جمعه ۱۹ آذر ۱۳۹۵
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
سرویس: سیاسی
چاپ خبر
۰۶:۴۶ - ۱۳۹۴/۰۵/۱۶
مجتبی ورپشتی
آنچه نمی دانیم/ تقدیم به روز خبرنگار!
 تخلفات خبرنگاری در کش و قوس آیین نامه نویسندگان مطبوعاتی مصوب سال ۱۳۵۴   

تفاوت آیین نامه با قانون در این است که آیین نامه توسط دولت و یا عوامل دولتی تدوین می شود درحالی که قانون توسط مجلس وضع می گردد و از مواردی که آیین نامه تصویب می شود درجایی است که یا قانونی نداشته باشیم و یا خلأ قانونی وجود داشته باشد...

ندای اصفهان- مجتبی ورپشتی (کارشناس فقه و حقوق)/

اخبار مختلفی که در میان مردم رد و بدل می شود و در هر کجا به دست آنها می رسد، ناشی از عوامل گوناگون است که هرکدام از این عوامل با انگیزه های متنوع عاملان آن در میان اجتماع منتشر می گردد؛ اما از آنجا که امروزه هر کار تخصص ویژه خود را می طلبد رسانه های مربوطه به طور حرفه ای نقش اطلاع رسانی را در میان مردم ایفا می کنند. به طور خاص این وظیفه برعهده خبرنگاران است اما اگر بخواهیم نگاه ویژه ای به کار خبرنگاری داشته باشیم باید گفت که در هر شغل به خاطر آنکه چارچوب های آن شغل را مشخص کنیم یا برای آنکه یک مرزبندی میان مشاغل انجام شود (و در آنجایی که مشاغل دارای وجوه مشترک هستند محدوده هر شغل مشخص باشد) باید با یک دید حقوقی این چارچوب را تعیین کرد. باید بتوان هم به نظم اجتماعی سر و سامان داد و هم حقوق شاغلان مشاغل گوناگون را ترسیم و از آن صیانت نمود.

***

خبرنگاری از جمله مشاغلی است که با نظم اجتماعی ارتباط تنگاتنگ دارد و سواد رسانه ای که خاص این حرفه است را نیز می طلبد. حقوق خبرنگار از یک جهت برای آشنایی شاغلان به این شغل و از طرف دیگر برای حفظ آزادی های مشروع در این حرفه است. از جانب دیگر نیز وظیفه مجامع ذی صلاح برای ورود به تخلفات در قوانین ویژه این حرفه پیش بینی شده است.

یکی از آیین نامه هایی که اکنون با قدمتی ۴۰ ساله در میان قوانین خودنمایی می کند، آیین نامه نویسندگان مطبوعاتی و خبرنگاران، مصوب سال ۱۳۵۴ است که قسمت هایی از آن در سال ۱۳۸۲ اصلاح شده است. این آیین نامه در پنج فصل و ۱۹ ماده تدوین شده که در این مقال کوتاه به بررسی مختصر آن خواهیم پرداخت.

روز خبرنگارقبل از ورود به بحث باید گفت که تفاوت آیین نامه با قانون در این است که آیین نامه توسط دولت و یا عوامل دولتی تدوین می شود درحالی که قانون توسط مجلس وضع می گردد و از مواردی که آیین نامه تصویب می شود درجایی است که یا قانونی نداشته باشیم و یا خلأ قانونی وجود داشته باشد. البته آیین نامه به مراتب ضعیف تر از قانون است و در موارد تغایر، قانون بر آیین نامه حکومت دارد.

در ابتدای این آیین نامه چنین گفته شده که این آیین نامه به پیشنهاد وزارت اطلاعات و جهانگردی تدوین شده است. در ابتدای آن به تعریف نویسنده مطبوعاتی و خبرنگار می پردازد. در ماده ۲ این قانون، خبرنگار را نماینده روزنامه، مجله و خبرگزاری می داند که با این عناوین به وسیله پروانه وزارت اطلاعات و جهانگردی مشخص می گردد.

از مواردی که در این آییین نامه وجود دارد و بسیار جالب توجه است اینکه به تقسیم بندی خبرنگار می پردازد؛

خبرنگاران سه گانه که در این آیین نامه تعریف شده اند به شرح زیر است:

الف: خبرنگار سیاسی

ب: خبرنگار امور اجتماعی که خود به شقوق مختلفی تقسیم می شود و عبارت است از خبرنگار اقتصادی، قضایی، جنایی، هنری، فرهنگی، آموزشی، ادبی و ورزشی.

پ: خبرنگار عکاس که به کار عکاسی و فیلمبرداری اشتغال خواهد داشت.

در فصل دوم از این قانون به شرایط کار خبرنگار اشاره دارد که دارا بودن دانشنامه لیسانس، صلاحیت علمی نویسندگی مورد تأیید وزارت اطلاعات و جهانگردی، داشتن حسن شهرت، نداشتن سابقه محکومیت کیفری، تابعیت ایران، داشتن ۲۰سال تمام برای خبرنگار امور اجتماعی و ۲۵ سال تمام برای خبرنگاران سیاسی است.

نکته قابل توجه در این قسمت شرط سنی خبرنگار سیاسی است که ۲۵ سال تمام است و این به آن معناست که کار سیاسی نسبت به دیگر مسؤلیت ها پختگی و تجربه بالاتری را می طلبد که قانونگذار به این نکته واقف بوده است.

از دیگر خصوصیاتی که برای خبرنگار سیاسی به آن اشاره شده است آشنایی به یکی از زبان های خارجی است. این شرط برای خبرنگار سیاسی و خبرنگاری که در خارج از ایران مشغول کار است قید گردیده است.

خبرنگارانی که دارای ۵سال سابقه کار خبرنگاری بوده اند و همچنین خبرنگارانی که پیش از تصویب این قانون دارای پروانه کار از وزارت اطلاعات و جهانگردی بوده اند از شرایطی مانند داشتن دانشنامه لیسانس و صلاحیت علمی نویسندگی مورد تأیید وزارت اطلاعات و جهانگردی معافند. در این استثنا که توسط این آیین نامه قرار داده شده است این نکته به ذهن متبادر می شود که واضع به کار تجربی و تجربه ی کاری بیش از مدارک و مدارج علمی اهمیت داده است و این نکته در شرط سنی ۲۵سال که برای خبرنگار سیاسی ذکر شده نیز مشهود است.

در فصل سوم از این آیین نامه پروانه خبرنگاران را دارای محدودیت می داند و این محدودیت محدودیتی ۲ساله است که پروانه کار خبرنگاران هر دو سال یکبار نیاز به تمدید دارد.

در مواقعی که دارنده امتیاز یا مدیر روزنامه، مجله، و مدیر خبرگزاری و مؤسسه تقاضای لغو پروانه خبرنگار را بنماید در اینجا وزارت اطلاعات و جهانگردی به موضوع رسیدگی می کند و نسبت به لغو یا ابقای اعتبار پروانه تصمیم می گیرد.

در فصل چهارم از این آیین نامه به وظایف نویسندگان مطبوعاتی و خبرنگاران می پردازد؛

در این فصل وظایف خبرنگار از قرار زیر است:

اطلاعات صحیح در اختیار مؤسسه خود قرار دهد، هنگام شرکت در مراسم ها، پروانه خبرنگاری خود را به همراه داشته باشد، پیرامون رشته خود که در پروانه خبرنگاری منعکس است فعالیت کند (به این معنا که اگر خبرنگار اجتماعی در حیطه سیاسی فعالیت کند و به دلیل نا آشنایی به کار سیاسی مرتکب تخلف شود از حمایت های قانون برخوردار نخواهد بود و این به دلیل نقض قانونی است که مسبوق به اراده او بوده یعنی برخورد قانونی با مرتکب تخلف به دلیل عدم رعایت این ماده صورت می گیرد).

نشر اخبار و اطلاعات از مقامات انتظامی و نظامی و عکسبرداری از مؤسسات نظامی و مکان هایی که با امنیت عمومی ارتباط دارد بدون تحصیل اجازه قبلی از مقامات مربوطه ممنوع می باشد (در این ماده باید توجه کرد که تخطی از این اصل جرم را از حالت مطبوعاتی خارج می کند، اگرچه یک تخلف مطبوعاتی است ولی به دلیل اینکه در این مورد چارچوب های امنیت ملی نقض شده تخطی از این اصل بیش از یک تخلف مطبوعاتی است- به دلیلی که در ابتدا به آن اشاره کردیم که آیین نامه تاب مقابله با قانون را ندارد).

در پایان فصل چهارم به رعایت امانت داری در نقل قول ها و عدم تحریف مطالب اشاره دارد.

در فصل پنجم به تخلفاتی اشاره دارد که منجر به لغو پروانه های خبرنگار و نویسنده مطبوعاتی است:

اگر تخلف مطبوعاتی رخ دهد پس از رسیدگی منجر به لغو ۳ ماهه در مرتبه اول، و در بار دوم منجر به لغو ۶ماهه و در صورت تکرار، پروانه کار برای همیشه لغو خواهد شد.

مصادیق تخلف مطبوعاتی که در این قانون قید شده است از این قرار است:

تهیه مطالب دروغ و خبرهای نادرست با علم به نادرستی آنها که به موجب قانون مجازات عمومی (قانون مجازات اسلامی) نشر اکاذیب تلقی شود، افشای هر مطلبی برخلاف قانون مطبوعات.

مؤسساتی که خبرنگاران و یا نویسندگان مطبوعاتی را به کارگیری می کنند موظفند مشخصات و شرایط کار آنها را به وزارت اطلاعات و جهانگردی ارسال کنند و هرگونه تغیرات بعدی را نیز به همان مراجع اعلام نمایند.

و در ماده آخر از این آیین نامه چنین اشعار می دارد که مأموران انتظامی مکلفند حسب اعلام وزارت اطلاعات و جهانگردی محل، از کار نویسندگان مطبوعاتی و خبرنگاران بدون پروانه یا کسانی که پروانه آنها لغو یا مدت اعتبار آن منقضی شده جلوگیری نمایند و پروانه های غیر مجاز را ضبط و به وزارت اطلاعات و جهانگردی ارسال دارند.

برچسب‌ها: , , , , ,

FacebookTwitterGoogle+TelegramWhatsAppLineYahoo MessengerLinkedInPinterestTumblr

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


میدان نیوز
میدان نیوز
حوزه و روحانیت
حوزه و روحانیت
جوان انقلابی
جوان انقلابی
انقلابی شدن
انقلابی شدن
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات
تبلیغات
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق