جمعه ۱۹ آذر ۱۳۹۵
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
چاپ خبر
۱۱:۱۷ - ۱۳۹۴/۰۵/۱۶
کنکور ارتباطات
به مناسبت روز خبرنگار
 تاریخ و نظریات روزنامه نگاری/ با نگاه به کنکور کارشناسی ارشد رشته ارتباطات   

کنکور کارشناسی ارشد ارتباطات چهار زیرگروه «تحقیق در ارتباطات»، «مدیریت رسانه»، «ژورنالیسم» و گاه مطالعات فرهنگی را شامل می شود (باتوجه به گرایشات دانشگاه های مختلف). در این نوشتار قصد داریم برخی نکات مهم و کنکوری از تاریخ روزنامه نگاری و نظریه های ارتباطات را مطرح کنیم...

ندای اصفهان- جواد جلوانی (کارشناسی ارشد مدیریت رسانه)

کنکور کارشناسی ارشد ارتباطات چند سالی است که مورد توجه قشر عظیمی از دانشجویان پرجنب وجوش قرار گرفته است. علی الخصوص رقابت سنگینی در میان دانشجویان رشته های مهندسی که قصد تغییر رشته به علوم انسانی را دارند در این رشته به چشم می آید. این آزمون با کد رشته ۱۱۳۸ چهار زیرگروه «تحقیق در ارتباطات»، «مدیریت رسانه»، «ژورنالیسم» و گاه مطالعات فرهنگی را شامل می شود (باتوجه به گرایشات دانشگاه های مختلف). منابع این آزمون به راحتی با یک جستجوی اینترنتی قابل دریافت است.

در این نوشتار قصد داریم برخی نکات مهم و کنکوری از تاریخ روزنامه نگاری و نظریه های ارتباطات را مطرح کنیم. منبع اصلی جلد دوم و سوم کتاب کنکور کارشناسی ارشد ارتباطات نشر پردازش (تالیف احسن حقگویی و محمدرشید صوفی) است.

توصیه مهم: در استفاده از کتاب‌های پردازش دقت کنید: اشتباه تایپی و غلط محتوایی در این کتاب‌ها بسیار زیاد است. این مجموعه کتاب‌ها حتی یک ویرایش اولیه هم انجام نداده‌اند که نوعی بی احترامی به حقوق مخاطب است! (در این زمینه کتاب‌های کنکور «سنجش تکمیلی» یا «ماهان» دقیق‌تر و تمیزتر است.)

گفتنی است پیش از این نیز سرویس دانشگاه ندای اصفهان خلاصه ای از کتاب روزنامه نگاری دکتر حسین قندی را منتشر کرده بود: اینجا

دانشکده علوم ارتباطات

تاریخ روزنامه‌نگاری:

* دومین تجریه انتشار روزنامه فارسی زبان خارج کشور پس از هند در گرجستان قفقاز بود. (در آن زمان جزء خاک روسیه)

* نخستین روزنامه فارسی زبان قفقاز در نیمه اول قرن نوزدهم در کدام سرزمین بود؟ (گرجستان)

* اولین روزنامه عربی زبان «التنبیه» در مصر توسط «ژاک فرانسوا منو» تأسیس شد که بعدها مسلمان شد.

* شبکه‌های تلویزیونی آمریکا:

ای. بی. سی (ABC)

ان. بی. سی (NBC)

سی. بی. اس (CBS)

* شبکه NBC متعلق به جنرال الکتریک است.

* چهار غول رسانه‌ای: رابرت مردوک، رابرت ماکسول، لئو کرچ و سیلویو برلوسکنی. مرداک مالک ۹۰ درصد ایستگاه ماهواره‌ای تازه‌ای موسوم به کانال آسمان (SKY) است.

* نخستین گام در روزنامه نگاری تشریحی «هفته‌نامه تایم» پس از جنگ جهانی اول بود.

* قدیمی‌ترین روزنامه‌ای که در دست است «آکتادیونا» است که بر روی دیوارهای شهر قدیم «رم» چسبانده می‌شد.

* آزادی مطبوعات برای اولین بار از سوی «جان میلتون» مطرح گردید.

* نخستین روزنامه زنانه ایران به دست خانم دکتر کحال به نام «دانش» منتشر شد. این روزنامه درمورد شیوه‌های نوین خانه‌داری و پرورش کودکان و بهداشت بود و در آن روزنامه‌نگاران زن فعالیت می‌کردند.

* عبدالحمید متین السلطنه اولین روزنامه فکاهی ایران را به نام «طلوع» در بوشهر چاپ کرد.

* دومین روزنامه فکاهی ایران «آذربایجان» است که اولین روزنامه ای بود که چاپ رنگی را در روزنامه به کاربرد. او هم مانند روزنامه «طلوع» طنز سیاسی بود.

* روزنامه‌های فکاهی و طنز و کاریکاتور:

طلوع (اولین روزنامه طنز)- ادب- کشکول – تنبیه – آذربایجان- بهلول- جنگل مولا- حشرات الارض.

* سیدجمال‌الدین افغانی و میرزا ملکم خان از عوامل مؤثر بر روزنامه نگاری تبعید بودند. سیدجمال الدین اسدآبادی با همکاری شیخ محمد عبده در پاریس روزنامه‌ای عربی زبان به نام عروه الوثقی به چاپ رساند. سید در اواخر عمر با روزنامه قانون ملکم خان همکاری کرد. اولین مبارزه جمعی مطبوعات علیه امتیاز رویتر روی داد.

* در سال ۱۸۶۳ صنیع الملک ریاست اداره مطبوعات دولتی را جهت اجرای سانسور برعهده گرفت. پس از مرگ صنیع الدوله (صنیع الملک) که یک سال قبل از قتل ناصرالدین شاه بود، در دوره مظفرالدین شاه، ادیب الممالک که مدتی مدیر روزنامه دولتی شرف بود وزیر مطبوعات شد و اعتماد السلطنه لقب گرفت و «خلاصه الحوادث» را چاپ کرد که اولین نشریه یومیه روزنامه‌ای بود که از اخبار تلگرافی بهره می‌گرفت.

* اولین روزنامه‌ای که به زبان بیگانه در ایران منتشر شد روزنامه وطن (فرانسوی) بود که توسط بارون دونورمان با یاری سپهسالار وزیر اعظم به چاپ رسید.

* «گازت دو فرانس»: روزنامه‌ای با داستان عجیب، که پایه‌گذار روزنامه‌نگاری مدرن بود و هنوز هم چاپ می‌شود و پرمخاطب است.

* دو خبرگزاری مهم شوروی (روسیه): خبرگزاری «تاس» و آژانس A.P.N (آژانس خبر نودوستی)

* مهم‌ترین روزنامه‌هایی که در خارج کشور انتشار یافت: اختر، قانون، حبل المتین، حکمت، ثریا

* چاپ سنگی یا چاپ سربی چیست؟

* حروف چینی چیست؟ چاپ ژلاتینی چیست؟

* باسمه خانه: اسم ترکی چاپخانه

* روزنامه اختر توسط دو روزنامه‌نگار آزادی‌خواه جوان «میرزا مهدی» و «محمدطاهر تبریزی» در قسطنطنیه (استانبول) منتشر می‌شد و مخفیانه در ایران توزیع می‌گشت که بوسیله مقالات پرمعنا و تند خود به قدری در ایران بالا گرفت که خواندن آن از طرف حکومت ناصرالدین شاه ممنوع شد و برای مقابله با آن وزارت مطبوعات تصمیم گرفت روزنامه ناصری را چاپ کند.

* در ایران چند سال بعد از هند و عثمانی و مصر به تأسیس روزنامه اقدام شد.

* روزنامه‌های زنان: اول «دانش» توسط خانم کحال، دوم «شکوفه»، سوم «زبان زنان» توسط صدیقه دولت آبادی.

* روزنامه «لوموند» فرانسه به معنی دنیا است که به فرمان ژنرال دوگل پایه‌گذاری شد. به نظر می‌رسد در زمان انقلاب ایران مقالات منصفانه برضد ساواک و شاه می‌نوشته است.

* کوریه ره والاسرا: روزنامه معروف ایتالیا

* پراودا: روزنامه معروف شوروی

* الاهرام مصر، مشهور به «تایمز دنیای عرب» است.

* محمد هیکل سردبیر افسانه‌ای الاهرام بود که انورسادات او را از سردبیری برکنار کرد.

* آساهی شیمبون روزنامه معروف کشور ژاپن و به معنی روزنامه «آفتاب تابان» و یازده سال بعد از شروع انقلاب میجی در سال ۱۸۷۹ پدید آمد.

* خبرنویسان دوره حکومت عباسی به «صاحب البرید» معروف بودند.

* قدیمی‌ترین خبرگزاری اروپایی «هاواس» نام دارد.

* قدیمی‌ترین روزنامه کنونی مصر الاخبار است.

– میرزا جهانگیرخان صور اسرافیل در باغشاه تهران به دست عوامل ارتجاع به قتل رسید.

* روزنامه المجاهد در الجزیره چاپ می‌شد.

* نخستین خط تلگراف دریایی بین انگلیس و آمریکا در اواخر قرن ۱۹ کشیده شد.

* خبرگزاری پان آفریقا (PANA) خبرگزاری کشورهای منطقه کارائیب (CANA) است.

* ورود سینما به ایران مقارن با سلطنت مظفرالدین شاه قاجار است.

* اولین فیلم ناطق ایران در سال۱۳۱۱ با نام «دختر لر» ساخته شد.

* فیلم ناطق توسط «برادران وارنر» بوجود آمد.

نظریات و اطلاعات عمومی ارتباطات:

* اصطلاح «هژمونی فرهنگی» از آنتونی گرامشی است.

* فعالیت‌های روابط عمومی در ایران نخستین بار در شرکت نفت بود.

* «عقیده» پیشنهاد است درحالی‌که «طرز تلقی» یا نگرش تمایل به موافقت یا مخالفت با چیزی است (!؟)

* بر اساس استانداردهای یونسکو برای هر ۱۰۰۰ نفر حداقل باید ۱۰۰ نسخه روزنامه وجود داشته باشد.

* شاخص توسعه یافتگی وسایل ارتباط جمعی در جهان سوم توسط یونسکو: (۱۰ روزنامه برای هر صد نفر)

* محققان فرانسوی از اصطلاح «وسایل خبری» استفاده می‌کنند.

* دانیل لرنر در مورد آثار وسایل ارتباط جمعی در نوسازی خاورمیانه تحقیق کرده است.

* نخستین مرکز آموزش روزنامه نگاری در ایران «سازمان پرورش افکار» نام داشت.

* جامع‌ترین تعریف ارتباط متعلق به «چارلز کولی» است.

* مهم‌ترین خبرگزاری کشورهای جهان سوم «اینترپرس سرویس» نام دارد.

* امواج مورد استفاده در پخش برنامه‌های تلویزیونی امواج خیلی کوتاه است.

* سرمقاله‌ها اولین مقاله‌های مطبوعاتی ایران بودند (مراجعه کنید به کتاب مقاله‌نویسی در مطبوعات، حسین قندی، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی).

* اولین دوره لیسانس روزنامه‌نگاری ایران در کجا بود؟ (دانشگاه تهران)

* شیوه حقوقی ثبت نام نشریه برای اولین بار در کجا بود؟ (انگلستان)

* ضرورت کسب اجازه قبلی برای انتشار روزنامه اولین بار در کدام انقلاب لغو شد؟ انقلاب مشروطیت انگلستان (مراجعه به کتاب مقدمه‌ای بر نظریات و مفاهیم ارتباط جمعی، دکتر هرمز مهرداد، نشر فاران)

* قدیمی‌ترین روزنامه دنیا (قدیمی‌ترین روزنامه غربی که اکنون نیز در حال انتشار است؟) تایمز لندن (تایمز انگلستان)

* ایده رسانه‌های غیر توده‌ای از آلوین تافلر است.

* جان تامسون= او رسانه‌ها را به عنوان قدرت نمادین در مقابل قدرت‌های سیاسی- اقتصادی و نظامی نام‌گذاری می‌کند.

* توصیه برپایی خبرگزاری‌های ملی و منطقه‌ای در چه کنفرانسی برای اولین بار مطرح شد؟ (سان خوزه در کاستاریکا)

* چاپ چهار رنگ مطبوعات چیست؟ یعنی استفاده از رنگ‌های آبی، زرد، قرمز و سیاه.

* برای ارسال تصاویر رنگی تلویزیونی، فیلتر‌های رنگی مورد استفاده در مقابل عدسی دوربین‌ها کدام است؟ (آبی، سبز، قرمز)(؟!)

* مطالعات موردی شبیه فراژرفایی است.

* هدف نظریه ارتباطی بهسازی درک ما از فرآیند ارتباط جمعی است (مراجعه کنید به کتاب نظریه‌های روابط عمومی، کارل بوتان، ترجمه دکتر علیرضا دهقان، دفتر مطالعات و توسعه رسانه‌ها)

* نظریه‌وار صحبت کردن یعنی صحبت کردن با هدف درک چیزی.

* نظریه صرفا وسیله‌ای است برای یک کاسه کردن دامنه وسیعی از رویدادها و پدیده‌های به ظاهر مرتبط با یکدیگر در قالب‌های مجموعه واحدی از توصیف‌ها. نظریه دارای ساختار است بدین معنی که توصیف‌های مبتنی بر آن با یکدیگر در ارتباط هستند. (مراجعه کنید به کتاب نظریه رسانه‌ها، فِرد اینگلس، ترجمه محمود حقیقت کاشانی، انتشارات مرکز تحقیقات، مطالعات و سنجش برنامه‌ای صداوسیما)

* خنده نمود غیرقابل کنترل آزادی است (؟!)

* نظریه غیرقابل ابطال را نظریه تهی گویند (؟!)

* در مدل ارتباطی «برن لوند» از کلمه راهنما (Cue) به جای کلمه رمز استفاده شده.

* در مدل ارتباطی وینداهال عنصر اصلی «مصرف ارتباط جمعی» است.

* مدلی که انواع میانجی‌های ارتباطی (ارتباط‌گران میانجی) را در جریان اخبار بین‌المللی مورد مطالعه قرار می‌دهد، مدل «مک نلی» است.

* نظریه برجسته‌سازی متعلق به «شاو و مک کامپ» است.

* بکر در مدل موزاییکی به ریشه‌های شکل‌گیری پیام پرداخته است.

* اتهیل دوسلاپول مدلی را طراحی کرد که در آن فقط به سیستم ارتباطی توجه شده است.

تعریف سیستم ارتباطی از نظر دوسلاپول: چیزی که بیان کنندۀ رابطه یا عدم رابطه بین موضوعات یا اشیا است.

* برلو از آوردن عنصر پارازیت در مدل خود خودداری کرد زیرا برقراری ارتباط را هنگام صحت فرض کرد!

* بازخورد دومین= گوینده صدای خود را می‌شنود و مثلاً اگر لغتی را غلط تلفظ کرد، اصلاح می‌کند و…

* در مدل وستلی و مک لین اصطلاح پیام مفید و غیر مفید از نیوکامب اقتباس شده است.

توضیح: پیام مفید پیامی است که با این هدف از سوی A منشأ گرفته که ادراک B را از یک X تقویت کند. درحالی‌که یک پیام غیرمفید پیامی است که به B منتقل می‌شود بدون قصد و منظوری برای تحت تأثیر قرار دادن B از سوی ارتباط‌گر.

* عنصر واسطه مربوط به مدل پیر شفه– «شکل ذوزنقه‌ای!؟» (مراجعه به کتاب ارتباط شناسی، دکتر مهدی محسنیان راد)

* مدل روابط انسانی از اسمیت: ۱- ادراکی، ۲- عاطفی (احساسی)

* اصطلاح هژمونی از آنتونیو گرامشی: برای نشان دادن ایدئولوژی طبقه حاکم که بر رسانه تسلط می‌یابد.

* نظریه تعادل از هایدر است.

* نظریه تقارن از نیوکامب

* نظریه همخوانی از آزگود

* نظریه ناهماهنگی شناختی از فستینگر

* نظریه خود اثربخشی از باندور

* مدل‌های ارتباط انسانی بر سه الگوی خطی، تعاملی، تبادلی تقسیم می‌شود.

* روابط انسان‌ها براساس «فاصله» به ترتیب زیر تقسیم می‌شود:

صمیمانه، شخصی، اجتماعی، عمومی

* کورت لوین یکی از تأثیرگذاران عرصه «روانشناسی اجتماعی» تلقی می‌شود که نظریه معروف «پویایی گروه و ارتباطات درون گروهی» را مطرح کرد. با همکاری شاگرد خود وایت «دروازه‌بانی خبر» را مطرح کرد. پس وایت شاگرد کورت لوین است!

* «آنکت» نام دیگر گزارش‌های تحقیقی در مطبوعات و بر سه نوع (مرکب، ساده و تستی) است. (؟!)

* مطبوعات ایران ۸۹ سال از عمر خود را در زمان قاجاریه گذراندند (؟!)

* ماجرای واترگیت در زمان نیکسون بود.

* (عجیب): رادیو نسبت به تلویزیون و روزنامه و مجله خبری، کمترین تأثیر را در برجسته‌سازی دارد.

آیا در یک پیکار سیاسی روزنامه‌ها مؤثرتر از تلویزیون هستند؟!

* نظریه‌ای که گزارش‌هایی در رابطه با تماشای خشونت می‌دهد و می‌گوید که می‌تواند باعث تحریک خشونت بیشتر شود «تأثیر سرایت» نام دارد (Contagion effect).

 * اصطلاح فنون انتشار جمعی از «روژه کلوس» است.

* چه نوع امواج رادیویی در طول روز قابل استفاده‌اند؟ (امواج کوتاه زمینی)

* چه نوع امواج رادیویی در تأمین تماس‌های رادیویی بین‌الملل در قاره‌های مختلف جهان نقش مهمی دارند؟ (امواج کوتاه)

* ماهواره منفی= ماهواره‌ای که فقط امواج فرستاده شده را به زمین بازمی‌گرداند.

* شعاع عمل چه نوع امواج رادیویی روی دریا بیش از زمین است؟ (گزینه دوم صحیح است)

کوتاه             متوسط             بلند             خیلی کوتاه

* الگوی شمال– جنوب در مطالعات مربوط به جریان بین‌المللی اطلاعات از (گالتونگ) است.

* ادموند بورک= مطبوعات رکن چهارم دموکراسی هستند.

* آلفرد سووی= وسایل ارتباط جمعی کلید دموکراسی هستند.

* شیوه حقوقی تأسیس روزنامه از طریق «ثبت نام نشریه» اولین بار در کدام کشور بود؟ (انگلستان)

* ضرورت کسب اجازه قبلی برای انتشار مطبوعات اولین بار به دنبال کدام انقلاب کشورهای غربی لغو شد؟

(انقلاب مشروطیت انگلستان)

* طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران رسیدگی به جرایم مطبوعاتی در محاکم دادگستری است!

* در هیئت نظارت بر مطبوعات ایران نماینده روزنامه نگاران حضور ندارد اما نماینده مدیران مسئول مطبوعات حضور دارد.

* در هیئت انتخاب اعضای هیئت منصفه دادرسی‌های مطبوعاتی در تهران غیر از وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و رئیس انجمن شهر یا شهردار، رئیس دادگاه‌های شهرستان نیز حضور دارد.

