چهارشنبه ۱۷ آذر ۱۳۹۵
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
چاپ خبر
۱۵:۵۳ - ۱۳۹۴/۰۵/۲۲
عبادت
راز بندگی؛
 علت سخت یا راحت جان دادن/ آشنایی با کتاب علل الشرایع   

عده ای می گویند، مرگ سخت تر و دردناک تر از بریدن با اره و چیدن با قیچی و کوبیدن با سنگ و چرخش قطب آسیاب در چشم می باشد. حضرت فرمودند: سختی مرگ برای کافرین و فاجرین همین طور است...

ندای اصفهان- دکتر محمود حاجی احمدی (عضو هیئت علمی گروه معارف دانشگاه اصفهان)

در میان ادوار فقه شیعه یکی از درخشان ترین دوران ها عصر محدثان برجسته است که از نیمه اول قرن چهارم شروع و تا نیمه اول قرن پنجم ادامه می یابد. رهبران این دوره که بزرگترین محدثان و فقهای شیعه امامیه محسوب می شوند غالبا در دو شهر مهم مذهبی و فرهنگی آن روزگار، یعنی قم و ری زندگی می کردند و در تهذیب و تنقیح و تنظیم حدیث شیعه نهایت تلاش خود را مبذول داشتند. ازجمله آنها می توان به رییس محدثان شیعه شیخ صدوق اشاره کرذ.

کتاب «علل الشرایع» یکی از آثار برجسته شیخ صدوق است که در حوزه اسرار عبادات جزء اصلی ترین منابع محسوب می شود. ضرورت بازنگری و بازخوانی آثار ارزشمند دانشمندان شیعه و ارائه آنها به نسل جدید متناسب با سوالات و نیازهای آنها ما را بر آن داشت که برای ورود این کتاب در عرصه استفاده عمومی بخش هایی از آن را انتخاب، دسته بندی و ترجمه نماییم. حاصل آن کتاب «راز بندگی» انتشارات دانشگاه اصفهان است.

کتاب راز بندگی

در ادامه فصل هفتم از کتاب «راز بندگی» را با یکدیگر می خوانیم.

اخلاق و موعظه؛

۱- از امام صادق (ع) درباره چگونگی مرگ سوال شد، ایشان فرمودند:

«مرگ برای مومن مانند استشمام خوش ترین بوهاست و حالتی بر او عارض می شود که تمام رنج ها و محنت ها تمام می شود و برای کافر همچون گزیدن افعی و نیش عقرب ها و چه بسا سخت تر از این هاست.» به حضرت گفته شد: عده ای می گویند، مرگ سخت تر و دردناک تر از بریدن با اره و چیدن با قیچی و کوبیدن با سنگ و چرخش قطب آسیاب در چشم می باشد. حضرت فرمودند: «سختی مرگ برای کافرین و فاجرین همین طور است، آیا نمی بینی برخی از ایشان هنگام مرگ چه رنج هایی متحمل می شوند، ایشان درد مرگ را شدیدتر درک خواهند کرده آگاه باشید که عذاب آخرت یقینا از عذاب دنیا دردناک تر خواهد بود. سپس گفته شد، چرا برخی از کفار و برخی از مومنین حالت جان دادن یکسانی دارند، و مرگ بر آنها آسان است، به طوری که در حالت صحبت کردن، خندیدن و حرف زدن خاموش می شوند و برخی دیگر از مومنین و کفار با رنج جان می دهند!

حضرت فرمودند: «علت راحت جان دادن مومن آن است که خداوند ثواب نیکی هایشان را زود به او عطا فرماید. و علت سخت جان دادن مومن آن است که از این طریق، گناهانش را محو کند تا در آخرت، پاک وارد شود و سزاوار پاداش ابدی باشد و اگر کافری با آسانی جان داد به خاطر آن است که خداوند تعالی پاداش اعمال نیکش را از این راه به او عطا کند و در آخرت در عقوبت عذاب دائمی به سر برد و اگر کافری با مشقت جان سپرد این آغاز عذاب الهی برای اوست بعد از آنکه حسنات او تمام شده است. خداوند هرگز ستم نمی کند.

علت استقبال محتضر

۲- حضرت علی (ع) فرمود: رسول خدا بر مردی از اولاد عبدالمطلب وارد شدند که در حال جان دادن بود. او را سوی قبله قرار نداده بودند پیامبر (ص) فرمودند: او را به طرف قبله اش کنید زیرا وقتی چنین نمودید فرشتگان خداوند تعالی به او رو می آورند و پیوسته چنین است تا قبض روح شود.

علت ضرورت تعجیل در توبه

۳- عبص بن قاسم می گوید: شنیدم از حضرت اباعبدالله (ع) که می فرمودند: از خدا بترسید و خود را بنگرید زیرا سزاوارترین کسی که باید به آن نظر شود خود شما هستید. اگر یکی از شما دو نفس داشته باشید و یکی را مقدم کند و با آن تجربه تحصیل کند لازم است با دیگری به استقبال توبه رود ولی هر کسی یک نفس بیشتر ندارد. و وقتی این نفس زوال پیدا کرد به خدا سوگند دیگر وقت توبه گذشته است. اگر از جانب ما کسی نزد شما آمد و شما را به رضا و خشنودی خدا دعوت نمود، شما را سوگند می دهیم که راضی نیستیم ما را اطاعت نکنید حتی اگر آن دعوت کننده یک نفر باشد. چه برسد زمانی که عَلَم و پرچم ها افراشته شود.

روش معاشرت

۴- از عبدالعظیم بن عبدالله حسنی از علی بن جعفر، از برادر بزرگوارش حضرت موسی بن جعفر نقل کرده که آن حضرت فرمود: حضرت علی بن الحسین (ع) فرمود: حق نداری با هرکس که بخواهی معاشرت کنی زیرا خداوند متعال در قرآن می فرماید: «اذا رایت الذین یخوضون فی آیاتنا الخ- انعام/ ۶۸» (چون گروهی را دیدی که برای خرده گیری و طعن زدن در آیات ما گفتگو می کنند از آنان دوری گزین تا در سخنی دیگر وارد شوند و چنانچه شیطان تو را به فراموشی انداخت، بعد از آن که متذکر کلام خدا شدی، دیگر با گروه ستمگر مجالست مکن) و نیز حق نداری هر آنچه می خواهی بگویی زیرا حق تعالی در قرآن می فرماید: «ولا تقف ما لیس لک به علم- اسرا/ ۳۶» (و هرگز آنچه علم نداری دنبال مکن) و به خاطر آنکه رسول خدا (ص) فرمودند: خدا رحمت کند بنده ای را که کلام نیک گوید تا بهره برد یا سکوت کند تا سالم بماند. و همچنین حق نداری هرچه می خواهی بشنوی زیرا خداوند متعال می فرماید:« ان السمع و البصر و الفواد کل اولئک کان عنه مسئولا- اسرا/ ۳۶» (در پیشگاه خدا چشم و گوش و دل همه مسئول باشند.)

علت دوستی خدا و رسول (ص)

۶- امیرالمومنین (ع) فرمود: خشک شدن اشک چشم به خاطر سختی دل ها بوده و قساوت قلب بر اثر گناهان زیاد حاصل می شود.

۷- خداوند عزوجل به حضرت موسی (ع) وحی نمود و فرمود: ای موسی به مال زیاد مسرور و شادمان نباش و در هیچ حال مرا فراموش مکن زیرا مال زیاد گناهان را از خاطر می برد و از یاد بردن من دل را سخت می کند.

۸- فرد بی دین به امام رضا(ع) گفت: برای چه خدا از خلائق محجوب و مستور است؟ امام (ع) فرمودند: حجاب و پنهان بودن از خلائق به خاطر کثرت گناهان ایشان است. اما حق عزوجل هیچ چیز پنهانی در لحظات شب و روز از او مخفی نمی باشد.

گناهان کبیره

۹- عمرو بن عبید بصری بر حضرت ابی عبدالله (ع) وارد شد و وقتی سلام کرد و نزد آن حضرت نشست این آیه را تلاوت کرد: «الذین یجتنبون کبائر الاثم والفواحش- شوری/ ۳۷» (آنانکه از گناهان کبیره و فواحش دوری می کنند) سپس ساکت شد. حضرت اباعبدالله (ع) فرمودند: چرا ساکت شدی؟ عرض کرد: دوست دارم از کتاب خدا گناهان کبیره را بشناسم، امام (ع) فرمودند: ای عمرو بزرگترین کبائر شرک به خداست، حق تعالی در قرآن می فرماید: (کسی که به خدا شرک ورزد محققا خداوند بهشت را بر او حرام کرده و جایگاهش در دوزخ است- مائده/ ۷۲). و بعد از آن نا امیدی از رحمت خداست زیرا خداوند تبارک و تعالی در قرآن می فرماید: (از رحمت خدا نا امید نشوید زیرا فقط کفار از رحمت او مایوس می باشند- یوسف/ ۸۷). و در امان بودن از مکر خدا نیز از گناهان کبیره است چه آنکه حق عزوجل در قرآن می فرماید: (از مکر خدا فقط زیانکاران در امانند- اعراف/ ۹۹). دیگر از کبائر عاق والدین است، خداوند تعالی عاق را ستمگر و شقی قرار داده است.

دیگر قتل نفس است که حق تعالی آن را حرام نموده مگر آن که به حق باشد. چه آنکه در قرآن می فرماید: (قاتل را به جهنم می برند و در آن همیشه خواهد بود- نساء/ ۹۳). دیگر نسبت ناروا به زنان عفیفه دادن است زیرا حق تعالی می فرماید: (آنان که زنان مومنه عفیفه را که بی خبرند از هر نسبت ناروایی، به فواحش نسبت می دهند… تا آنجا که فرموده: ایشان در دنیا و آخرت ملعون و دور از رحمت حق بوده و عذابی بزرگ دارند- نور/ ۲۳). دیگر خوردن مال یتیم به ظلم می باشد به خاطر کلام حق تعالی: (آنانکه اموال یتیمان را می خورند در شکم خود آتش جهنم فرو می برند و به زودی در آتش شعله ور خواهند افتاد- نساء/ ۱۰). دیگر فرار از جهاد است در قرآن می فرماید: (هر کس در روز جنگ به آنها پشت نمود و فرار کرد به طرف غضب و خشم خدا روی آورده و جایگاهش دوزخ است که بدترین منازل است. مگر آن که قصد او حمله ای جدید یا پیوستن به گروهی دیگر باشد- انفال/ ۱۶). دیگر: خوردن ربا است. خداوند متعال در قرآن می فرماید: (کسانی که ربا می خورند در قیامت از قبرها بر نخیزند جز به مانند آن که به وسوسه و فریب شیطان دیوانه شده باشد- بقره/ ۲۷۵). دیگر از کبائر سحر می باشد زیرا حق تعالی در قرآن فرموده: (محققا می دانستند که هرکه این معامله را بنماید “سحر کند” در آخرت اصلا بهره نیابد- بقره/ ۱۰۲). دیگر از کبائر: زنا است زیرا حق تعالی در قرآن می فرماید: (هر کس چنین کند کیفرش را خواهد یافت و عذابش در قیامت مضاعف شود و با ذلت و خواری به دوزخ مخلد گردد- فرقان/ ۶۸).

دیگر از کبائر: قسم خوردن و سوگند دروغ است که انسان در آن فرو رود. (کسانی که باعهد و قسم هایشان ثمن اندکی عائدشان می شود در آخرت بهره ندارند- آل عمران/ ۷۷). دیگر از کبائر خیانت است، خداوند عزوجل در قرآن می فرماید: (کسی که خیانت و نادرستی کند او را با خیانتش روز قیامت حاضر می کنند- آل عمران/ ۱۶۱). دیگر از کبائر ندادن زکات واجب است چه آنکه خدا در قرآن می فرماید: (پس داغ کنند با آب طلا و نقره های گداخته پیشانی و پهلوهای آنها را- توبه/ ۳۵). دیگر از کبائر شهادت دروغ و کتمان می باشد زیرا خدای عزوجل می فرماید: (کسی که شهادت را کتمان کند پس دلش گناهکار می باشد- بقره/ ۲۸۳). دیگر از کبائر ترک عمدی نماز می باشد زیرا رسول خدا (ص) فرمود: (کسی که نماز را عمدا ترک کند از ذمه خدا و رسولش دور ی جسته- مائده/ ۹۰). دیگر از کبائر نقض عهد و قطع رحم است چه آنکه خداوند عزوجل می فرماید: (لعنت حق و جایگاه بد دوزخ نصیب آنان می شود- رعد/ ۲۵).

عمرو بن عبید بصری از نزد امام (ع) بیرون رفت درحالی که با صدای بلند می گریست و می گفت: هلاک شد کسی که رای خود اخذ نمود و با شما در فضل و علم به منازعه برخاست.

اسرار سجده

۱۰- امام صادق (ع) فرمود: برتو باد سجده طولانی که این از سنت های توبه کنندگان است.

۱۱- پیامبر فرمود: سجده ها را طولانی کنید زیرا هیچ عملی سخت تر بر ابلیس نیست از اینکه فرزندان آدم را در سجده ببیند. زیرا او مامور به سجده شد و عصیان نمود ولی این بنده امر به سجده شده است و اطاعت می نماید.

اسرار غسل و کفن

۱۲- اگر گفته شود: چرا اگر مرده غیر انسان همچون پرندگان و چهارپایان و درندگان و مثل این ها را مس کنند غسل واجب نمی شود؟

در جواب گفته می شود: زیرا بدن این حیوانات با پر، پشم، مو و کرک پوشیده شده است و بدون تردید این ها پاک بوده و مرگ و موت در آنها معنا ندارد. آنچه معمولا از این حیوانات مورد مس واقع می شود چیزی است که چه مرده و چه زنده باشد پاک است. و آنها با آن چیز پوشانده شده اند.

۱۳- اگر سوال شود: برای چه مردم مامور شده اند میت را کفن کنند؟

در جواب گفته می شود: برای اینکه وقتی میت خدا را ملاقات می کند جسدش پاک باشد. و نیز عورتش در مقابل کسی که او را حمل می کند با دفن می نماید مکشوف نباشد. و نیز به خاطر آنکه مردم بر بعضی از حالات بد منظر میت مطلع نشوند. و نیز از کثرت نظر بر میت قساوت قلب پیدا نکنند همچنین پوشاندن میت در کفن برای زنده ها خوشایندتر است. و نیز برای اینکه نزدیکان میت از دیدن جسد او متنفر نشوند تا درنتیجه ذکر محبت او را از دل بیرون کنند، در بین بازماندگانش حفظش ننموده و نسبت به وصایا و اوامر و آنچه دوست داشته وی را مراعات نکنند.

۱۴- اگر گفته شود: چرا مردم مامور شده اند میت را دفن کنند؟ در جواب گفته می شود: برای اینکه مردم بر فاسد شدن جسد میت مطلع نشده و از قبح منظر و بدبو شدن او آگاه گردیده و همچنین زندگان از بوی متعفن او و آفت و آلودگی و فسادی که در جسدش پیدا می شود اذیت و آزار نشوند و نیز به خاطر آنکه بدن میت از دید دوستان و دشمنان پوشیده بماند تا درنتیجه نه دشمنان شماتت کنند و نه دوستان او محزون گردند.

حقیقت مرگ

۱۵- مردی به امام صادق (ع) عرض کرد ای اباعبدالله: آیا ما برای خودبینی آفریده شده ایم، حضرت فرمودند: خودبینی چیست؟ برای خدا بینی تو آفریده شده ای. عرض کرد: برای فنا و نابودی خلق شده ایم؟

حضرت فرمودند: ساکت باش برادرزاده ما برای بقا آفریده شده ایم نه فناء و چگونه فانی می شود بهشتی که زوال نداشته و دوزخی که خاموش نمی شود. پس بگو: ما از خانه ای به خانه دیگر منتقل می شویم.

علت ابتلائات و تغییر حالات مومنین

۱۶- اَنس، از پیامبر (ص) نقل کرده که آن حضرت نیز از جبرئیل حکایت کردند که وی گفت: خداوند تبارک و تعالی فرمود: کسی که به دوست و ولی من اهانت کند به محاربه با من برخاسته است و اگر تردد در حق من راه می داشت در هیچ فعلی تردد نداشتم مثل ترددی که در قبض روح مومن برایم ایجاد می شد. زیرا مومن از مرگ کراهت دارد و من هم از کاری که مورد کراهت مومن است بیزارم. ولی در عین حال چاره ای از مرگ و مردن او نمی باشد. بنده من با هیچ عمل و کرداری به اندازه انجام آنچه که بر او واجب کرده ام به من نزدیک نمی شود و پیوسته بنده ام به درگاه من زاری می کند تا محبوبم واقع شود و وقتی محبوبم قرار گرفت گوش و چشم و دست و پناهگاهش می گردم. اگر مرا بخواند اجابتش کرده و اگر از من در خواست کند به او عطا خواهم نمود. برخی از بندگان مومن هستند که می خواهند عبادتی را انجام دهند ولی منصرفشان می کنم تا خودبینی به ایشان راه نیابد و بدین ترتیب حالشان فاسد گردد. چنانچه پاره ای از بندگان مومن سلامتی ایمانشان صرفا با فقر است به طوری که اگر غنی شوند ایمانشان فاسد می شود. یا بعضی دیگر هستند که سلامتی ایمان آنها فقط با ابتلا به بیماری تامین گردد لذا اگر جسمشان سالم شود ایمانشان فاسد می شود و به عکس جمعی از اهل ایمان می باشند که تنها در صورت سالم بودن ایمانشان سالم می مانند. از این رو اگر آنها را مبتلا به بیماری کنم ایمانشان فاسد می گردد، بنابراین با علم به قلوب و دل های بندگان بین ایشان تدبیر می کنم چه آنکه من عالم و خبیر هستم.

انگیزه های عبادت

۱۷- حضرت صادق جعفر بن محمد (ع) فرمودند: مردم به سه نحو خداوند عزوجل را پرستش می کنند: گروهی به جهت میل به اجر و پاداش او را می پرستند که این پرستیدن حریصان است و این طمع است نه عبادت. دسته ای دیگر چون از آتش دوزخ هراس دارند او را عبادت نمایند که این عبادت بندگان بوده و در واقع ترس و وحشت است نه پرستش، ولی من خدای عزوجل را دوست دارم همین دوست داشتن مرا بر عبادت و پرستش وادار نموده است، این عبادت، عبادت کریمان است و موجب امنیت از هر خوفی است زیرا خدا فرمود «آنها از ناراحتی روز قیامت در امان هستند- نمل/ ۸۹». «بگو اگر خدا را دوست دارید مرا تبعیت کنید تا خدا شما را دوست داشته باشد و گناهانتان را بیامرزد- آل عمران/ ۳۱» پس کسی که خدا را دوست دارد خداوند او را دوست خواهد داشت. و کسی که خدا او را دوست داشته باشد از درمان یافتگان می باشد.

علت برتری بعضی از مردم نسبت به فرشتگان

۱۸- عبدالله بن سنان می گوید: از حضرت اباعبدالله جعفر بن محمد الصادق(ع) سوال کردم: آیا فرشتگان برترند یا فرزندان آدم؟

حضرت فرمودند: امیرالمومنین علی بن ابیطالب (ع) فرمودند: خداوند عزوجل در فرشتگان عقل را بدون شهوت و در چهارپایان شهوت را بدون عقل و فرزند آدم هر دو را قرار داد،حال کسی که عقلش بر شهوتش غالب گردد به یقین از فرشتگان برتر است و آن که شهوتش بر عقلش غالب شود حتما از چهارپایان می باشد.

۱۹- عیسی بن جعفر علوی عمری از پدرانش، از عمر بن علی بن ابی طالب (ع) نقل کرده که فرموده: نبی اکرم (ص) فرمودند: علامت شخص صابر و شکیبا سه چیز است: اول آنکه سست و بی حال نیست. دوم آنکه ملول و محزون نمی باشد. سوم آنکه از پروردگار متعال شکایت نمی کند؛ زیرا شخص وقتی کسل و سست شد حقوق دیگران را ضایع نموده و وقتی ملول و محزون گردید اداء شکر نمی کند و هرگاه از پروردگار شاکی شد عصیانش را می نماید.

برچسب‌ها: , , , ,

FacebookTwitterGoogle+TelegramWhatsAppLineYahoo MessengerLinkedInPinterestTumblr

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


میدان نیوز
میدان نیوز
حوزه و روحانیت
حوزه و روحانیت
جوان انقلابی
جوان انقلابی
انقلابی شدن
انقلابی شدن
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات
تبلیغات
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق