یکشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۵
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
سرویس: فرهنگ و هنر
چاپ خبر
۲۳:۲۸ - ۱۳۹۵/۰۱/۲۶
نوئل کارول
هنر نقد هنری؛
 دریافتی از کتاب «درباره نقد» نوشته نوئل کارول   

در سال های اخیر کتب فراوانی در حوزه نقد یا تحلیل آثار هنری و ادبی تألیف و ترجمه شده است. اما این کتاب جایگاه ویژه ای دارد چرا که "درباره نقد" به تعبیری درباره نقد نیست، بلکه درباره نقدِ نقد است یا آنچه که metacriticism (فلسفه نقد/ فرانقد) نام گرفته است

ندای اصفهان- محمد جلوانی/

کتاب «درباره نقد» نوشته نوئل کارول ترجمه صالح حسینی، چاپ اول، نشر نی، تهران، ۱۳۹۳٫

برخی معتقدند نقد یک عمل درون­ نگرانه و احساساتی است، بدین معنی که منتقد در برخورد با یک اثر هنری (به هر دلیلی) یا از آن خوشش می­ آید و یا احساس خوبی نسبت به آن پیدا نمی­کند. درنتیجه سعی می­کند به انحاء مختلف این احساس خود را به دیگران منتقل کند و اثبات نماید که اثر مذکور خوب و یا بد یا به تعبیر دیگر زیبا یا نازیبا است.

اما باید توجه داشت که تعیین زیبا بودن یا نبودن آثار هنری-هر چند شاید بخشی از نقد باشد- همه نقد نیست. یک دلیل واضحش این است که آثار هنری فراوانی سخت مورد ستایش منتقدان هستند که به هیچ معنای متعارفی زیبا نیستند. به همین دلیل اکتفا به احساسات حاصل از برخورد شخصی با یک اثر هنری نمی­ تواند راه­گشای ما در نقد آن باشد. در حقیقت اگر زیبایی را در حیطه­ ای محدود در نظر بگیریم –یعنی مربوط به لذت­های حاصل از بینایی و شنوایی- در این صورت، باید واضح باشد که دامنه مفهوم زیبایی تنگ تر از آن است که بتواند گنجینه واژگان مورد نیاز نقد را برای برآورد ارزش آثار هنری در اختیارمان بنهد؛ نه تنها از آن رو که آثار هنری ارزشمندی هستند بلکه به این دلیل که ویژگی­ های دیگری به غیر از ارزش زیبایی دارند.

کتاب درباره نقد

عمده ارزشی که منتقدان در آثار هنری کشف می کنند مربوط به آن نوع از دستاوردهای عقلانی و اندیشمندانه­ ای است که بر اساس الگوی نظام ادراکی فعال پایه ­مان چندان قابل فهم نیستند. اگر منتقد بتواند به روشی برون نگر (واقع نگر) یا به عبارت دیگر اثبات شدنی به شیوه ­ای مفاهمه پذیر، اثبات کند که اثری هنری به مقوله هنری خاصی تعلق دارد، آن مقوله اغراض معینی دارد و این اثر آن ها را محقق می کند، آنگاه عمل نقد به درستی انجام گرفته است. در حقیقت منتقد دستمایه­ های منطقی و مفهومی لازم را برای صدور احکامی برون نگر (واقع نگر) خواهد داشت.

دست کم می توان سه نوع دلیل واقع نگرانه در تأیید اقسام دسته بندی­ های مربوط به ارزیابی نقادانه اقامه کرد. که عبارت اند از: دلایل ساختاری، دلایل تاریخی-زمینه ای و دلایل مربوط به قصد.

نوع اول دلایل ساختاری است که اثر هنری را ذیل مقوله هنری مناسبی جای می­دهد. هر اندازه خصوصیات مشترک اثری با آثاری متعلق به مقوله مورد نظر کم تر باشد تعلق اثر هنری به مقوله مورد نظر کم تر است و بالعکس.

نوع دوم تعیین جایگاه اثر در بستر تاریخ هنر- خواه در زمینه نهادی هنر و خواه کلی ­تر در زمینه فرهنگی- است. اگر رسم متداولی در هنرآفرینی در بستر تاریخ هنر در جریان بوده که اثر از دل آن برخاسته است، تا حدی ضمانتی منطقی و عقلانی به ما می دهد که اثر مورد نظر را همچون نمونه ­ای از آن رسم هنری دسته بندی کنیم.

نوع سوم از دلایل واقع نگرانه مربوط به شناخت درست قصد و هدف هنرمند است. منتقد با شناسایی مقوله ­ای که اثر هنری به آن تعلق دارد، برداشتی از غرض یا غایات آن اثر به دست می­ آورد و بر اساس آن می ­تواند بفهمد که آیا آن اثر بر مبنای خودش موفق بوده است یا نه.

لازم نیست که تعیین دسته بندی درست اثر همواره بر مبنای هر سه این منابع استوار باشد. گاهی دلیلی ساختاری یا دلیلی تاریخی-زمینه ای یا دلیلی مربوط به قصدِ هنرمند، به تنهایی برای انجام نقد کفایت می­کند.

باید توجه داشت موارد گفته شده، ذاتاً صورت گرایانه­ اند اما می­ توان یک اثر هنری را از جنبه ­های غیرصوری آن مانند ابعاد اخلاقی، سیاسی و یا شناختی­ اش نیز ارزیابی کرد.

همچنین اگر یک اثر هنری به چند مقوله هنری مختلف متعلق باشد و در نتیجه به ارزیابی­ های مختلطی بیانجامد، هیچ­گونه مشکلی ایجاد نمی­ کند. در واقع حتی هنگامی که اثری در مقوله هنری واحدی در نظر گرفته می­شود باز هم ممکن است نتایج مختلطی حاصل کند، تنها از آن رو که آن مقوله هنری واحد اهداف یا مقاصد متعددی را می­ جوید.

جهت آشنایی بیشتر و مفصل­ تر با مفاهیم مذکور، به کتاب عنوان شده در ابتدای متن به ویژه «فصل چهارم: ارزیابی مسائل و چشم اندازها» رجوع فرمایید.

برچسب‌ها: , , , , ,

FacebookTwitterGoogle+TelegramWhatsAppLineYahoo MessengerLinkedInPinterestTumblr

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


میدان نیوز
میدان نیوز
حوزه و روحانیت
حوزه و روحانیت
جوان انقلابی
جوان انقلابی
انقلابی شدن
انقلابی شدن
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات
تبلیغات
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق