پنج شنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۵
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
چاپ خبر
۲۱:۵۷ - ۱۳۹۴/۱۲/۰۱
IMAGE634273169209843750
خروش تحول در حوزه علمیه (۷)
 غفلت از اهداف علم و افراط در علم اصول فقه   

پرداختن به کارهای غیر لازم موجب بازماندن از ضرورت ها می شوند؛ چه بسا عمر آدمی و نشاط علمی وی بسر آید و هنوز اندر خم کوچه ی مسائل ابتدایی باشد. کم نیستند طلابی که سال های متمادی به تحصیل مشغول بودند؛ اما چنان که باید نتوانسته اند انس لازم با قرآن و روایات داشته باشند؛ در نتیجه عمق کافی در اسلام شناسی را نیافتند.

غلامعلی بیدار – ندای اصفهان/

نگاه به هدف، همیشه انسان را از افراط و تفریط باز می دارد؛ در نتیجه مادامی که هدف تعیین کننده ی جاده ی حرکت است، انسان در صراط صحیح قدم بر می دارد. انسان عاقل همیشه به قدر نیاز خود دست به تکاپو می زند چه در مسائل مادی، چه مسائل علمی. در دین نیز از علم لا ینفع (دانشی که سودی در جهت دنیا و آخرت ندارد) نهی شده است؛ چراکه پرداختن به کارهای غیر لازم موجب بازماندن از ضرورت ها می شوند؛ چه بسا عمر آدمی و نشاط علمی وی بسر آید و هنوز اندر خم کوچه ی مسائل ابتدایی باشد. کم نیستند طلابی که سال های متمادی به تحصیل مشغول بودند؛ اما چنان که باید نتوانسته اند انس لازم با قرآن و روایات داشته باشند؛ در نتیجه عمق کافی در اسلام شناسی را نیافتند.

حوزه علمیه و هر نهاد علمی دیگر نیز طبق اهداف علوم و آن چیزی که از ساحت علم می خواهند دریافت کنند باید برنامه ریزی کنند و اگر خدای ناکرده رشته ی مقصد علم، از دست انسان خارج شد؛ چه بسا یک نسل یا نسل های متعدد را گرفتار انحراف علمی کند و جامعه را از رسیدن به آفاق و دستاوردهای بسیاری بازدارد.

شرافت علم در گرو شرافت معلوم و اهداف و فواید مترتب بر آن است، از این رو برترین دانش ها (معرفت الله) یعنی علم توحید است؛ زیرا معلوم از برترین معلومات و مقصد آن از بالاترین مقاصد است. پس از آن علم فقه است که وسیله ی شناخت احکام و تمایز حلال از حرام و معرفت احادیث نبی اکرم(ص) و اهل بیت گرامی اوست که مدار تفقه در دین همین روایات است. روایات بسیاری در شرافت و علو مرتبه ی فقه رسیده است که در بعضی از آن ها یک حدیث که مبیّن حلال و حرام باشد بر دنیا و آنچه در ان است برتری داده شده است.

همانطور که علم فقه را علو مرتبه ای و فضیلت رتبه ای است، مقدمات آن مانند اصول، درایه، رجال، تفسیر، نحو، صرف، لغت و … به تبع علم فقه دارای رتبه و منزلتی است. پس بر طلبه لازم است که بقدر نیاز برگیرد و از زیاده روی که لغو و بیهوده است بپرهیزد. چه بسا موجب از دست دادن برخی علوم واجب شود و در نتیجه حرام خواهد بود؛ همچنان که کوتاهی در فراگرفتن مقدار نیاز، مایه ی نرسیدن به مقصود خواهد شد.

از مواردی که آگاهی از آن ضروری است مطلبی است که در عصر ما و اعصار پیش از آن رخ داده؛ و آن افراط طلاب علوم دینی در علم اصول فقه است. بعضی دچار افراط شده و تمام عمر خویش را در این علم می گذرانند و از سایر علوم مورد نیاز فقیه مانند فقه، درایه، رجال، تفسیر، حدیث و شرح آن و … باز می مانند و ماه ها بلکه سال های عمر خویش را صرف مباحث کم فایده یا بی فایده مانند تعاریف و تحریر محل نزاع می کنند؛ مثلا “بیع” را به مبادله ی مال به مال معنا می کنند؛ سپس در جامعیت و مانعیت این تعریف به بحث می پردازند که آیا شامل اجاره و … خواهد شد یا نه؟ و برخی قیدی به آن می افزایند و در نتیجه اشکالی از ناحیه ی دیگر بر آن تعریف وارد خواهد شد و بر همین منوال قلت و ان قلت های وارد بر تعاریف را پی می گیرند و بر شماره ی صفحات کتاب می افزایند و هکذا … . یا در مسئله ی “ضد” بحث می کنند که آیا نزاع در ضد عام است یا ضد خاص؟ و بر هریک از دو طرف قضیه شواهدی اقامه کرده و هریک بر دیگری ایراداتی می گیرد یا ماه ها درباره ی دلیل انسداد بحث می کنند! در صورتیکه معتقدند نیازی به این دلیل نیست.

نخستین کسی که در عصر ما بر این مشکل انگشت نهاد، مرحوم آخوند خراسانی(ره) بود که در باب تعاریف گفته است: همه ی آن ها تعاریف لفظی است. و در تحریر محل نزاع دو طرف قضیه را سنجیده و فرموده است: اگر نزاع در این است پس حق چنین است و اگر نزاع در فلان مطلب ایت پس حق چنان است؛ و خلاصه قول حق را طبق دو طرف بیان داشته است. آخوند(ره) با این شیوه بحث کردن موجب صرفه جویی در وقت طلاب شد و در نتیجه ظرف دو سال علم اصول را تدریس کرد؛ در حالیکه علمای دیگر در چندین برابر این مدت موفق به تدریس دوره ی اصول نمی شدند.

——-

با اقتباس از جمع پریشان، رضا مختاری، ج ۳، ص ۳۲۷

برچسب‌ها: , , , ,

FacebookTwitterGoogle+TelegramWhatsAppLineYahoo MessengerLinkedInPinterestTumblr

مطالب مرتبط

  1. اصول می‌گه:

    دروس حوزه از فایده رساندن به مردم عقیم شده اند دروس حوزه بیشتر به بازی علمی یا سرگرمی علمی تبدیل شده اند تا پاسخگویی به مردم و حل مشکلات روز

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


میدان نیوز
میدان نیوز
حوزه و روحانیت
حوزه و روحانیت
جوان انقلابی
جوان انقلابی
انقلابی شدن
انقلابی شدن
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات
تبلیغات
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق