جمعه ۱۴ آذر ۱۳۹۹
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
چاپ خبر
۰۹:۳۵ - ۱۳۹۵/۰۵/۰۹

تنها راه نجات...

تواضع و رابطه آن با ولایت در کلام امام صادق (علیه السلام)

باید تواضع و خاکی بودن را تمرین کرد و از کبر و غرور ترسید؛ گاهی با یک مستخدم هم غذا شو، به کودکان سلام کن، گاهی اتاقت را خودت طی بکش، گاهی سبزی پاک کن و ظرف بشور و هر کار دیگری که کبر را ببرد اینها برای حفظ ولایت لازم است

 ندای اصفهان- حجت الاسلام مهران آدرویش/

تواضع در اصل از واژه وضع به معنی فرو نهادن است. از این رو از زایمان زنان به «وضع حمل» تعبیر می شود و مفهوم آن از نظر اخلاقی این است که انسان باید منیّت خود را در برابر خدا و خلق خدا و ارزشها فرو نهد؛ و ضد آن، تکبر و بزرگ نمایی و فخرفروشی است که از صفات رذیله، و مایه و پایه انحرافات فکری و عملی بسیار زشت است.

عالم بزرگ فیض کاشانی می نویسد: تواضع مانند سایر صفات اخلاقی دارای دو طرف افراط و تفریط است، و تواضع حد وسط آن، حد بین افراط (تکبر) و تفریط (پذیرش ذلت و پستی) است.

تواضع را نباید با ذلت اشتباه گرفت؛ تواضع توأم با توانایی و «تذلّل» حاکی از ناتوانی شخص در برابر دیگری است و نیز در تفاوت تواضع با خشوع گفته‌اند که تواضع به اعتبار خُلقیات و افعال ظاهر و باطن و «خشوع» به اعتبار جوارح است.

تواضع

از نشانه های تواضع این است که انسان در برابر مردم، خوش رو و خوش برخورد است، و هنگام معاشرت و جدا شدن از آنها، با روی باز و دلپذیر رو به رو یا جدا می شود. آنچه برای خود می پسندد برای دیگران هم می پسندد و آنچه برای خود نمی پسندد برای دیگران نیز نمی پسندد. تقدم در سلام کردن، نشستن در پایین مجلس، غذا خوردن همراه خادمان و … از دیگر نشانه های تواضع است.

 تواضع ریشه خوبی ها:

از احادیث اسلامی استفاده می شود که تواضع، مادر همه خوبی هاست؛ از جمله در حدیثی از امام صادق (علیه السلام) آمده است: «تواضع ریشه هر کار نیک و با ارزش است (التواضع اصل کل خیر) و مقام والایی است… و هر کس برای خدا تواضع کند خداوند او را بر بسیاری از بندگانش شرافت می بخشد… و هیچ عبادتی برای خدا مورد رضا و قبول نخواهد بود مگر اینکه باب آن تواضع است و حقیقت تواضع را جز مقربانی که مستقل در وحدانیت خداوندند درک نمی کنند، خداوند عز و جل می فرماید: بندگان خداوند رحمان کسانی هستند که در زمین با تواضع راه می روند و هنگامی که جاهلان آنها را (با سخنان نامناسب) خطاب کنند، به آنها سلام می گویند و با بی اعتنایی می گذرند (بحارالانوار، ج 72، ص 11)

تواضع ریشه ولایت:

علت اینکه پیامبر اکرم اول شخص نظام هستی است این است که او اول مسلم بود؛ خدای سبحان به پیامبرش دستور می دهد که بگو: من اولین مسلمانم؛ «لاشَریکَ لَهُ وَ بِذلِکَ اُمِرْتُ وَ أَنا اَوَّلُ الْمُسْلِمین»؛ چه اینکه تواضع پیامبر اکرم نسبت به خداوند از همگان بیشتر بود و در «عالم ذر» اولین کسی است که خشوع و خضوع کرد؛

امام صادق (علیه السلام) در این باره فرمود: وقتی خدای عزوجل اراده کرد انسان ها را بیافریند آنها را خلق کرد و در محضر خود پراکنده ساخت. آنگاه فرمود: پروردگار شما کیست؟ اولین کسی که زبان به سخن گشود رسول خدا و امیرالمومنین و ائمه (علیهم السلام) بودند و پاسخ دادند: تو پروردگار مایی. پس علم و دین را به آنها عطا کرد و سپس به ملائکه فرمود: اینان حاملان دین و علم من و افراد امین در میان خلقم می باشند و هم اینها هستند که مسئول خواهند بود.
پیامبر اکرم به قدری متواضع بود که از میان تمام اسماءاش نام “عبدالله” را از همه بیشتر دوست داشت و فخر خود را فقر ذاتی خود می دانست. فلذا فرمود: الفقر فخری.

معنای ولایت:

ولایت یعنی نزدیک، نزدیکی دو انگشت بهم چسبیده. بلکه مثل نزدیکی نور و خورشید و یا نزدیکی نخ به البسه و نزدیکی دریا به موج؛ علت این نزدیکی این است که ولایت «حقیقت مولی علیه» است. همانطور که نخ حقیقت البسه و دریا حقیقت امواج و خورشید حقیقت نور است.

پدر شما ولیّ شماست؛ یعنی به شما نزدیک است. آنقدر نزدیک که خلقیات شما، پوست و گوشت و خون شما از اوست و البته این ضعیف ترین نوع ولایت است.

وقتی می گوئیم حضرت امیر ولیّ شما است (من کنت مولاه فهذا علی مولا)؛ معنایش این است که حضرت امیر به شما نزدیک است و این نزدیکی به این معناست که علی علیه السلام “حقیقت” شماست و شما رقیقه و ضعیف شده و جِلوه ای از آن حضرت هستید؛ همانطور که البسه، هیچ نیستند جز جلوه نمائی از نخ و هیچ حقیقتی جز نخ ندارند؛ به طوری که اگر نخ برود هیچ چیز از آن البسه باقی نمی ماند. علی ولی من است؛ یعنی علی حقیقت من است. تار و پود وجود و موجودیت من است. همه چیز و همه کس و قوام من است.

لذا ولیّ از همه کس و از همه چیز حتی از خودت به تو نزدیک تر است حتی از رگ گردنت به تو نزدیکتر است؛ چون ولیّ حقیقت توست و تو جلوه ای از او هستی و در برابر او نیستی (همانطور که لباس در برابر نخ نیست بلکه جلوه نخ است. لباس فقط یک اسم است مسمای آن نخ است. یا مثل دریا و موج که اگر موج را بشکافی هیچ ندارد جز آب. وجود تو را هم اگر بشکافند خواهی دید که هیچ ندارد جز علی بن ابوطالب) و این معنای ولایت است.

فلذا اگر به ولیّ پشت کنی به حقیقت خودت پشت کرده ای و در واقع به باطل و تاریکی و ظلمات رو آورده ای؛ اللَّهُ وَلِيُّ الَّذينَ آمَنوا يُخرِجُهُم مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النّورِ وَ الَّذينَ كَفَروا أَولِياؤُهُمُ الطّاغوتُ يُخرِجونَهُم مِنَ النّورِ إِلَى الظُّلُماتِ أُولئِكَ أَصحابُ النّارِ هُم فيها خالِدونَ﴿کریمه بقره/ شریفه ۲۵۷﴾

از همین رو در زیارت جامعه کبیره می خوانیم:

بِأَبِي أَنْتُمْ وَ أُمِّي وَ نَفْسِي وَ أَهْلِي وَ مَالِي ذِكْرُكُمْ فِي الذَّاكِرِينَ وَ أَسْمَاؤُكُمْ فِي الْأَسْمَاءِ وَ أَجْسَادُكُمْ فِي الْأَجْسَادِ وَ أَرْوَاحُكُمْ فِي الْأَرْوَاحِ وَ أَنْفُسُكُمْ فِي النُّفُوسِ وَ آثَارُكُمْ فِي الْآثَارِ وَ قُبُورُكُمْ فِي الْقُبُورِ فَمَا أَحْلَي أَسْمَاءَ‌كُمْ وَ أَكْرَمَ أَنْفُسَكُمْ وَ أَعْظَمَ شَأْنَكُمْ وَ أَجَلَّ خَطَرَكُم.

چطور جسم آنها در جسم ماست؟! چطور روح و نفس و قبر و … آنها در روح و نفس و قبر ماست؟! پاسخ این است که چون اهل بیت حقیقت ما هستند لذا همه جوره با ما هستند. علت و حقیقت هیچ وقت از معلول و رقیقه خود جدا نیست، همانطور که نخ در البسه و دریا در امواج است. روایات نیز به این حقیقت اشاره دارند؛ روایاتی مثل روایات نوریه که مضمونشان این است که همه عالم ضعیف شده و رقیقه وجود حضرت امیر هستند. و یا روایات طینت که می فرمایند: شیعیان از باقی مانده گل اهل بیت هستند. یا روایت امام زمان(عج) که فرمود: نحن صنایع ربنا و الخلق بعد صنایعنا (ما آفریده خداوند و ما بقی موجودات مخلوقات ما هستند (بحارالانوار ج 53 ص 178- الاحتجاج ج 2 ص 466- الصراط المستقیم ج 2 ص 235). و این نگاه به ولایت چه قدر زیباست و چقدر بین ما و خداوند و اهل بیت قرابت و نزدیکی و صمیمیت ایجاد می کند.

برای قبول ولایت و حفظ آن چه باید کرد؟

قبول ولایت، تنها راه نجات است؛ امام صادق علیه السلام در دعای عصر غیبت می فرماید: اَللّهُمَّ عَرِّفْنى حُجَّتَكَ فَاِنَّكَ اِنْ لَمْ تُعَرِّفْنى حُجَّتَكَ ضَلَلْتُ عَنْ دينى.

و قبول ولایت و زیر پرچم ولایت رفتن راهی جز تواضع ندارد؛ چه اینکه قبول ولایت به معنای این است که هر چه آن آقایان بفرمایند همان را انجام بدهیم و این مطلب با تکبر و “من، من” کردن اصلا جور در نمی آید و نیاز مبرم و ذاتی به تواضع دارد. لذا قرآن کریم در این باره فرموده:

وَ اسْتَعينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ وَ إِنَّها (بنا بر روایات الصلاه یعنی ولایت) لَکَبيرَةٌ إِلاَّ عَلَي الْخاشِعينَ؛ یعنی قبول ولایت جز بر اهل خشوع سخت است. بنابراین دشمن ولایت و نجات، تکبر است. فلذا تمرین تواضع و مبارزه با کبر و غرور باید در سر لیست تربیتی ما باشد.

تکبر

باید تواضع و خاکی بودن را تمرین کرد و از کبر و غرور ترسید؛ گاهی با یک مستخدم هم غذا شو، به کودکان سلام کن، گاهی اتاقت را خودت طی بکش، گاهی سبزی پاک کن و ظرف بشور و هر کار دیگری که کبر را ببرد اینها برای حفظ ولایت لازم است.

پیامبر اکرم نیز سر لیست اخلاقش تواضع بود؛ رسول اكرم صلى ‏الله‏ عليه‏ و ‏آله و ائمه اطهار به هر كس برخورد مى‏ نمودند، از بزرگ و كوچك، ثروتمند و فقير، سلام مى‏ كردند و اگر به جايى حتى براى خوردن خرمايى خشك دعوت مى ‏شدند، آن را كوچك نمى‏ شمردند. با دست مبارکشان شیر می دوشیدند و همچون بندگان غذا می خورند و در میان جمع شناخته نمی شدند و حلقه وار می نشستند تا مجلس بالا و پائین نداشته باشد و به کودکان سلام می کرند و از مردم می خواستند که جلوی پایشان بلند نشوند. دست کارگر را می بوسیدند و سوار بر الاغ می شدند و از اینکه مردم پشت سرشان راه بروند نهی می فرمودند. درباره سایر پیامبران نیز به خصلت تواضع اشاره شده است؛ چنان که بنا به روایتی، خداوند به موسی علیه ‌السلام گفت: تو را بدان سبب به پیامبری بر گزیدم که در میان همه مردم، کسی متواضع‌تر از تو نیست.

برچسب‌ها: , , , ,

مطالب مرتبط

  1. تواضع گفت:

    ظاهرا مخاطب این مطلب فرد می باشد اما من معتقدم هم فرد می تواند متواضع باشد یا متکبر هم جمع، مردمو ملت. و امروز متاسفانه ما هم گرفتار تکبر فردی هستیم هم جمعی و گروهی. و اگر بهتر بگویم بنابه ابتدای خود متن هم گرفتار افراط هستیم هم تفریط. من چند نمونه می آورم قضاوت باشما: در زمانهای نه خیلی دور مردم در کوچه و خیابان به صرف اینکه هم کیش یا هم شهری یا… هستند با دیدن هم در سلام کردن بریکدیگر پیش می گرفتند و امروز شما اگر در کوچه و خیابان با این تفکر به کسی سلام کنی به چشم دیوانه به شما نگاه می کنند و دست کودکانشان را محکم فشرده آنها را به سمت خود می کشند که مبادا آنها را بدزدی.
    پیامبر بر دست کارگر بوسه می زد امروز برای پسرت خواستگاری که می روی اگر زیر باد کولر یا کنار بخاری دولت ننشیند و حقوق ناقابل کذا وکذا نگیرد یعنی کارگر باشد به او زن نمی دهند و این می شود از عوامل مهم آمار دوازده میلیون مجرد در کشور شیعه هشتاد میلیونی.
    بعضی ملتها آنقدر در تکبر سرعت گرفته اند که به هر ملت مسلمان دیگری راحت تر از خوردن یک لیوان آب، اتهام کفر می زنند و با بادی که در غبغب نامسلمانی خود می اندازند آن ملتها را به خاک و خون می کشند.
    دشمن تا مرفق دستش به خون مسلمان و شیعه آلوده است و خون از هر دو دستش می چکد انوقت به بهانه توسعه خاضعانه عده ای دست دوستی دراز می کنند و این را از کمال اخلاقی می دانند.
    و وجه اشتراک همه این تکبرها سرپیچی از ولایت است آنهم ولایت حقه اهل بیت.

  2. م گفت:

    اگه همه جا متواضع باشیم مردم سوار گردنمون میشن و سوء استفاده میکنن. ما که بلد نیستیم متواضعانه از پس مردم بر بیاییم

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


شفاف (شبکه فعالان انقلابی فضای مجازی)
شفاف (شبکه فعالان انقلابی فضای مجازی)
پایگاه خبری رهیافته
پایگاه خبری رهیافته
به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715