* اصل جریان آزاد جهانی اطلاعات بر کدام یک از متون حقوقی استوار است؟ (ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر)

* اولین متفکر غربی که در دفاع از آزادی بیان و نشر رساله‌ای نشر کرد؟ (جان میلتون)

* ممنوعیت سانسور مطبوعات در کدام یک از قوانین ایران پیش‌بینی شده است؟ (قانون مطبوعات مصوب ۱۳۶۴)

* کدام یک از افراد زیر طبق قوانین و مقررات حرفه‌ای روزنامه‌نگاری معمول در جهان، روزنامه‌نگار شناخته نمی‌شود؟ (گزینه ۴)

خبرنگار عکاس                      سردبیر نشریه

ویراستار نشریه                       مدیر نشریه

* نظریه تکمله: (تکمیل پیام وسیله ارتباطی در محیط موجب تقویت پیام و اثرگذاری بیشتر آن می‌شود). وسایل ارتباط جمعی زمانی دارای تأثیر قطعی می‌شوند که کمک‌های جانبی دریافت کنند. ازجمله این‌ها نفس گرم گفت‌وگو و ارتباط شخصی است. اینکه پیامی که از وسایل ارتباطات جمعی شنیده می‌شود در محل نیز توسط فردی بیان شود.

* نظریه انریچ: تأیید متقابل وسیله ارتباطی توسط سخنران محلی و تأیید نظرات گوینده در محل توسط وسیله ارتباط سبب استحکام و قوام تأثیر (پرچ) می‌شود.

* مهم‌ترین انتقاد از نظریه نوسازی دانیل لرنر با عنوان «گذار از الگوی حاکم» از سوی کدام محقق ارتباطی صورت گرفته است؟ (اورت راجرز)

* در نظریه دانیل لرنر راجع به گذر از جامعه سنتی و نوسازی خاورمیانه برای عملکرد وسایل جمعی کدام نقش مورد تأکید قرار گرفته است؟ (آگاهی دهی)

نظریه های جامعه اطلاعاتی

پیتر دراکر گذر از اقتصاد کالایی به اقتصاد اطلاعاتی را مطرح کرد. (مراجعه کنید به کتاب نظریه‌های جامعه اطلاعاتی، فرانک وبستر، ترجمه اسماعیل قدیمی، انتشارات امیرکبیر).

* هربرت شیلر: جامعه اطلاعاتی را نتیجه اجباری سرمایه‌داری (بازتابی از اجبارهای سرمایه‌داری) پیشرفته می‌داند جهت ایجاد امپریالیسم جدید فرهنگی.

نظریه های افکار عمومی

* وظیفه انتخابات منعکس ساختن افکار عمومی نیست، انتخابات در درجۀ اول وظیفه‌اش تنفیذ اختیار به حکومت برای استفاده از قدرت است. درحالی‌که در سنجش افکار فرد فکر نمی‌کند که نظر او بر روند حوادث تأثیرگذار باشد و او آنچه را که در دل دارد بدون توجه به تأثیر عملی آن بیان می‌دارد. (مراجعه کنید به کتاب افکار عمومی، دکتر علی اسدی، انتشارات سروش)

* در جایی که اختلاف عقاید وجود نداشته باشد افکار عمومی هم شکل نمی‌گیرد (؟!) افکارعمومی حاصل وجود بحث و گفتگو است.

نظریه های جامعه شناسی

– شاخص‌های مشارکت در مرحله اول داشتن «عقیده» در مسایل اجتماعی است.

– هنری تری: ملت باسواد ملتی است که می‌دانند از اوقات فراغت چگونه بهره گیرند.

– کتاب «فحشاء با توده‌ها» اثر چاکوتین: او تحمیل عقاید بر توده توسط رسانه‌ها در نظام آزاد رقابتی را غیرممکن می‌داند.

– تحصیل بالاترین میزان همبستگی با مشارکت را دارد. (مراجعه به کتاب جامعه‌شناسی وسایل ارتباط جمعی، ژان کازنو، مترجم دکتر باقر ساروخانی، نشر اطلاعات)

برچسب‌ها: , , , , , , ,

FacebookTwitterGoogle+TelegramWhatsAppLineYahoo MessengerLinkedInPinterestTumblr

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


میدان نیوز
میدان نیوز
حوزه و روحانیت
حوزه و روحانیت
جوان انقلابی
جوان انقلابی
انقلابی شدن
انقلابی شدن
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات
تبلیغات
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق