دوشنبه ۱۰ آذر ۱۳۹۹
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
سرویس: اجتماعی
چاپ خبر
۲۲:۵۹ - ۱۳۹۵/۰۶/۱۶

دژی استوار در قلب صفه؛

تاریخچه «قلعه شاه دژ» اصفهان در گفتگو با دکتر فرشاد فروزش

بعد از اینکه ملکشاه مرد، اسماعیلیان به خاطر عدوات با «خواجه نظام الملک» او را ترور کردند و نزاع بر سر پادشاهی بین برکیارق و سلطان محمد در گرفت. این نزاع به طول انجامید و اسماعیلیان در اصفهان قدرت گرفتند و آنچنان اوج گرفت که حتی مالیات می گرفتند و به آزار مردم می پرداختند

ندای اصفهان- پروین صالحیان/

اصفهان شهری اسرارآمیز با تاریخچه ای غنی و همچنان در بین مردم کمتر شناخته شده است. درباره سرگذشت قلعه شاه دژ اصفهان واقع در کوه صفه (جنوب غرب اصفهان) کنجکاو شده و به سراغ دکتر فرشاد فروزش استاد تاریخ دانشگاه های اصفهان رفتیم و سوالاتی راجع به این قلعه جویا شدیم. مخاطبین گرامی را به خواندن این مطالب دعوت می کنیم.

***

ندای اصفهان: درباره تاریخچه و چگونگی بوجود آمدن قلعه شاه دژ چه چیزی در منابع آمده است؟
فروزش: تاریخچه این قلعه (با زیربنای ۱۵ هکتار) به قرن 5 هجری یعنی حدود 1000 سال پیش بر می گردد. داستان از اینجا شروع می شود که روزی در زمان ملکشاه  سلجوقی، سفیری رومی با شاه در کوه برای شکار قدم می زدند که سگ شکاری جدا شده و آنها به دنبال سگ، به منطقه ای جالب می رسند. سفیر پیشنهاد ساخت یک قلعه بزرگ را به شاه می دهد و ملکشاه به وزیر با کفایت خود خواجه نظام الملک دستور ساخت را می دهد. گرچه خواجه به خاطر عدم کنترل منطقه مخالفت می کند ولی شاه دستور ساخت آن را می دهد و دژبانی را برای نگهبانی از آن  انتخاب می کنند. قلعه ای عظیم با دهنه هایی بزرگ.

کانال سرهنگ فرشاد فروزش را اینجا ببینید

فیلمهای گردشگری با فرشاد فروزش را اینجا ببینید

ندای اصفهان- پس از ملکشاه این قلعه به دست اسماعیلیان افتاد. در چگونگی آن توضیح دهید.
فروزش: همانطور که می دانیم بعد از امام صادق (ع) شیعیان جهان به دو گروه تقسیم شدند؛ گروهی به سمت جانشین برحق، امام موسی کاظم (ع) و عده ای به سمت اسماعیل (پسر بزرگ امام صادق که پیش از این از دنیا رفته بود) رفته و به اسماعیلیان معروف شدند. این گروه به یکی از بزرگترین و مخوف ترین سازمان ها در ایران و برخی از کشورهای اسلامی تبدیل شدند و مقرّ آنها در قلعه-دژها و کوهها بنا گردید.

برخی از قلاع آنها عبارت اند از: قلعه بزی در منطقه خولنجان و مبارکه، بهبهان، نطنز و الموت قزوین (مقر حسن صباح).

قلعه شاه دژ

قلعه شاه دژ

بعد از اینکه ملکشاه مرد، اسماعیلیان به خاطر عدوات با «خواجه نظام الملک» او را ترور کردند و نزاع بر سر پادشاهی بین برکیارق و سلطان  محمد در گرفت. این نزاع به طول انجامید و اسماعیلیان در اصفهان قدرت گرفتند و آنچنان اوج گرفتند که حتی مالیات از مردم گرفتند و به خودشان  اجازه آزار و کشتار مردم را دادند.

برکیارق با کمک اسماعیلیان قدرت را در برهه ای از زمان به دست آورد ولی مردم به خاطر همکاری برکیارق با اسماعیلیان با وی دشمنی کردند و برکیارق بسیاری از مخالفان را نابود کرد و مردم جانب سلطان محمد را گرفتند. در همین حین سلطان محمد پیروز شد. وقتی سلطان محمد قدرت  گرفت و قدرت نظامی سلجوقیان رونق گرفت بر قلاع اسماعیلیان حمله ور شد و به  شاه دژ حمله کرد.

جالب است بدانید که در همان نزدیکی، قلعه دیگری وجود داشت که تختی را در جوار این قلعه برای نظارت شاه بر عملیات جنگی سلطان محمد گذاشتند و به همین خاطر اسم آن قلعه «تخت رستم» نامیده شد. ابتدا با اسماعیلیان وارد صلح شدند و پیشنهاد کردند که به قلاع دیگر خود رجوع کنند و از شاه دژ ترک مکان کنند. برخی از آنها پذیرفتند و نقل مکان  کردند ولی فرمانده قلعه به نام «ابن عطاش» راضی به ترک  قلعه نشد؛ پس جنگ  سختی در گرفت.
ندای اصفهان- در این جنگ  چه کسی و چگونه پیروز شد؟
فروزش: یکی از افراد اسماعیلی از قلعه جدا شد و با سلطان محمد همکاری کرد و راهی را برای ورود به قلعه به شاه پیشنهاد داد، به شرط آنکه  او و خانواده اش در امان باشند. آنها از دهنه ای وارد قلعه شدند، تعدادی کشته شدند و خانواده ابن عطاش از کوه به پایین انداخته شدند ولی خود ابن عطاش به طرز فجیعی کشته شد. ابتدا وی را بر شتر سوار و در شهر گرداندند و چون مردم با اسماعیلیان میانه خوبی نداشتند به طرفش  سنگ پرتاب کردند، سپس پوست وی را کنده و در آن کاه ریختند و بدنش  را تکه تکه کردند.
ندای اصفهان- سرنوشت  قلعه  چه شد؟
– متاسفانه این قلعه با عظمت بر اثر جنگ ویران و دهنه های قلعه فرو ریخت و فقط لاشه آن امروزه به این صورتی است که می بینید، مگر آنکه به مرمت آن بپردازیم.

برچسب‌ها: , , , , ,

مطالب مرتبط

  1. دكتر ديبا گفت:

    باسلام و درود خدمت استاد ارجمند جناب دكتر فروزش
    از توضيحاتي كه در مورد اين قلعه فرموديت سپاس فراوان ودر ضمن مشتاق به ديدارش شدم ، لطفا آثار تاريخي ديگر ايران را معرفي كه همه
    بااين آثارآشنا شوند
    باتشكر

  2. نگاه گفت:

    بسیار مصاحبه مفید و جالبی بود.
    دکلهای موجود درپشت قلعه. بسیار ناراحت کننده است
    نقش سازمان میراث فرهنگی چیست؟؟؟؟؟!!!!
    چطور قدر شهر تاریخی اصفهان را نمیدانند!!!!!!

  3. رد پا... گفت:

    بسیار مفید بود

  4. ناشناس گفت:

    این قلعه کجای کوه قرار داره؟کروکی بکشید

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


شفاف (شبکه فعالان انقلابی فضای مجازی)
شفاف (شبکه فعالان انقلابی فضای مجازی)
پایگاه خبری رهیافته
پایگاه خبری رهیافته
به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715