چه بسا با بررسی این اوضاع، در درون خود شبهه ای را در عدالت الهی مشاهد کرده و با خود بگوید پس عدالت الهی کجاست؟ اینجاست که اگر پاسخ مناسبی برای این سوالات نداشته باشد، ناخودآگاه به آن مبدا خیر و نیکی یعنی خداوند متعال سوءظن پیدا کرده و با خود نجوا می کند که دیگر خداوند از ما خوشش نمی آید، چرا که ما دچار تنگدستی شده ایم، و اگر روزی امکانات به او رو آورد، می گوید خدا ما را دوست دارد، چرا که وضع زندگی ما بهتر شده است. در یک کلام میزان توجه و عدم توجه خدا را در وسعت و تنگی رزق و روزی جست و جو می کند. [21] قرآن کریم از قول بعضی از بندگانش چنین نقل می کند:

«فَأَمَّا الْانسَانُ إِذَا مَا ابْتَلَئهُ رَبُّهُ فَأَكْرَمَهُ وَ نَعَّمَهُ فَيَقُولُ رَبِّی أَكْرَمَنِ* وَ أَمَّا إِذَا مَا ابْتَلَئهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبّیِ أَهَانَنِ»[22] اما آدمى، چون پروردگارش بيازمايد و گرامى‏ اش دارد و نعمتش دهد، مى‏ گويد: پروردگار من مرا گرامى داشت. و چون بيازمايدش و رزق بر او تنگ گيرد، مى‏ گويد: پروردگار من مرا خوار ساخت.

اين دو آيه مى‏ فهمانند كه انسان سعادت در زندگى را عبارت از تنعم در دنيا و داشتن نعمت‏هاى فراوان می داند، و ملاك داشتن كرامت در درگاه الهى را همين داشتن نعمت فراوان مى ‏داند، و بر عكس ملاك نداشتن قدر و منزلت در درگاه خدا را نداشتن پول و ثروت مى‏ پندارد، در حالى كه نه اولى ملاك احترام است و نه دومى ملاك نداشتن حرمت است، بلكه ملاك در داشتن قدر و منزلت نزد خدا تقرب به خداى تعالى از راه ايمان و عمل صالح است.[23] با ملاحظه آیات و روایاتی که درباره رزق و روزی وارد شده است، می توان فهمید که خداوند سبحان وسعت و کمی رزق بندگان را به وجود مبارک خود نسبت می دهد.

الف- آیات

«إِنَّ رَبَّكَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن يَشَاءُ وَ يَقْدِرُ إِنَّهُ كاَنَ بِعِبَادِهِ خَبِيرَا بَصِيرًا[24]» «كه پروردگار تو رزق را براى هر كه بخواهد توسعه مى ‏دهد و براى هر كه بخواهد تنگ مى‏ گيرد».

«قُلْ إِنَّ رَبِی يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن يَشَاءُ وَ يَقْدِرُ وَ لَكِنَّ أَكْثرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ[25]» «بگو اين پروردگار من است، كه روزى را براى هر كس بخواهد بسيار، و براى هر كس بخواهد اندك مى‏ سازد، و ليكن بيشتر مردم نمى‏ دانند.»

ب- روایات

«لَا يَمْلِكُ‏ إِمْسَاكَ‏ الْأَرْزَاقِ وَ إِدْرَارَهَا إِلَّا الرَّازِقُ» اختیار کم و زیاد شدن روی ها جز در دست روزی رسان نیست.[26]

در تفسیر نمونه می خوانیم: اين نكته نيز روشن است كه مراد از جمله “مَنْ يَشاءُ” (هر كه را بخواهد) همان مشيت توأم با حكمت است يعنى هركه را شايسته و مستحق بداند كه مشيت خدا بى حساب نيست و هماهنگ با شايستگي ها و استحقاق ها است.[27] با توجه به این مطلب یک جواب کلی به دست می آید که وسعت و تنگی روزی بر اساس حکمت الهی می باشد، در نتیجه هم اعطا و هم منع روزی از ناحیه خداوند سبحان، محمود خواهد بود؛ و اگر چنین شد دیگر نه افزایش روزی دیگران ما را تنگ می کند و نه تنگی روزی خودمان ما را محزون می نماید.

تفاوت مومن و کافر در استفاده از دنیا

اعمال انسان ها زاییده فکر و اعتقاد آنهاست و برای همین، عمل یک مومن به خاطر اعتقاداتی که دارد با اعمال کافر متفاوت است. مومن به ماوراء ماده هم اعتقاد دارد و خداوند را خالق عالم می داند اما کافر فقط دید مادی دارد و نگاهش به اسباب و عوامل ظاهری است. از جمله تفاوت هایی که بین مومن و کافر وجود دارد، تفاوت در کسب روزی و برآوردن نیاز جسمی است که می توان به دو مهم اشاره کرد.[28]

1- تفاوت در کسب روزی (کیفیت)

انسان کافر توجهی به حلال و حرام ندارد و بین این دو فرق نمی گذارد. اما مومن فقط به دنبال کسب روزی حلال است.[29]

2- تفاوت در مصرف (کمیت)

شخص کافر اهمیتی برای اسراف و تبذیر قائل نیست و در مصرف کردن به راحتی به اسراف یا تبذیر رو می آورد. اما انسان مومن اهل اسراف و تبذیر نیست و در مصرف کردن نیز بسیار دقیق است تا به اندازه مصرف کند.[30]

توسعه رزق؛ خیر یا شر؟

یکی از بحث های مهم این است که آیا توسعه در رزق که در ظاهر امر مطلوب و خوبی به نظر می رسد، در واقع نیز به مصلحت انسان است یا نه؟ در پاسخ این سوال باید دانست که گاهی فقر انسان به مصلحت او است، یعنی فشارهایی که بر انسان وارد می شود، مثل کوره های ذوب آهن، ناخالصی ها را جدا می کند. به عنوان نمونه گاهی شخص اخلاق های زشتی دارد که به هیچ وجه حاضر نیست از آن دست بردارد، اما در اثر فشار هایی که بر او وارد می شود، کم کم مجبور به اصلاح خود می گردد. این گونه اشخاص گرچه شاید در ابتدا با لجبازی به مقاومت بپردازند ولی آهسته آهسته وقتی لذت و خوبی کاری را احساس کنند، با اشتیاق و اختیار آن را می پذیرند و به آن ملتزم می شوند. [31]

img13372190

عوامل افزایش رزق و روزی

در سخن پیشوایان دین، عوامل و اسباب فراوانی برای ثروت و روزی شمرده شده است، انجام و رعایت این عوامل، علاوه بر معنویت و توجه به خدا باعث گشایش روزی می شود و زمینه ثروتمندی افراد و بی نیازی آنان را فراهم می سازد. در قرآن کریم و روایات اهل بیت (ع) راه های مختلفی برای گشایش روزی بیان شده که بر اساس دسته بندی ما عبارتند از:

1- عمل های روزی افزا

1-1- درستکاری

گناه، روزی حلال را کم می کند و درستکاری و تقوا، روزی حلال را نصیب انسان می کند. [32] جوانی نیازمند، خدمت امام صادق (ع) رسید و از تنگدستی خود شکاید کرد؛ امام (ع) به او فرمود: «طِبْ‏ نَفْساً فَإِنَّ اللَّهَ يُسَهِّلُ الْأَمْر» درستکار باش! خداوند روزی تورا می رساند و زندگی را بر تو آسان می کند.

جوان بیرون آمد؛ در میان راه کیسه ای پیدا کرد. هفت صد دینار در آن بود، با خود گفت، باید به سفارش امام (ع) عمل کنم. شروع کرد به اعلام نمودن که هر کس کیسه ای گم کرده بیاید و نشانه اش را بگوید و آن را بگیرد. مردی آمد و نشانه های کیسه را گفت: کیسه اش را گرفت و هفتاد دینار به رضایت خود به آن جوان داد. جوان به خدمت امام بازگشت و ماجرای خویش را تعریف کرد؛ امام تبسم کردند و فرمودند: این هفتاد دینار حلال، بهتر است از هفتصد دینار حرام و این را خدا برای تو فرستاده است. آن جوان با آن پول تجارت کرد و توانمند شد.[33]

1-2- استغفار

آیات الهی و سخنان پیشوایان دین، پیوندی روشن میان مسائل معنوی و مادی برقرار می سازد و استغفار از گناه و بازگشت به سوی خدا را مایه آبادانی، طراوت و سرسبزی و وسعت روزی بر می شمارد. از جمله، پیامبر بزرگ اسلام به فرمان خدا به امت خویش می گوید: [34] «فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُواْ رَبَّكُمْ إِنَّهُ كاَنَ غَفَّارًا* يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكمُ مِّدْرَارًا* وَ يُمْدِدْكمُ بِأَمْوَالٍ وَ بَنِينَ وَ يجَعَل لَّكُمْ جَنَّاتٍ وَ يجْعَل لَّكمْ أَنهْارًا» [35] به آنان گفتم از گناهان خویش در پیشگاه الهی استغفار کنید که او آمرزنده است، تا باران آسمان پشت سر هم بر شما فرو ریزد و شما را با اموال و فرزندان کمک کند و باغ ها و نهر ها برای شما قرار دهد.

1-3- تقوا و پرهيزگاري

«ومن يتق الله يجعل له مخرجاً و يرزقه من حيث لا يحتسب؛[36] هر کس از خدا پروا کند، [پروردگار] براي او راه بيرون شدن [از سختي ها] را قرار مي دهد و از جايي که حسابش را نمي کند، به او روزي مي رساند.»

«ولو ان اهل القري آمنوا و اتقوا لفتحنا عليهم برکات من السماء و الارض»؛[37] هر گاه مردم روي زمين، ايمان آورند و تقوا پيشه کنند، برکات آسمان و زمين را به روي آنان مي گشاييم.»

رزق بي گمان و يا لطفي که بدون تدبير براي انسان فراهم مي شود، نعمتي است که امام صادق -عليه السلام- آن را مخصوص بندگان با ايمان خداوند دانسته است و ضمن تفسير آن به «مبارک و خير بودن»، حکمت اين رحمت را ارتباط بيشتر مؤمنان با خداوند از راه دعا به درگاه او مي داند، تا بيشتر از هميشه روزي اي بدون پيش بيني نصيب خود سازد.[38]

امام زين العابدين عليه السلام در دعاي خود به ما آموزش مي دهد از خداوند اين گونه حاجت بخواهيم: «اللهم صل علي محمد و آل محمد واکفني مؤونة الاکتساب وارزقني من غير احتساب»؛[39]

2- اعمال عبادي

2-1- نماز‌ها

پياپي خواندن نماز‌ها

يعني انسان نماز ظهر و عصر و همچنين مغرب و عشاء را در يك زمان بخواند، البته خواندن تعقيب فاصله محسوب نمي‌شود.[40]

تعقيب خواندن بعد از نماز صبح[41]

نماز شب [42]

2-2- سوره‌ها و آيات

قرائت قرآن در منزل [43]

سوره يس [44]

سوره ذاريات [45]

3- اعمال غير‌عبادي

3-1- صله‌ي رحم [46]

3-2- باز‌گو كردن اذان [47]

3-3- شكر و سپاسگزاري از صاحب نعمت:

«لَئِنْ شَكَرْتُمْ لاَزيدَنَّكُم»[48] «شُكْرَالنعَمِ يُضاعفها و يَزيدُها»[49]
3-4- ازدواج [50]

4- ساير اعمال

1- تقوا [51]
2- زيارت امام حسين (عليه السلام)[52]
3- مداومت بر وضو[53]

عوامل کاستی و نقصان رزق

بسياري از كارهاي حرام و مكروه باعث فقر و تنگدستي مي‌شوند. كسي كه خواستار گشايش در روزي است،‌ ابتدا بايد از اين رفتارها دوري كند، سپس با تلاش و كوشش و با اميد و توكل به خداوند، به دنبال رزق خويش برود. اكنون موجبات فقر و تنگدستي را به ترتيب اهميت يادآوري مي‌كنيم:
1- ربا [54]
2- اسراف [55]

3- تظاهر به فقر [56]

4- گناه [57]
5- تحقير نعمت‌ها [58]

6- ترك نهي از منكر [59]
7- نفرين پدر و مادر [60]

8- گوش كردن موسيقي [61]

9- خوردن و آشاميدن در حال جنابت [62]

10- تلاوت نكردن قرآن [63]

11- ولخرجي [64]

منابع و ماخذ

* قرآن کریم

* نهج البلاغه

* صحیفه سجادیه

* مفاتیح الجنان

1- ابي جعفر محمدبن يعقوب بن اسحاق، كليني، الكافي، ج 3، قم، انتشارات دارالكتب اسلاميه، 1367هـ ق.

2- ابي جعفر محمدبن يعقوب بن اسحاق،كليني، اصول كافي، ترجمه جواد مصطفوي، تهران، دفتر نشر فرهنگ اهل‌البيت، بي‌تا.

3- ابوالقاسم، پاینده، نهج الفصاحه، چاپ چهارم‏، تهران‏، دنياى دانش‏، 1382 ش‏

4- سيد محمد باقر، موسوى همدانى، تفسیر المیزان، ج 3، چاپ پنجم، قم، انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسين حوزه علميه قم، 1374 هـ ش.

5- سيد محمد باقر، موسوى همدانى، تفسیر المیزان، ج 20، چاپ پنجم، قم، انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسين حوزه علميه قم، 1374 هـ ش.

6- حسن بن فضل، طبرسی، مكارم الاخلاق، قم، منشورات الشريف الرضي، 1368هـ ش.

7- حسن بن على ابن، شعبه حرانى، ‏تحف العقول،(غفارى، على اكبر)، چاپ دوم، قم، جامعه مدرسین، 1363ش.

8- رضا، توحيدی، وسعت رزق، قم، انتشارات صالحان، 1389هـ ش.

9- سید ابوالحسن، مهدوی، رزق، چاپ دوم، اصفهان، انتشارات نسیم رحمت، 1391ش.

10- سید علی اکبر قریشی، قاموس قرآن، ج 6، چاپ ششم، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1412ق.

11- شيخ صدوق، من لا يحضر الفقيه، محمدبن علي بن بابويه قمي، ج 1 ، قم، انتشارات جامعه مدرسين، 1401هـ ق.

12- فضل بن حسن، طبرسی، مجمع‌البيان، ج 9 ، بی چا، تهران، فرهانی، بی تا.

13- علی، متین، رزق و روزی از دیدگاه قرآن و حدیث، چاپ اول، قم، انتشارات بین الملل،1385 هـ ش.

14- علی بن محمد، لیثی، عیون الحکم و المواعظ، مصحح حسين‏ حسنى بيرجندى، چاپ اول، قم، دارالحدیث، 1376ش.

15- عبدالواحد، تميمي آمدي، غررالحكم، قم، انتشارات مؤسسه دارالكتاب، بي‌تا.

16- محمد علی، قاسمی، گشایش روزی، چاپ یازدهم، قم، نور الزهراء(س)، 1392ش.

17- محمد علی قاسمی، روزی حلال، چاپ چهاردهم، قم، نور الزهراء(س)، 1392ش.

18- محمد، محمدي ري‌شهری، ميزان الحكمه، ج 5، بی چا، قم، انتشارات دارالحديث،1416هـ ق،1384 هـ ش.

19- محمدباقر، مجلسي، بحارالانوار، ج 47،بيروت، انتشارات مؤسسه الوفاء، 1403هـ‌ ق.

20- محمدحسن، الحر عاملي، وسائل الشيعه، قم، انتشارات مؤسسه آل‌البيت، 1414هـ ق.

21- ناصر، مكارم شيرازى، تفسیر نمونه، ج 16، چاپ اول، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1374ش.

22- محمد بن حسن، طوسی، تهذيب الاحكام ، ج 6، بيروت، چاپ دارالصعب، دارالتعارف، 1401هـ ق.

23- ميرزا حسين، نوری، مستدرك الوسائل، ج 13، بيروت، انتشارات مؤسسه آل‌بيت، 1408هـ ق.

24- محمد، كلباسي، السعه و الرزق، مرتضي نجفي،قم ، انتشارات افق فردا، 1384هـ ‌ش.

پی نوشت

[1] حسن، عمید، فرهنگ لغت عمید

[2] سید ابوالحسن، مهدوی، رزق، ص31

[3] محمد علی، قاسمی، گشایش روزی، ص 20

[4] سید ابوالحسن، مهدوی، همان کتاب، ص 37

[5] محمد علی قاسمی، روزی حلال، ص 27

[6] ابوالقاسم، پاینده، نهج الفصاحه، ص 451

[7] سوره ذاريات، آیه 58

[8] سوره طه، آیه31

[9] سوره شوري، آیه 27

[10] ‌سوره علق،آیه 6 و 7

[11] سوره هود، آیه 88.

[12] علی، متین، رزق و روزی از دیدگاه قرآن و حدیث، ص 23.

[13] سوره انفال، آیه 4. 74.

[14] سید علی اکبر قریشی، قاموس قرآن، ج 6، ص 104.

[15] سوره آل عمران(3)، آیه 27.

[16] تفسیر المیزان ، ج3 ، ص 221- 220.

[17] محمدي محمدي ري‌شهری ميزان الحكمه ج 5 ص 2054- حديث 7181.

[18] همان ص 2052 حديث 7171

[19] سید قمی، مفاتیح الجنان، 280.

[20] تحف العقول؛ ص 320.

[21] علی متین، رزق و روزی از دیدگاه قرآن و حدیث، ص 226.

[22] سوره فجر، آیه 15 و 16.

[23] تفسیر المیزان، ج 20، ص 474.

[24] سوره اسراء، آیه 30

[25] سوره سبا، آیه 36

[26] علی بن محمد لیثی، عیون الحکم و المواعظ، ص 542

[27] تفسیر نمونه، ج 16،ص 239.

[28] سید ابوالحسن مهدوی، همان کتاب، ص117

[29] همان، ص117

[30] همان ص 117.

[31] سید ابوالحسن مهدوی، همان کتاب، ص ، 105

[32] محمد علی قاسمی، روزی حلال، ص 245

[33] بحار الانوار، ج 47، ص 117

[34] محمد علی قاسمی، گشایش روزی، ص 62

[35] سوره نوح، آیه 10-12

[36] سوره طلاق، آیه 2 و 3.

[37] سوره اعراف،آیه 96

[38] بحارالانوار، ج 103، ص 29 و ج 77، ص 164 و ج103، ص 36؛

[39] صحيفه ي سجاديه، دعاي 20.

[40] رضا توحيدی وسعت رزق ص 146

[41] محمد من يعقوب كلينی الكافی ج 3 ص 287

[42] محمدبن حن حر عاملي، وسائل الشيعه، ج 8، ص 15.

[43] محمد‌بن يعقوب كلينی الكافی، ج 2،ص 498

[44] رضا توحيدی وسعت رزق، ص 181

[45] طبرسی مجمع‌البيان، ج 9 ،ص 279

[46] علامه محمدباقر مجلسی بحارالانوار، ج 74 ،ص 92

[47] توحيدی، رضا، وسعت رزق ،ص 151

[48] سوره ابراهيم، آیه 7

[49] غرر الحكم فصل 40 ص 441ـ روايت 11

[50] حسن بن فضل طبرسی مكارم الاخلاق، ص 196

[51] سوره طلاق، آیه 2 و 3

[52] محمد بن حسن طوسی تهذيب، ج 6 ،ص 42

[53] ميرزا حسين نوری مستدرك الوسائل، ج 13،ص 41

[54] محمدبن حسن طوسي، تهذيب الاحكام، ج 7، ص 15.

[55] عبدالواحد تميمي آمدي، غررالحكم، ص 359.

[56] محمدباقر مجلسي، بحارالانوار، ج 62، ص 292.

[57] محمدبن حسن حر عاملي، وسائل الشيعه، ج 15، ص 301.

[58] محمدباقر مجلسي، بحارالانوار، ج 7، ص 347.

[59] محمد كلباسي، مرتضي نجفي، السعه و الرزق، ص 38.

[60] محمدبن حسن حر عاملي، وسائل الشيعه، ج 15، ص 347.

[61] محمدبن حسن حر عاملي، وسائل الشيعه، ج 15، ص 347.

[62] شيخ صدوق، محمدبن علي بن بابويه قمي، من لا يحضر الفقيه، ج 1، ص 83.

[63] محمدبن حسن حر عاملي، وسائل الشيعه، ج 6، ص 200.

[64] محمدبن يعقوب كليني، الكافي، ج 2، ص 122.

[65] سوره ابراهیم، آیه 7.

انتهای پیام/

برچسب‌ها: , , , ,

مطالب مرتبط

  1. ز گفت:

    اگه رزق ضمانت شده چرا سالیانه تعداد زیادی بر اثر گرسنگی از دنیا می روند؟

    • علی گفت:

      چون به این دستور دینی توجه نمیکنند که هروقت زندگی تو به بن بست رسید هجرت کن در ممالک شیعه نشین هرگز کسی از گرسنگی نمیمیرد

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


ثبت نام مدرسه علمیه مشکات ویژه دانشجویان تراز انقلاب 09133663084
ثبت نام مدرسه علمیه مشکات ویژه دانشجویان تراز انقلاب 09133663084
موسسه انشا؛ مشاوره خانواده، مشاوره تحصیلی، طب اسلامی، تربیت فرزند 34468558
موسسه انشا؛ مشاوره خانواده، مشاوره تحصیلی، طب اسلامی، تربیت فرزند 34468558
شفاف (شبکه فعالان انقلابی فضای مجازی)
شفاف (شبکه فعالان انقلابی فضای مجازی)
پایگاه خبری رهیافته
پایگاه خبری رهیافته
به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715