یکشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۵
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
سرویس: سیاسی
چاپ خبر
۱۷:۳۲ - ۱۳۹۴/۱۲/۰۶
مجلس
چتر بزرگ اصولگرایی؛
 نگاهی تاریخی به دوره هفتم و هشتم مجلس شورای اسلامی   

مجلس هشتم البته یک رکورد منحصربه فرد دیگر نیز در اختیار دارد؛ رکورد استیضاح‌های نافرجام! بدین معنا که ۱۶ استیضاح در مجلس هشتم مطرح شد که از این میان تنها ۴ استیضاح به رأی گذاشته شده و ۱۲ استیضاح هرگز به مراحل نهایی نرسیدند

ندای اصفهان- گردآوری: مجید پوستین دوز

به مناسبت دهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی، نگاهی به سوابق مجالس نه گانه پس از انقلاب و حوادث شاخص و جریان های سیاسی در این دوره ها انداختیم  که بخش های قبلی آن را در اینجا،  اینجا، اینجا و اینجا مطالعه فرمودید. اکنون نگاهی مختصر به مجلس دوره هفتم و هشتم خواهیم انداخت.

***

هفتمین مجلس تاریخ جمهوری اسلامی در حالی در خرداد ۱۳۸۳ آغاز به کار کرد که میان نمایندگان این دوره و دوره قبل تفاوت از زمین تا آسمان بود. نمایندگان اصلاح طلب جای خود را به رقیب قدرتمندشان داده بودند، اهداف و برنامه های جریان اکثریت جدید درست در تضاد نمایندگان اکثریت پیشین بود. برای مقایسه ای کوچک، تنها کافی است در نظر داشته باشیم به جای مهدی کروبی در ریاست، حداد عادل نشست، بجای محمدرضا خاتمی در نایب رییسی، محمدرضا باهنر تعیین شد، جای محسن میردامادی در کمیسیون امنیت ملی را علاءالدین بروجردی گرفت و در کمیسیون اصل نود هم بجای حسین انصاری راد، حجت الاسلام فاکر قرار گرفت تا مجلس هفتم سمت و سویی کاملا متفاوت با مجلس ششم داشته باشد.

ویژگی مهم مجلس هفتم این بود که با دو دولت کاملا متفاوت مواجه بود. بخشی از عمر این مجلس با دولت خاتمی گذشت و بخشی دیگر با دولت احمدی نژاد. اما با اینکه اکثریت مجلس اصولگرا بود، با دولت اصلاحات تعامل خوبی برقرار کرد.

اصولگرایان راه یافته به مجلس که بیشترین نقدشان به دولت خاتمی بی توجهی به مسائل اقتصادی بود و خود نیز با شعارهای اقتصادی در انتخابات شرکت کرده بودند، پس از حضور در پارلمان کوشیدند برخی از شعارهای خود را اجرایی کنند، به همین منظور طرح تثبیت قیمت ها به تصویب رسید.

در مجلس هفتم زیر چتر بزرگ اصولگرایی، گروه های متعد اصولگرا با «ذهنیت خاص خودشان» وجود داشتند. همین موضوع عاملی بود تا یکپارچگی جدی بین همه اصولگرایان تحقق پیدا نکند. یک سری  به جد دنبال این بودند که هر چه دولت می گوید، درست است. یک سری بعد از چند ماه به این سمت رفتند که انتقادات جدی تری به دولت نهم داشته باشند و گروهی در میان اصولگرایان، به عنوان مستقل پیدا شدند.

مجلس هفتم

پیشگیری از یک فاجعه تورمی، حذف ملاحظات جناحی در بررسی صلاحیت و رأی اعتماد به وزرا، تلاش برای ایجاد آرامش و جلوگیری از تزریق تنش‌های سیاسی جناحی به جامعه، مبارزه قاطع با مفاسد اقتصادی، عزل وزیر خاطی دولت هشتم به دلیل مماشات وی با مفسدان اقتصادی، حمایت از تولید کنندگان داخلی، کاهش نرخ سود بانکی، قانون تسهیل ازدواج جوانان، ساماندهی بودجه نویسی، رفع موانع تولیدی و سرمایه گذاری، قانون مدیریت خدمات کشوری (نظام هماهنگ حقوق و دستمزد و استخدام)، دو برابر کردن دریافتی مستمری بگیران کمیته امدا، منع دریافت حقابه از کشاورزان، ساماندهی حمل و نقل عمومی (تبصره ۱۳ قانون بودجه) و گسترش خدمات پزشک خانواده برای همه روستاییان عناوین برخی از فعالیت های مجلس هفتم می باشد.

مطالبات اقتصادی

پیشگیری از یک فاجعه تورمی در سال ۸۴ علاوه بر مطالبات انبوه و پاسخ داده نشده مجلس هفتم در آغاز دوره تصویب چند قانون خطرناک را نیز پیش رو داشت که مهمترین آنها تصویب ماده ۳ قانون برنامه چهارم توسعه بود. بر اساس این قانون، مقرر شده بود از ابتدای سال ۸۴ بنزین در داخل کشور به نرخ بین‌المللی (حدود ۳۵۰ تومان در هر لیتر به نرخ آن زمان) عرضه شود. مطالعات متعدد نشان می‌داد که این جهش قیمت بنزین تورمی فراگیر و فاجعه آمیز به کشور تحمیل خواهد کرد. نمایندگان مجلس هفتم با احساس این خطر بزرگ، قانون برنامه چهارم توسعه را اصلاح و ماده ۳ را از آن حذف کردند. هرچند دولت وقت با این تصمیم مجلس با جدیت مخالفت کرد و قصد داشت بنزین را از نوروز ۸۴ به قیمت ۳۵۰ تومان در هر لیتر عرضه کند اما نمایندگان مردم در مجلس هفتم باتوجه به انواع فشارهای اقتصادی و مطالبات انبوه و پاسخ داده نشده تحمیل یک فشار تورمی شدید بر مردم را مصلحت ندانستند و بر رأی خود اصرار ورزیدند و اجازه ندادند قیمت بنزین افزایش پیدا کند. مطالعات بعدی نشان داد که این تصمیم مجلس یک خطر تورمی بزرگ را از اقتصاد ایران دور کرد.

در کل می توان گفت مجلس هفتم یکی از موفق ترین مجالس بعد از انقلاب بوده است. پرهیز از موضعگیری های تند سیاسی و تنش های جناحی، اتخاذ مواضع اصولی در مسائل داخلی و خارجی، همراهی با دولت نهم در عین حال با موضع نقادانه و مستقل، تصویب قوانین در جهت مصالح کشور و خدمت رسانی به مردم به ویژه اقشار آسیب پذیر و کشاورزان، نظارت بر عملکرد دستگاه های اجرایی و تذکر و سؤال، موضع گیری قاطع در رد تحمیل های خارجی و لغو تعلیق غنی سازی، و لغو قرارداد ترک سل که دست بیگانه و صهیونیسم را در شبکه تلفن همراه باز می گذاشت.

کاهش دادن سود بانکی، تصویب و اصرار شجاعانه در اجرایی شدن تبصره ۱۳ و سهمیه بندی بنزین و جلوگیری از قاچاق این سرمایه ملی به خارج، تصویب لایحه اصل ۴۴ قانون اساسی و مشارکت دادن بخش خصوصی و تصویب لایحه سرنوشت ساز مسکن که طی چند سال میلون ها واحد مسکونی ارزان قیمت در اختیار افراد بی خانمان قرار خواهد داد، تصویب قانون در رابطه با بسیج سازندگی و حمایت از این نهاد مردمی و موارد دیگر.

هشتمین دوره مجلس شورای اسلامی

مجلس هشتم هم در ادامه مجلس هفتم، اصولگرا باقی ماند با این تفاوت که این بار علی لاریجانی به جای حداد عادل بر صندلی ریاست مجلس تکیه زد. انتخابات این دوره از مجلس در ۲۴ اسفند سال ۱۳۸۶ برگزار شد و نمایندگان نخستین جلسه خود را روز هفتم خرداد ۸۶ تشکیل دادند.
در زمان تصدی مجلس هشتم بود که انتخابات سال ۸۸ برگزار شد و دولت دهم روی کار آمد. مجلس هشتم در رابطه با انتصابات دولت از جمله انتصاب مشایی و پس از آن رحیمی به سمت معاون اولی، اقدامات اقتصادی دولت، نحوه اجرای قانون یارانه‌ها، ادغام وزارتخانه‌ها، عدم ‌واریز کمک ۲ میلیاردی به مترو از محل حساب ذخیره ارزی، سیاست‌های فرهنگی دولت و… از دولت انتقاد کردند.

مجلس هشتم از آنجایی که سوال از وزراء نتیجه خاصی درپی نداشت به اصلاح آیین نامه داخلی مجلس پی داخت و از آن به بعد بعد انجام سه سوال و در صورتی که نماینده از پاسخ های وزیر قانع نشود طرح استضیاح وی در دستور کار مجلس قرار می گیرد.
به هر حال نمایندگان مجلس هشتم همچنین تعداد زیادی سوال از وزرای دولت‌های نهم و دهم داشته اند که به علت کثرت سوالات آمار دقیقی درباره تعداد آن وجود ندارد. اما مهمترین سوال مجلس، سوال از رییس جمهور بود که با پیگری های بسیار زیاد و رفت وآمدهای بسیار بالاخره بعد از چند ماه در دستور کار مجلس قرار گرفت و این اولین مجلسی بود که طرح سوال از رییس جمهور را انجام داد. هرچند در بین راه و در اعتراض به عملکرد هیات رییسه مجلس یکی از نمایندگان طراح سوال استعفای خود را تقدیم مجلس کرد و پس از آن طرح سوال دوباره در دستور کار قرار گرفت.

مجلس هشتم

یکی از ابزارهای نظارتی مجلس استیضاح وزراء است که در مجلس هشتم هم مورد توجه نمایندگان قرار گرفت دراین دوره از مجلس چه به لحاظ تعداد استیضاح‌های مطرح شده و چه به لحاظ تعداد وزرایی که با چوب استیضاح از دولت کنار گذاشته شده‌اند، رکورد‌دار است.
مجلس هشتم البته یک رکورد منحصربه فرد دیگر نیز در اختیار دارد؛ رکورد استیضاح‌های نافرجام! بدین معنا که ۱۶ استیضاح در مجلس هشتم مطرح شد که از این میان تنها ۴ استیضاح به رأی گذاشته شده و ۱۲ استیضاح هرگز به مراحل نهایی نرسیدند. از میان ۴ استیضاح صورت گرفته نیز ۲ استیضاح، معادل۵۰ درصد استیضاح‌های انجام شده منجر به عزل وزیر شده‌است.
داستان استیضاح‌های انجام شده اما از یک حیث دیگر نیز قابل توجه است. مجلس هشتم ابتدای دوران فعالیت خویش سابقه استیضاح مرحوم علی کردان به علت معتبر نبودن مدرک دکترای افتخاری و عدم صداقت در هنگام بررسی رأی اعتماد در کارنامه خود را داشت و وی را پس از گذشت تنها ۹۱روز از کسب رأی اعتماد اولیه مجلس و تکیه بر مسند وزارت کشور به بهارستان کشاند.
اما مجلس که با عزل کردان نشان داده بود اهل کوتاه آمدن نیست، در جریان استیضاح شمس‌الدین حسینی، وزیر اقتصاد دولت دهم به علت قصور در ماجرای اختلاس ۳ هزارمیلیاردی در آخرین سال از عمر این مجلس به گونه‌ای عمل کرد که انتقادات بسیاری را از درون و خارج از مجلس برانگیخت. مجلس تنها به بهانه عذرخواهی‌ای که هرگز صورت نگرفت، به حسینی مجددا رای اعتماد داد. این استیضاح جنجالی حواشی بسیاری به همراه داشت. چنانچه بعدها مباحثی درباره تغییر ناگهانی برخی نمایندگان مؤثر مجلس انجام گرفت که بر ابهامات این استیضاح افزود. همچنین دیگر نکته جالب توجه در این استیضاح صحبت‌های لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی در دفاع از وزیر اقتصاد بود که تعجب نمایندگان را برانگیخت.
استیضاح حمید بهبهانی، وزیر راه دولت دهم نیز یکی از استیضاح های جنجالی بود که برای نخستین‌بار در طول تاریخ مجلس بدون حضور رئیس‌جمهور و حتی شخص وزیر در مجلس برای دفاع انجام شد. همچنین در داستان استیضاح‌های مجلس هشتم آنچه بیش از هر چیزی تکرار می‌شد و به رویه ثابتی در مجلس بدل شده بود، پس گرفتن امضا از سوی نمایندگان بود که از یک سو به‌دلیل لابی‌های هیأت رئیسه و از سوی دیگر به علت ملاحظات سیاسی نمایندگان و لابی گری های دولت مردان صورت می‌گرفت.
بر این اساس موضوع استیضاح وزرای بهداشت، ‌درمان و آموزش پزشکی، نفت، صنایع و معادن و علوم و تحقیقات و فناوری نیز در طول مجلس هشتم جسته و گریخته در لابه‌لای سخنان نمایندگان مطرح ‌شد ‌اما به دلایل مختلف از قبیل پس گرفتن امضاها، به حد نصاب نرسیدن یا قانع شدن
نمایندگان از توضیحات وزرا در صحن علنی مجلس مورد بررسی قرار نگرفت.
استیضاح وزیر امور خارجه به دلیل انتصاب  ملک زاده یکی دیگر از طرح های نمایندگان بود که با درایت نمایندگان مجلس و با برکناری ملک زاده منتفی شد.
استیضاح وزیر کار تعاون و تامین اجتماعی نیز از دیگر طرح‌های استیضاح بود که نمایندگان به دلیل انتصاب مرتضوی، شیخ الاسلامی را به بهارستان فراخواندند، اما درست در روز استیضاح و در حالیکه رییس جمهور برای حضور در جلسه مجلس حاضر شده بود با پیگیری غلامعلی حدادعادل و قولی که از مرتضوی گرفته بود، منتفی گردید. کناره گیری که هرگز اتفاق نیفتاد و خود به یکی مسایل جنجالی تبدیل گردید.

در مجلس هشتم تا جایی که امکان داشت و شأن مجلس حفظ می‌شد، قوه مقننه با دولت همراهی کرد و از اقدامات ارزشمند دولت حمایت‌های ویژه داشته است اما این مجلس در مقابل برخی حاشیه‌های دولت مقتدرانه ایستادگی و موضع‌گیری کرد.

در نهایت می توان مجلس هشتم را مجلسی دانست که نه، صد درصد با دولت و نه، صد درصد ضد دولت بود.

برچسب‌ها: , , , ,

FacebookTwitterGoogle+TelegramWhatsAppLineYahoo MessengerLinkedInPinterestTumblr

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


میدان نیوز
میدان نیوز
حوزه و روحانیت
حوزه و روحانیت
جوان انقلابی
جوان انقلابی
انقلابی شدن
انقلابی شدن
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات
تبلیغات
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق