یکشنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۵
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
سرویس: فرهنگ و هنر
چاپ خبر
۱۱:۱۶ - ۱۳۹۵/۰۲/۰۲
مهدی جانثاری
تحلیلی رئالیستی از جامعه شناسی کوفه/
 نگاه و نقدی بر رمان «نامیرا» اثری از صادق کرمیار   

نامیرا یک دوره‌ی فتنه‌شناسی است برای کسانی که در پی حق هستند و می‌خواهند بدانند که حق و باطل چگونه جابه‌جا می‌شوند. که حتی «عبدالله بن‌ عمیر» با آن همه سابقه در جهاد با کفار تردید می‌کند که چرا پسر پیامبر به مقابله با یزید برخاسته است؟

ندای اصفهان- مهدی جان نثاری (مدرسه علمیه حضرت ولی عصر عج)

 این مقاله یک متن پژوهی توصیفی از کتاب تاریخی داستانی اجتماعی «نامیرا» (انتشارات نیستان) است که توصیفی در مورد محتوی اصلی کتاب، انگیزه نوشتن کتاب، موضوع کتاب، و مطالب و هماهنگی و ارتباط آنها با یکدیگر است.

همچنین اطلاعاتی در مورد «صادق کامیار» نویسنده ی کتاب، سوابق و فعالیت های او در زمینه های نویسندگی کتاب و فیلمنامه و کارگردانی های متعدد به خواننده ارائه میکند.

نقدها و بررسی های کاملی نیز در مورد کتاب ارائه شده است، از جمله نقد کتاب نامیرا در فرهنگسرای خاوران که با حضور نویسنده ی کتاب و همچنین پژوهشگر دینی محمدرضا زائری برگزار شد.

 رمان نامیرا

درباره نویسنده:

نامیرا کتابی تاریخی و در عین حال داستانی و در قالب رمان نوشته شده است.

صادق کرمیار از جمله نویسندگان و کارگردانان ایرانی است که به سال ۱۳۳۸ ه.ش در تهران دیده به جهان گشود. کرمیار مسئول ویژه نامه «اطلاعات جبهه» در مناطق جنگی در سال‌های ۱۳۶۵—۱۳۶۷بود و از ۱۳۷۲—۱۳۷۵ مسئول صفحه ادبی «جوانه‌های اندیشه» روزنامه اطلاعات و مچنین معاون سردبیر نشریه سینمایی «مردم و سینما» وابسته به بنیاد سینمایی فارابی بوده‌ است. صادق کرمیار با نوشتن کتاب‌ها و کارگردانی سریال‌هایی همچون «یک روز قبل» شناخته می‌شود.

صادق کرمیار

سایر آثار نویسنده:

کتاب‌ها:

«فریاد در خاکستر» (۱۳۶۹) مجموعه داستان های جنگ
«انتقام در اردوگاه» (۱۳۷۰) مجموعه داستان نوجوانان
«نامیرا» (۱۳۸۸) رمان انتشارات نیستان
انتشار کتاب «غنیمت» (۱۳۸۹) رمان انتشارات نیستان
انتشار کتاب «دشت های سوزان» (۱۳۹۰) رمان انتشارات نیستان
نویسنده و سردبیر برنامه ادبی شبانه رادیو سراسری تحت عنوان «در انتهای شب»
انتشار کتاب «درد» (۱۳۹۲) رمان انتشارات عصر داستان

فعالیت های سینمایی و تلویزیونی:

فیلمنامه «اشک کوسه» (جنگی) ساخت ۱۳۷۳
فیلمنامه «سجده برآب» (جنگی) ساخت ۱۳۷۵
فیلمنامه «جان‌سخت» (اجتماعی) ساخت

فیلمنامه سریال داستانی «دریا در غربت» پخش از شبکه اول سیما
فیلمنامه سریال داستانی «گارد ساحلی» پخش از مرکز خلیج فارس
فیلمنامه سریال داستانی «ویروس ۲۰۰۰» پخش از شبکه دوم سیما در زمینه طنز اجتماعی

فعالیت های فرهنگی هنری:

نویسنده و کارگردان فیلم های کوتاه «نشاط» و «تولد»
نویسنده و کارگردان فیلم های بلند سینمایی تلویزیونی همانند «زیارت»، «کرانه های کبود»، «رویا»، «خانه ساحلی»، «سیم آخر»، «بهانه‌های عاشقی»، «وقت طلایی»

نویسنده و کارگردان سریال «یک روز قبل»
کارگردان سریال تلویزیونی «خاطرات مرد ناتمام» ۲۶ قسمت از شبکه یک سیما

ایده اولیه ی اثر:

داستان، صحنه انتخابهای لحظه به لحظه آدمی است در واقعه ای که دائما در حال تکرار است و داستان آدمهایی که می توانند به درستی انتخاب کنند اما پس از هزاران لحظه انتخاب پی در پی، همچون بسیاری از کسانی که خود را در مسیر درست می پندارند در آخرین لحظه به بی راهه می روند.

ولی افرادی چون عبدالله ابن عمیر که از ابتدا کوفیان را بد عهد و بد پیمان میدید و مخالف سر سخت نامه نگاری برای امام بود و هیچ نامه ای برای امام ارسال نکرد اما حق را دید و در کمال سختی و رنج خود را به امامش رساند و به یاری امام رفت.

داستان از میان دلایل مختلف تحلیل وضعیت کوفه آن روز به نقش طایفه و قبیله به وضوح و پر رنگی پرداخته و برای آن اثر ویژه ای قائل بوده است. و نویسنده به خوبی خارج کردن امام را به عنوان محور جامعه اسلامی از میان مردم نشان داده و بازگشت مردم به خوی قبیله گرایی و باندبازی را به تصویر کشیده است.

نقش جمعیت و بیعت را به وضوح روشن نموده و ملاک حق بودن آن را در نگاه مردم آن روز نشان داده  و در جای جای کتاب ملون بودن مردم آن روزگار را به عیان نشان داده است.

علی رغم زیبایی اثر و به خصوص پایان اثرگذارش احساس سفارشی بودن کار و کم بهرگی از منابع مناسب را از ضعف های اثر می دانیم. به هر حال کار خواندنی و اثرگذار و درس آموزی است که خواندن آن را به دوستان و علاقمندان موضوع عاشورا توصیه می کنیم.

چه چیز باعث نگارش نامیرا شد؟

نویسنده رمان نامیرا، با اشاره به ایده اولیه این کتاب گفت: به دنبال چرایی واقعه کوفه بودم؛ تفکر در نوع شخصیت عبدالله‌ ابن‌ عمیر سبب شد تا نگارش این کتاب را آغاز کنم.

وی با بیان اینکه فتنه تنها در ایران نیست بلکه تمام دنیا را فراگرفته است، افزود: گروهی به نام داعش به اسم برپایی حکومت اسلامی کل دنیا را به هم ریخته‌اند اما ایران درصدد است تا به واسطه جمهوری اسلامی، حکومت دینی تشکیل داده و شرایط را برای ظهور امام زمان(عج) آماده کند. (به نقل از مجله روشنا)

رئالیست تاریخی

کرمیار در نشست صمیمی و در عین حال بدیع در پاسخ به سوالی درباره فرم ادبیاتی که نامیرا با آن به ارائه مضمون خود می‌پردازد، اظهار داشت: من این رمان را با فرم رئالیستی نوشته‌ام. در گونه بیان رئالیستی یا واقع گرایانه نویسنده واقعیت تاریخ را بازآفرینی می‌کند به عبارت دیگر نویسنده در این سبک برداشت های خود  از یک واقعیت تاریخی را زمینه بازآفرینی اثر تازه‌ای می‌‌کند. در رمان تاریخی رئالیستی نویسنده واقعه‌ای را گزارش یا بازگو نمی‌کند بلکه به بازآفرینی آن می‌پرداز.

کرمیار ادامه داد: نویسنده در ادبیات داستانی به جعل واقعیت می‌پردازد و هدفش در واقع رسیدن به یک حقیقت است. رمان تاریخی قرار نیست دقیقا بر پایه مستندات تاریخی باشد و ازسوی دیگر همه کتاب نیز تخیل نویسنده نیست و بخشی از آن مبتنی بر یک واقعه تاریخی است و تحلیل و تفسیر نویسنده از واقعیت تاریخی ارائه میکنند. این نویسنده در همین زمینه گفت: بنده چگونگی واقعه کوفه را در کتاب خودم توضیح ندادم بلکه سعی در پاسخ به چرایی رویداد آن داشتم بنده علل و عواملی که در کوفه اتفاق افتاده و عاشورا را رقم زده بررسی کردم.

‎رگه هایی از کوفه گری را در جامعه دیده بودم

وی در ادامه در پاسخ به سوالی درباره چرایی انتخاب این سوژه و پرداخت آن گفت: وقتی شروع به نوشتن این کتاب کردم رگه‌هایی از کوفه‌گری را در جامعه دیده بودم و این موضوع در ناخوداگاه من رسوب کرده بود. بی عدالتی‌ها و دیکتاتوری نوینی که در جامعه می‌دیدم برای بنده که انقلاب اسلامی و جنگ و امام راحل را دیده بودم گران تمام شده بود و هنگامی که دیالوگ عبدالله در کتاب عضدی را خواندم و این موضوعات جرقه نوشتن نامیرا را در ذهنم زد. از سوی دیگر سخنرانی سال ۷۲ مقام معظم رهبری در مورد عوام و خواص یکی از منابع تحقیقی بنده برای نوشتن این کتاب بود که به همین علت است که بعضی از مخاطبین ناخودآگاه از آن استفاده می‌کنند.

وی درباره اینکه چرا از شخصیت‌های مشهور و موثر در زمینه حادثه عاشورا همچون مسلم، سلیمان صرد و مختار در این اثر کمتر استفاده کرده است گفت: عبدالله و عمرو که شخصیت های اصلی داستان هستند، شخصیت های معروفی نبودند و با آمدن این شخصیت ها این دونفر به حاشیه می رفتند تنها جایی سعی کردم از اینها استفاده کنم که به شخصیت های اصلی داستان کمک کند.

در مورد عنوان کتاب:

بیش از هر چیز اسم کتاب است که خواننده را مشغول می‌کند؛ ابتدا به ذهن می‌رسد «نامیرا» فقط اسمی هنری است که برای جلب مخاطب انتخاب شده و یا ناشر و نویسنده خواسته‌اند ابهام داستان را زیاد کنند. اما کتاب را که تا انتها بخوانی معلوم می‌شود «نامیرا» ریشه در مفهوم «کل یوم‌ عاشورا و کل ارض کربلا» دارد. مفهومی که می‌گوید پهنه‌ی سرزمین کربلا به اندازه‌ی کل زمین وسعت پیدا کرده و عاشورا همیشه نامیرا ست.
«نامیرا» داستانی شخصیت‌محور است؛ رمانی با خرده‌روایت‌هایی از تغییر روش، هدف، آرزو و عاقبت آدم‌ها. این روزگار است که آدم‌ها را در محک انتخاب شدن و انتخاب کردن می‌گذارد و نویسنده‌ی نامیرا فقط تصویرساز صادق این رویدادهاست. نویسنده‌ی کتاب را به سبک رمان‌های کلاسیک با شروعی آرام آغاز می‌کند، تصویرسازی می‌کند، شخصیت‌ها را یک به یک وارد داستان می‌کند، آن‌ها را معرفی می‌کند و با داستان پیش می‌برد. «نامیرا» اسیر اختلاف روایت‌های تاریخی نشده و البته از عقبه‌ی تحقیقی درستی بهره برده است.

نوشتن داستانی که مخاطب، آخرش را می‌داند کار آسانی نیست. و اینجاست که کرمیار با نگاه درست به عاشورا و استفاده از عنصر «رمانس» به خوبی بهره‌گرفته است. دریغ جدی اینجاست که ای کاش سریال «مختارنامه» را بعد از خواندن «نامیرا» می‌دیدیم تا باورمان شود در کوفه‌ای که ۱۸هزار نامه برای امام حسین علیه‌السلام ارسال می‌شود چطور یکباره ورق بر می‌‌گردد و آدم‌هایی که تا دیروز مشتاق استقبال از پسر پیامبر و علی علیهماالسلام بودند، ناگهان با زرق و برق سکه‌های پسر مرجانه پشت او را خالی کردند، سفیرش را ‌کشتند و بزرگان کوفه ناگهان یار قدیمی ابن‌زیاد شدند؟
آن وقت بود که می‌فهمیدیم که عمرو بن‌حجاج -از سردرمداران دعوت امام به کوفه- که سعی می‌کرد سپاهی برای امام تهیه کند، چگونه با یک جلسه نشست و برخاست با والی خناس کوفه یک شبه از دوست به دشمن تبدیل می‌شود و سعی و همتش را بر این می‌گذارد که مقابل یاران امام حتی اگر دختر و دامادش باشند، بایستد؟
در «نامیرا» است که می‌فهمی بخشی از انبوه مردمی که به امام نامه نوشتند حضور امام را برای منافع شخصی خود می‌خواستند. امضاها به خاطر درد دین نبود بلکه برای طایفه‌ای سؤال این بود که چرا معاویه شام را برتر از کوفه دانسته است. وقتی که ابن‌زیاد سر کیسه را شل کرد و از بیت‌المال کیسه‌های طلا بخشید، دیگر آمدن امام فایده‌ای برای این قوم نداشت. قصور معاویه را یزید جبران کرده بود، شاید اگر امام می‌آمد به کوفه و زعامت قوم را برعهده می‌گرفت اینان باز هم مخالفت می‌کردند. هرچند ابن‌زیاد هلاکشان کرد و دستشان را به خون پسر پیامبر آلوده کرد.
«نامیرا» یک مشخصه‌ی بارز دارد. نامیرا یک دوره‌ی فتنه‌شناسی است برای کسانی که در پی حق هستند و می‌خواهند بدانند که حق و باطل چگونه جابه‌جا می‌شوند. که حتی «عبدالله بن‌عمیر» با آن همه سابقه در جهاد با کفار تردید می‌کند که چرا پسر پیامبر به مقابله با یزید برخاسته است؟
«نامیرا» داستان عاشقانه هم دارد و نویسنده آگاهانه درام و رمانس را در کتابش خوب پرداخته است. «عشق» در نامیرا عشق بازاری نیست؛ آنجایی که سلیمه دختر عمرو بن‌حجاج با ربیع پیمان زناشویی می‌بندد و خوشحال است که همسرش محب علی و اولاد اوست و خشمگین می‌شود که چرا پدرش به حسین علیه‌السلام پشت کرده است، این عشق آن قدر قوی است که وقتی ربیع کارش به تردید می‌کشد، سلیمه هشدار می‌دهد که پیوند آن دو از سر حب علی و حسین علیهماالسلام است.

برچسب‌ها: , , , , ,

FacebookTwitterGoogle+TelegramWhatsAppLineYahoo MessengerLinkedInPinterestTumblr

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


میدان نیوز
میدان نیوز
حوزه و روحانیت
حوزه و روحانیت
جوان انقلابی
جوان انقلابی
انقلابی شدن
انقلابی شدن
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات
تبلیغات
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق