یکشنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۷
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
سرویس: اقتصادی
چاپ خبر
۱۷:۳۴ - ۱۳۹۵/۰۳/۱۲
اقتصاد و نقش مساجد؛
 نگاهی گذرا به اصول وحیانی اقتصاد مقاومتی   

نظام اقتصادی باید مقوم نظام سیاسی باشد؛ اما باید پس از دفاع مقدس به رغم آرمان‌های قانون اساسی و تاکیدات امام راحل عظیم‌الشأن و رهبر فرزانه -هم به لحاظ نظری و هم در عرصه‌ی عمل- آموزه های اسلامی و حتی تجارب بشری کشورهای تحت تحریم مبنای اداره‌ی اقتصاد کشور قرار نگرفت...

ندای اصفهان- دکتر محمدرضا حیدری (عضو هیأت علمی دانشگاه اصفهان)

إِنَّ الَّذِینَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَیْهِمُ الْمَلَائِکَهُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّهِ الَّتِی کُنتُمْ تُوعَدُونَ ﴿فصلت ۳۰﴾ به یقین کسانى که گفتند: «پروردگار ما خداوند یگانه است!» سپس استقامت کردند، فرشتگان بر آنان نازل مى‏ شوند که: «نترسید و غمگین مباشید، و بشارت باد بر شما به آن بهشتى که به شما وعده داده شده است!

آیا در هنگام طوفان، درختان را دیده ­اید، آن‌گاه که به خود می­ پیچند و خم می ­شوند، برف ­ها به روی شاخه‌هایشان سنگینی می­کند تا بدانجا که شاخه ­هایشان در مقابل زمین سر تعظیم فرود می ­آورند اما به ندرت می­شکنند و به محض فروکش کردن طوفان و آب شدن برف­ها به­ تدریج استوارتر از گذشته برمی‌خیزند.

مَثَل انسان با اراده و بلندهمت مثل درختان فوق است که طوفان حوادث در اراده او خللی وارد نمی‌کند. همچون کوه استوار و همچون آب نرم است. قطره قطره، آرام و بی‌صدا، مظلوم و مقتدر می‌چکد و اراده خود را بر سنگ سخت غالب می‌سازد.

امیر کلام حضرت علی “ع” فرموده‌اند: کسی که خوابیده و از دیگران غافل است؛ لزوما دیگران از او غافل نیستند. امروز روز بیدار بودن است و نیک می‌دانیم که زندگی معنی دار جز عقیده و جهاد نیست.

چه چیزی باعث می شود برخی کشورها توسعه یافته باشند؟ پاسخ فرد پولاک به این پرسش در کتاب تصویر آینده این است: “رهبران چشم انداز و تصویر مثبت آینده را ترسیم می کنند و ملتها آن را می پذیرند، حمایت می کنند و با همکاری هم آن را محقق می سازند.”

مقدمه:    

مقام معظم رهبری الگوی اقتصادی بومی و علمی برآمده از فرهنگ انقلابی و اسلامی را اقتصاد مقاومتی نامیده و تحقق آن را موجب حفظ دستاوردهای کشور در زمینه‌های مختلف و تداوم پیشرفت و تحقق آرمان‌ها و اصول قانون اساسی و سند چشم‌انداز بیست ساله و نیز غلبه بر‌ مشکلات اقتصادی می داند؛ در جهانی که مخاطرات و بی‌اطمینانی‌های ناشی از تحولات خارج از اختیار، مانند بحران‌های مالی، اقتصادی، سیاسی و … در آن رو به افزایش است. این اقتصاد، متکی به دانش و فناوری، عدالت بنیان، مردم‌محور، درون‌زا و برون‌گرا، پویا و پیشرو بوده و الگوئی الهام‌بخش از نظام اقتصادی اسلام را عینیت می بخشد. به طور خلاصه اقتصاد مقاومتی به معنای تحقق‌بخشیدن به یک الگوی اقتصادی فعّال، مترقی، متعالی و جهادی با هدف برخورد موثّر با موانع و فشارهای اقتصادی داخلی و خارجی است تا ضمن کاهش آسیب‌پذیری و وابستگی کشور در شرایط فشار و تحریم، موجبات رشد و توسعه درون‌زا و «قائم به ذات و غیر قائم به غیر» را فراهم سازد.

نقشه راه

رهبر حکیم انقلاب برای اولین بار در تاریخ ۱۶/۶/۱۳۸۹ در جمع کارآفرینان کشور واژه ی اقتصاد مقاومتی را در ادبیات اقتصاد کشور وارد ساخته و پس از تبیین مفهوم آن در مواضع متعدد نهایتا در تاریخ ۲۹/۱۱/۱۳۹۲ سیاست های کلی آن را ابلاغ نموده و تأکید کردند قوای کشور بی‌درنگ و با زمان‌بندی مشخص، اقدام به اجرای آن کنند و با تهیه قوانین و مقررات لازم و تدوین نقشه ی راه برای عرصه‌های مختلف، زمینه و فرصت مناسب برای نقش‌آفرینی مردم و همه فعالان اقتصادی را در این جهاد مقدس فراهم آورند.

اقتصاد

بدیهی است هسته‌ی سخت این نظریه و نقطه کانونی این گفتمان، تکیه بر ظرفیت ها و منابع، استعدادها و مواهب و نیز فرهنگ و تمدن غنی ایرانی- اسلامی ملت ایران و اقتدار نظام سیاسی مردم سالاری اسلامی برای تمدن سازی و جامعه پردازی است. بر این مبنا آحاد ملت به ویژه نخبگان و فرهیختگان به عنوان قوای پیش‌ران نظام معرفتی و الگوی رفتاری توده‌ی جامعه، محور و موتور محرکه ی این حرکت عظیم هستند. لذا اقتصاد مقاومتی را  می‌توان ایجاد یک فرهنگ عمومی جدید تلقی کرد که مبتنی بر مؤلفه های فرهنگی خاص مانند عدالت، معنویت، عزم ملی، جهاد و حماسه و غیر آن است.

به زبان دیگر اقتصاد مقاومتی یعنی آن اقتصادی که به یک ملت امکان می‌دهد و اجازه می‌دهد که حتی در شرائط فشار هم رشد و شکوفائی خودشان را داشته باشند.[۱] علی رغم اینکه اقتصاد مقاومتی واژه ی جدیدی است ولی حقیقت مقاومت در برابر توطئه های بیگانگان سابقه ی طولانی در تاریخ جهان علی الخصوص در فرهنگ اسلام دارد. در ادبیات دینی بسیار بر مقاومت و عدم تسلیم در برابر بیگانگان تاکید شده است.

اهمیت و ضرورت:

مسجد، در سیره‌ی پیامبر(ص) افزون بر عبادت، مرکزی برای اداره حکومت نیز بود. در واقع، مسجد تکیه‌گاه تمامی مسلمانان در اتکال به خدای واحد قهّار و نماد قداست، پاکی، تقوا و وحدت جامعه اسلامی است. مسجد در تمدن اسلامی خانه‌ی مردم، پایگاه قضاء،‌ جایگاه حسبه، سرای مخابره و مشاوره، پایگاه جهاد و نهضت و مرکز پرورش و آموزش و نیز تبشیر و انذار بوده است و در یک کلام؛ مسجد در تاریخ اسلام تنها یک عبادتگاه نبوده، بلکه مرکزى براى حیات سیاسى – اجتماعى بوده است.

احیای نقش اصیل فرهنگی و تبلیغی مسجد مبتنی بر شبکه عظیم کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد با مشارکت و مباشرت مردم برای فراگیر کردن آموزه های اسلامی در ساحت اندیشه، میل و فعل و نیز زمینه سازی برای حضور فعال جوانان و نیروهای متعهد در قلمروهای راهبردی مورد نیاز نظام مقدس جمهوری اسلامی رسالت حاکمیت سیاسی به ویژه مرکز رسیدگی به امور مساجد و ستاد عالی نظارت بر کانون های فرهنگی هنری مساجد است.

بدیهی است نظام اقتصادی باید مقوم نظام سیاسی باشد؛ اما باید اذعان نمود پس از دفاع مقدس به رغم آرمان‌های قانون اساسی و تاکیدات امام راحل عظیم‌الشأن (ره) و رهبر فرزانه – هم به لحاظ نظری و هم در عرصه‌ی عمل – آموزه های اسلامی و حتی تجارب بشری کشورهای تحت تحریم و فشار جریان غالب سیاسی مبنای اداره‌ی اقتصاد کشور قرار نگرفت و به رغم ظرفیت های فراوان مادی و معنوی کشور (سرمایه های انسانی، معدنی، زیربنایی و جغرافیایی) شاهد مشکلات مزمن و دیرپای اقتصادی (وابستگی به نفت، تورم، بیکاری و …) و خواسته و ناخواسته زمینه ساز اثربخشی تهدیدهای اقتصادی خارجی و بحران های اقتصادی جهانی بر اقتصاد ملی شده‌ایم؛‌ به گونه ای که تحریم اقتصادی محمل مناسبی برای تشدید فشار به جمهوری اسلامی گردید. باید بدانیم حربه ی اثربخش تر از تحریم، عملیات روانی با استفاده از امپراتوری رسانه ای است؛ که دشمنان از این امکان در سطح گسترده ای برخوردارند.

اکنون که پیشانی مواجهه نظام سلطه با ام‌القرای اسلام ناب محمدی در قالب جنگ تحمیلی اقتصادی رخ نمایانده است، می طلبد که با اتکاء به ظرفیت غیر قابل احصاء مساجد کشور و با استفاده از نهاد دین و مبلغان دین و به کمک نیرو و نشاط جوانان به ویژه متدینین، دانش‌آموختگان، هنرمندان و گروه‌های مرجع نسبت به تدارک نرم‌افزار مقابله با زیاده خواهان اقدام و با گفتمان سازی اقتصاد مقاومتی بستر اندیشه ای مقاوم سازی اقتصاد ملی را با تکیه بر آموزه های ناب اسلام اصیل و البته علوم رفتاری، اجتماعی ، اقتصاد، مطالعات فرهنگی،‌ ارتباطات و … قیام نماییم.

برای این کار می توان از علوم و فنون مهندسی تغییر نگرش با تکیه بر اصول و روش های گفتمان‌‌سازی بهره جست. بدیهی است اندیشه زیرساخت تمایلات را شکل داده و گرایشات، به رفتار جهت می دهد. لذاست که متقاعد سازی و تاثیرگذاری بر افکار عمومی (جامعه هدف) دارای سازوکارهای ویژه و پیچیده ای است که یکی از پیش نیازهای اولیه آن اطلاع دقیق، علمی و مستدل از باورها، ارزش ها، دیدگاه ها و رویکرد های موجود در سطح جامعه، شدت و ضعف آنها و روندهای حاکم بر آن می باشد. غلبه بر فشارها و هجمه‌ها و عوامل اختلال جز با برنامه‌ریزی هوشمند و به‌کارگیری سرمایه های انسانی و اجتماعی و به یک معنا بسیج عمومی و استفاده مناسب از فرصت‌ها و مزیت‌های دینی و ملی میسر نخواهد بود.

مروری بر بیانات چندساله‌ی اخیر رهبر انقلاب نشان می‌دهد که از منظر ایشان، آرمان‌های انقلاب اسلامی و اهداف کلان جمهوری اسلامی تنها از راه تبدیل شدن به «گفتمان» محقق می‌شوند. این تأکید ایشان را می توان در ابلاغیه سیاست های اقتصاد مقاومتی نیز مشاهده نمود. اصولا توسعه اقتصادی و یا سیاسی یک کشور بدون توجه به مفاهیم فرهنگی و گفتمان سازی مبانی آن، امکان پذیر نیست. شاید بتوان مهمترین عامل پیشرفت اقتصاد مقاومتی در کشور را گفتمان سازی اصول اقتصاد مقاومتی در میان مسئولان و مردم دانست.

گفتمان سازی در اصل، فرایند تبدیل و یا ورود نظریه و یا گفتمان های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی به ادبیات رایج جامعه و زندگی مردم است و عبارت از راهکارهای فرهنگ سازی، آموزش و تبیین مبانی در جامعه است. گفتمان سازی فرایندی است که با شناخت جامعه هدف و استفاده از ابزار رسانه و آموزش صورت پذیرفته و اغلب زمان بر و فرایندی است.

در کلام مقام معظم رهبری گفتمان یعنی این که «یک مفهوم و یک معرفت همه گیر بشود در برهه ای از زمان در یک جامعه. آن وقت این می شود گفتمان جامعه. این، با کارهای جدا جدای برنامه ریزی نشده، حاصل نخواهد شد. گفتمان سازی برای این است که اندیشه‌ی دینی، معرفت دینی در مخاطبان، در مردم، رشد پیدا کند. اندیشه ی دینی که رشد پیدا کرد، وقتی همراه با احساس مسوولیت باشد و تعهد باشد عمل به وجود می آورد و همان چیزی می شود که پیغمبران دنبال آن بودند. برای کار بایستی شاخص‌سازی، مایز، معالم الطریق داشته باشید» (بیانات در دیدار با جمعی از طلاب و روحانیون؛ ۱۳۸۸/۰۹/۲۲).

تمسک به قرآن عزیز برای یافتن اصول و مبانی مقاومت در برابر سلطه بیگانگان بسیار رهگشاست. بر این اساس اصول وحیانی اقتصاد مقاومتی بیان شده و با الهام از آن‌ها راهبردهای پیاده‌سازی این اقتصاد استخراج می‌گردد.

اقتصاد مقاومتی در تمدن اسلامی

یکی از راه های ورود استعمار و بیگانگان به کشور، سلطه اقتصادی است به گونه ای که سلطه، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی بیگانه را نیز با خودش به همراه می آورد. وقتی بازار مسلمین نابود شود و کالای خارجی جای صنعت داخلی را بگیرد، کالای خارجی همراه با خودش فرهنگِ بزرگتری و پیشرفت غرب و احساس مهتری را به همراه می آورد و در مقابل، عقده ناتوانی فرهنگ ملی و احساس کهتری در مخاطب را ایجاد می کند. وقتی احتیاج ما به دست بیگانه بیفتد، هرکاری خواست با ما می کند. دشمنان ما خواهان این هستند که ایران همیشه مصرف کننده محصولات خارجی باشد تا اینکه خود تولید کننده باشد.

در تاریخ اقتصادی، قریب به اتفاق کشورهای موفق و پیشرفته‌ی اقتصادی، مسیر پیشرفت خود را با تکیه بر درون‌زایی و عوامل مولد داخلی و بازارهای داخلی خود آغاز کرده‌اند. تأکید حضرت امام ره بر خودکفایی، معنای درون‌گرایی و انزوا نداشت؛ برعکس، درون‌زایی در تمامی اقتصادهای موفق دنیا منوط به بهره‌مندی از فرصت‌های بیرونی و به‌کارگیری آن‌ها برای مولد کردن استعدادهای درونی است. از لوازم مهم درون‌زایی، «اعتماد به نفس ملی» است و از جمله مصادیق اعتماد به نفس ملی، اعتماد، امید و خوش‌بینی نسبت به ساختارهای اقتصادی کشور است. درون‌زایی یعنی عدم غفلت از استعدادهای جوانان ایرانی و نادیده نگرفتن ظرفیت‌های بالای اقتصاد ایران؛ چه قابلیت‌های بالفعلی که سرمایه‌های انسانی و طبیعی ایران برای مولدیت دارند و چه قابلیت‌ها و مزیت‌های بالقوه‌ای که باید با تلاشی جهادگرانه از سوی یکایک مردم بالفعل شوند.

برای شکوفایی اقتصادی ظرفیت بالقوه و تمدن ساز جامعه ایرانی، سبد تولیدی کشور باید متنوع و جامع همه‌ی توانمندی‌های ایرانیان باشد. ظرفیت مولد زن خانه‌دار با انواع کسب‌وکارها و مولدیت‌های خانگی، مرد و زن روستایی. حتی افراد کم‌سواد و کم‌مهارت هم همان‌قدر باید مورد توجه باشند که اقتصاد دانش‌بنیان و تولید ثروت از علم و فناوری‌های برتر. هر مرد و زن ایرانی که صاحب کار یا سرمایه است، باید کار و سرمایه و منابع طبیعی خود را در مسیری به‌کار گیرد که بیشترین مولدیت ممکن را کسب کند. در غیر این‌صورت دچار اسراف و تبذیر در نعمات الهی شده‌ایم. نباید خام‌فروشی نفت را با خام‌فروشی انسان‌ها و سرمایه‌ها و زمین‌ها و سایر نهاده‌های مولد خود تکمیل کنیم. یکایک ایرانیان و خانواده‌های ایران اسلامی باید نسبت به توانمندی و مهارت‌افزایی فرزندان خود حساس باشند. این مناسب نیست که پدران و مادران نسبت به راهبری تحصیلی و شغلی و آینده‌ی کاری فرزندان خود بی‌تفاوت باشند و یا آن‌ها را در مسیر رشته‌های دانشگاهی پُرتراکم و کم‌مهارت قرار دهند. کسب مهارت‌های شغلی، سواد اقتصادی و مالی و آگاهی‌های حقوقی از نیازمندی‌های جوان ایرانی برای درون‌زایی اقتصاد ایران است.

در زمانی که دشمنان سعی در از بین بردن زیر ساخت های اقتصادی کشور ما دارند مردم می توانند با رفتار اقتصادی خود به نحو ویژه ای از بن مایه های اقتصادی کشورمان حمایت کنند. مردم به عنوان بازار اصلی مصرف نقش حیاتی در تقویت بخش های تولیدی داخلی دارند. از دیگر سو حضور بخش خصوصی در زمینه های اقتصادی کشور و گسترش نقش آنها در بخش های تولیدی با افزایش سرمایه گذاری از جمله وظایف مردم در حوزه اقتصاد مقاومتی است. فرهنگ استفاده از کالای داخلی می تواند تاثیر بسزایی در حرکت روبه رشد کشور داشته باشد.

تاسیس شرکت اسلامیه

پس از قیام تنباکو، دو مجتهد اصفهانی، حاج آقا نورالله و آقا نجفی به این فکر افتادند که علاوه بر نفی کالاها و منسوجات خارجی، می توان امکانات داخلی را جهت تولید کالای داخلی بسیج نموده و با ابتکار ایرانی به تولید منسوجات پرداخت و ملت را برای حمایت از آن تشویق کرد و از این طریق، تحریم کالاهای بیگانه را برای جلوگیری از نفوذ و سلطه بیگانگان تحقق بخشید. مرحوم آقا نجفی در خطبه های خود در مسجد جامع سلطانی به سال ۱۳۱۶ هجری قمری از مردم خواستند به مصرف کالای داخلی و خودداری از مصرف کالای خارجی روی آورند.

تأسیس شرکت اسلامیه توسط علما و تجار با درک خطر از بین رفتن اقتصاد ملی و استقلال سیاسی کشور، در ادامه ی نهضت علما در نهضت تحریم تنباکو قابل درک است که از جنبه سلبیِ تحریم کالای خارجی، به سوی رویکرد ایجابیِ تولید و مصرف کالای ایرانی برای نیل به خودکفایی ملی و استغنا از خارج یک جریان اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی را در سطح ملی رقم زند. آیت الله آخوند خراسانی در نامه ای به مظفرالدین شاه، وی را دعوت به حمایت از شرکت اسلامیه کرد. شرکت در شهرهای لندن، کلکته، بمبئی، قاهره، استانبول، بغداد، مسکو و….. نمایندگی داشته است.

اهداف متعالی تأسیس شرکت، مندرج در اساس نامه الهام‌بخش است: خروج از ذلت احتیاج به امتعه خارجی، تثبیت و تقویت هرچه بیشتر تجارت داخله در برابر تجارت خارجه، جلوگیری از خروج ثروت داخلی به خارج از کشور در مقابل ورود کالاهای مصرفی، جلوگیری از مهاجرت نسل‏های آینده به خارج از کشور برای مزدوری و کارگری نزد بیگانگان و ایجاد اشتغال برای جوانان ایرانی، تسهیل در امر معیشت مردم به علت ارزان‏تر بودن منسوجات و مأکولات داخلی نسبت نوع خارجی آنها،‌ ارائه الگویی تجاری برای آینده ملت و دولت، ایجاد یک شرکت برای حمایت از مشاغل داخلی، نظام بخشیدن به رشته گسیخته تجارت داخله ایران، آبادی وطن و شکوفایی و رونق صنایع، رهایی از مصرف‌گرایی و استفاده از کالاهای خارجی، ایجاد راه‌های شوسه و آهن برای سهولت در حمل و نقل و جلوگیری از احتکار و بازار سیاه.

در ماده بیست و یک اساسنامه شرکت آمده بود: «این شرکت به کلی از دادوستد متاع خارجه ممنوع است. فقط همّ خود را صرف ترقی متاع داخله و آوردن چرخ اسباب و کارخانه مفیده خواهد نمود و حمل متاع داخله را به خارجه بر حسب اقتضاء و به موقع خود در کشیدن راه شوسه و آهن اقدام خواهد کرد.» و همچنین در ماده بیست و چهارم آن آمده‌است که «تمام اجزاء از رییس و مرئوس و امنای شرکت حسب‌الشرط مجبورند لباس خود را از منسوجات و متاع داخله مصرف رسانند.»

روزنامه حبل المتین از دامنه نفوذ شرکت اسلامیه تا به مدارس خبر داد: لباسی که مدرسه به شاگردان می‌دهد سالی دو لباده زمستانی و تابستانی و عمامه و یک کلاه و زیر عمامه و دو جفت پاافزار و تمام اجناس باید ساخت داخل ایران باشد. لباده هایی که به شاگردان داده می شود، همه از شرکت اسلامیه هستند. این لباس را شاگردانی دوخته اند که در مدرسه، خیاطی آموخته اند و عمامه هم دوخت اصفهان است. اگر مدرسه بیشتر توانایی پیدا کند، پیراهن و شلوار هم برای شاگردان دوخته می شود.

راز موفقیت شرکت اسلامیه تیزبینی و درایت مؤسسانش در جلب حمایت همه جانبه مردم از محصولات تولید شده آن بود. هیجان و شوق زائدالوصف که از ویژگی دین خواهی و وطن دوستی مردم برمی‌خواست با غرور ملی می آمیخت و کالای تولید شده در وطن را اگر چه کیفیتی برابر با کالای خارجی نداشت ترجیح داده و با افتخار مصرف می کردند.

جهاد اقتصاد

نمونه ای از جهاد اقتصادی علمای اصفهان در انقلاب مشروطه

راه‌اندازی این شرکت با واکنش منفی سفارت انگلیس مواجه گردید. وزیر مختار انگلستان در نامه ای به امین السلطان حاکم اصفهان از بازگشت آقا نجفی به اصفهان شاکی است و معتقد است که حضور او در این شهر با توسعه شرکت های خارجی در این شهر منافات دارد. اعمال نفوذ انگلیس در دولتمردان ایران و نیز مجاری سیاسی و اقتصادی در کشورهای میزبان شعب و نیز پاره ای مسائل داخلی باعث شد عملکرد شرکت رو به افول گذارد … .

 اصول وحیانی اقتصاد مقاومتی

خداوند عزیز می فرماید: وَأَلَّوِ اسْتَقَامُوا عَلَى الطَّرِیقَهِ لَأَسْقَیْنَاهُم مَّاء غَدَقًا ﴿جن۱۶﴾ و نیز فرموده است: فَاسْتَقِمْ کَمَا أُمِرْتَ وَمَن تَابَ مَعَکَ وَلاَ تَطْغَوْاْ إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ وَلاَ تَرْکَنُواْ إِلَى الَّذِینَ ظَلَمُواْ فَتَمَسَّکُمُ النَّارُ وَمَا لَکُم مِّن دُونِ اللّهِ مِنْ أَوْلِیَاء ثُمَّ لاَ تُنصَرُونَ ﴿هود۱۱۲و ۱۱۳﴾

ناگفته پیداست که تکیه بر ظالمان باعث تقویت آنهاست و تقویت آنها باعث گسترش دامنه ظلم و فساد و تباهى جوامع است. تکیه بر ظالمان در فرهنگ فکرى جامعه تدریجا اثر مى‏ گذارد و زشتى ظلم و گناه را از میان مى‏ برد و مردم را به ستم کردن و ستمگر بودن تشویق مى‏ نماید. اصولا تکیه و اعتماد بر دیگران که در شکل وابستگى آشکار گردد، نتیجه‏ اى جز بدبختى نخواهد داشت تا چه رسد به اینکه این تکیه ‏گاه ظالم و ستمگر باشد. یک جامعه پیشرو و پیشتاز و سربلند و قوى، جامعه ‏اى است که روى پاى خود بایستد همانگونه که قرآن در مثال زیبایى در سوره فتح آیه ۲۹ مى‏ فرماید فَاسْتَوى‏ عَلى‏ سُوقِهِ‏:” همانند گیاه سرسبزى که روى پاى خود ایستاده و براى زنده ماندن و سرفرازى نیاز به وابستگى به چیز دیگر ندارد. یک جامعه مستقل و آزاد، جامعه‏ اى است که از هر نظر خودکفا باشد و پیوند و ارتباطش با دیگران، پیوندى بر اساس منافع متقابل باشد، نه بر اساس اتکاء یک ضعیف بر قوى، این وابستگى خواه از نظر فکرى و فرهنگى باشد یا نظامى یا اقتصادى و یا سیاسى، نتیجه ‏اى جز اسارت و استثمار ببار نخواهد آورد، و اگر این وابستگى به ظالمان و ستمگران باشد، نتیجه ‏اش وابستگى به ظلم آنها و شرکت در برنامه‏ هاى آنها خواهد بود.[۲]

اقتصاد مقاومتی از اصول اقتصاد اسلامی الگو گرفته وبرای اجراشدن آن نیاز به تکیه برمدیریت جهادی است.

۱) اصل تداوم دشمنی دشمن تا دست برداشتن شما از دین

وَلاَ یَزَالُونَ یُقَاتِلُونَکُمْ حَتَّىَ یَرُدُّوکُمْ عَن دِینِکُمْ إِنِ اسْتَطَاعُواْ (بقره:۲۱۷)

وَلَن تَرْضَى عَنکَ الْیَهُودُ وَلاَ النَّصَارَى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ (بقره: ۱۲۰)

۲) اصل همبستگی مثبت ایمان، صبر و تقوی با امداد الهی

وَلَقَدْ نَصَرَکُمُ اللّهُ بِبَدْرٍ وَأَنتُمْ أَذِلَّهٌ فَاتَّقُواْ اللّهَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ إِذْ تَقُولُ لِلْمُؤْمِنِینَ أَلَن یَکْفِیًکُمْ أَن یُمِدَّکُمْ رَبُّکُم بِثَلاَثَهِ آلاَفٍ مِّنَ الْمَلآئِکَهِ مُنزَلِینَ بَلَى إِن تَصْبِرُواْ وَتَتَّقُواْ وَیَأْتُوکُم مِّن فَوْرِهِمْ هَذَا یُمْدِدْکُمْ رَبُّکُم بِخَمْسَهِ آلافٍ مِّنَ الْمَلآئِکَهِ مُسَوِّمِینَ (آل عمران: ۱۲۳ تا ۱۲۵)

۳) اصل نفی سبیل و لزوم استقلال

لن یَجْعَلَ اللّهُ لِلْکَافِرِینَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلاً (نساء: ۱۴۱)

۴) اصل لزوم بازدارندگی

وَأَعِدُّواْ لَهُم مَّا اسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّهٍ وَمِن رِّبَاطِ الْخَیْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدْوَّ اللّهِ وَعَدُوَّکُمْ ( انفال: ۶۰)

۵) اصل برتری مؤمنین و منع سستی و نگرانی

لاَ تَهِنُوا وَلاَ تَحْزَنُوا وَأَنتُمُ الأَعْلَوْنَ إِن کُنتُم مُّؤْمِنِینَ (آل عمران:۱۳۹)

۶) اصل تلازم برکت با ایمان و تقوا

وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُواْ وَاتَّقَواْ لَفَتَحْنَا عَلَیْهِم بَرَکَاتٍ مِّنَ السَّمَاء وَالأَرْضِ   (اعراف: ۹۶)

۷) اصل هدایت مجاهدین و دفاع از مؤمنین

وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنَا وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِینَ (عنکبوت:۶۹)

با مروری گذرا بر مفاد آیات کریمه قرآن ملاحظه می‌گردد تأیید، دفاع، نصر، رحمت، ولایت و نجات منحصرا شامل مؤمنین می گردد.

نیز یادآوری می نماید که از جمله آرمان‌های مندرج در قانون اساسی کشور عزیزمان تأمین کرامت و ارزش والای انسان و آزادی توام با مسوولیت او دربرابر خدا از راه نفی هرگونه ستم‌گری و ستم‌کشی و سلطه گری و سلطه پذیری، قسط و عدل و استقلال سیاسی و اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی و همبستگی ملی است. نیز برای تأمین استقلال اقتصادی جامعه و ریشه‌کن ‌کردن فقر و محرومیت و برآوردن نیازهای انسان در جریان رشد، باحفظ آزادگی او، اقتصاد جمهوری اسلامی ایران براساس ضوابطی از جمله جلوگیری از سلطه اقتصادی بیگانه بر اقتصاد کشور استوار می‌شود.

نمونه هایی از آموزه های اسلامی به عنوان منظومه فکری و دستگاه مفهومی اقتصاد مقاومتی ایجابا عبارت است از:

رزق، برکت، ذکر، شکر، صبر (استقامت)، توکل، تقوا،‌ اتقان، اخوت، مواسات، تعاون، امانت‌داری، قناعت، انفاق، اطعام، حسن خلق، رفق، حسن هم‌جواری، حسن نیت، زهد، وفا، خیرخواهی، محاسبه و مراقبه، میانه‌روی، تکافل،‌ طلب حلال، خودبسندگی، عزت،‌ حزم، حسن تدبیر، زهد، عدالت، جماعت، امت و … .

نیز سلبا می‌توان آموزه‌های زیر را دست‌مایه هرگونه اقدام خرد و کلان در جهت نیل به اهداف اقتصاد مقاومتی که همان اهداف مکتب متالی اقتصادی اسلام است؛‌ قرار داد:

نفی اسراف، اتلاف، اتراف، تبذیر، بخل، حرص، شح، کفران، کنز، ‌تکاثر،‌ تداول ثروت بین اغنیاء، خیانت، ربا،‌ قمار،‌ غرر، فساد، غش، سوء خلق، غفلت، ظلم، احتکار، تدلیس، دروغ، سوگند، کم فروشی، ربا، غبن، اجحاف، نجش و … . بدیهی است این آموزه ها باید در قالب‌های هنری متناسب تبدیل به مفاهیمی روشن، مستدل و متقاعدکننده شده و در اختیار گروه مخاطبین قرار گیرد.

به عنوان نمونه در خصوص ترویج تولید ملی و اصلاح الگوی مصرف می‌توان اقدامات زیر را طراحی و اجرا نمود:

– پویش مردمی آری به محصول ایران

– پویش مردمی نه به محصول کشورهای متخاصم

– شبکه‌سازی اجتماعی برای هم‌افزایی افکار، برنامه‌ها و اقدامات

– کلیپ، تیزر، پادکست، اینفوگراف، وبلاگ، نشریه دیواری، افزونه تلفن همراه و … در خصوص معرفی و ترویج محصولات کیفی داخلی

– تأسیس سمن‌های فعال در این قلمرو توسط دانشجویان و نخبگان کانون‌ها

– ترویج روحیه‌ی کارآفرینی در جامعه هدف (خودباوری، میل به پیشرفت، خلاقیت، استقلال خواهی، شجاعت و خطرپذیری و …)

– انذار در خصوص واردات بی رویه (بیکاری جوانان، وابستگی و …) و وادادگی در برابر کالای خارجی(مد،‌ مارک و … )

– دعوت از تولیدکنندگان کیفی (کارآفرینان موفق) در مسجد و تشویق ایشان، انتقال تجربه و …

اهداف و آرمان‌های اقتصاد مقاومتی:

ایران اسلامی:

  • با استعدادهای سرشار معنوی و مادی و
  • ذخائر و منابع غنی و متنوع و
  • زیرساخت‌های گسترده و
  • مهم‌تر از همه، برخورداری از نیروی انسانی متعهد و کارآمد و
  • دارای عزم راسخ برای پیشرفت،

اگر از الگوی اقتصادی بومی و علمی برآمده از فرهنگ انقلابی و اسلامی که همان اقتصاد مقاومتی است، پیروی کند نه تنها بر همه‌ مشکلات اقتصادی فائق می‌آید و دشمن را که با تحمیل یک جنگ اقتصادی تمام عیار در برابر این ملت بزرگ صف‌آرایی کرده، به شکست و عقب‌نشینی وا می‌دارد، بلکه خواهد توانست با تکیه بر پیشینه تاریخی و ظرفیت تمدنی خود استعدادها را شکوفا ساخته و راه را به سوی تمدن نوین اسلامی هموار سازد.

ایجاد تحول اساسی در نظام اقتصادی کشور برای مقاوم‌سازی اقتصاد ملی در مقابل تغییرات، مخاطرات و تهدیدهای داخلی و خارجی بر سر راه پیشرفت و دستیابی به اهداف چشم‌انداز کشور و نیز گسترش عدالت اجتماعی، ارتقای بهره‌وری و رشد پایدار اقتصادی، تعامل سازنده با اقتصاد بین الملل، و کاهش آسیب‌پذیری از مخاطرات است.

بدیهی است همانطور که جنگ نظامی، عاملی در جهت تغییرات اساسی در توسعه و توانمندی سیستم دفاعی کشور گردید، جنگ اقتصادی نیز باید عاملی در جهت تغییرات اساسی در راستای قطع وابستگی به درآمدهای نفتی گردد و نفت به عاملی برای تسریع فرآیند پیشرفت ایران تبدیل شود.

می‌دانید که مقرر است جامعه ایران در افق چشم‌انداز بیست ساله؛

  • توسعه یافته
  • برخوردار از دانش پیشرفته، توانا در تولید علم و فناوری
  • دست یافته به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه آسیای جنوب غربی
  • الهام‌بخش، فعال و موثر در جهان اسلام
  • دارای تعامل سازنده و موثر با جهان

باشد. اما علی رغم وجود ظرفیت های عظیم علمی، نیروی انسانی، طبیعی، اقلیمی، جغرافیایی و…، ظرفیت های تولیدی اقتصاد ایران بطور کامل شکوفا نشده است.

اقتصاد ملی

[۱] بیانات در دیدار دانشجویان: ۱۶/۵/۱۳۹۱

[۲] تفسیر نمونه، ج‏۹، صص: ۲۶۰-۲۶۲

برچسب‌ها: , , , ,

مطالب مرتبط

  1. اقتصاد اسلامی گفت:

    اول باید برتری اقتصاد اسلامی و مزایای ان را به مردم نشان داد بعد ان را اجرا کرد وگرنه مردم در مقابل ان گارد می گیرند و یا ان را دور می زنند

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
سفریاران، بلیط ارزان هواپیما، تور گردشگری سراسر کشور
سفریاران، بلیط ارزان هواپیما، تور گردشگری سراسر کشور
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715
پایگاه خبری رهیافته
پایگاه خبری رهیافته
اصفهان شرق
اصفهان شرق
وعده صادق
وعده صادق
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز