جمعه ۱۲ آذر ۱۳۹۵
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
سرویس: فرهنگ و هنر
چاپ خبر
۱۰:۱۱ - ۱۳۹۴/۱۰/۲۴
mash-esf1802-mm4
ابنیه تاریخی اصفهان ؛
 خانه های باستانی استان اصفهان + تصاویر   

اصفهان، سرشار از زیبایی های معماری است.خانه های قدیمی اش انگار بوی عطر چایی و سماور زغالی و یک حوض و یک بغل محبت ومهری که در جای جای خانه مستتر بود، همه ارمغان این خشت های خاطره انگیز است.پنجره های مشبک و رنگارنگ، درب های بکوب دار وکلون دار که مرز محرم و نامحرم را مشخص می کند، هر کدام حیای این مرز و بوم اسلامی- ایرانی است.

به گزارش ندای اصفهان ، تغییر کاربری خانه های قدیمی واستفاده بهینه از این یادگارهای ارجمند و ارزشمند علاوه بر جذب گردشگر، می تواند به حفظ و ماندگاری این بناها کمک کند.تبدیل این خانه ها به هتل، سفره خانه و حتی انتقال ساختمان های اداری و دولتی به این خانه های قدیمی به حفظ بناها کمک می کند .

خانهٔ مشروطهٔ اصفهان

خانهٔ مشروطهٔ اصفهان مکان گردهم‌آیی آزادی‌خواهان، مردم، علما، روشنفکران و رجال سیاسی فرهنگی اصفهان وبختیاری بود تا دربارهٔ مشروطیت و حکومت قانون و امور مدنی مشورت و هم‌فکری کنند.

mash-esf1802-mm6

نام مشروطیت در حقیقت دربرگیرنده «قانون‌گرایی» و حکومت «مردم‌سالاری» و «مشورت» را به ذهن می‌آورد. به همین دلیل می‌توان با قدم گذاشتن در این خانه و مطالعهٔ اسناد و مدارک و تصاویر موجود در آن با فعالیت مشروطه‌خواهان اصفهان و مباحث و اندیشهٔ آنان آشنا شد.

علاوه بر این اتفاقات تاریخی مهمی در این محل روی داده است که قسمتی از فرهنگ و تاریخ شهر اصفهان و در حقیقت ریشه برخی از تحولات زندگی امروز ما را می‌توان در آن دید.

علاوه بر وقایع مربوط به دوران مشروطه، جنگ اول جهانی و اوایل سلطنت رضاشاه پهلوی، این خانه محل زندگی و متعلق به آیت‌الله نورالله نجفی اصفهانی است که از چهره‌های مهم آن دوره بوده‌است. سومین جاذبه تاریخی این خانه، چشم‌انداز معماری زیبای آن است که از دو شاه‌نشین درجبهه شمالی و جنوبی بنا و نیز دوازده اتاق تشکیل شده‌است، که یادآور طرز زندگی و آداب و رسوم نیاکان ما می‌باشد.

mash-esf1802-mm9

این خانه تاریخی با معماری تاریخی، زیبا و چشم ‌نواز دارای دو شاه ‌نشین در جبهه شمالی و جنوبی، دو حیاط اندرونی و بیرونی و نیز دوازده اتاق است. اتاق هفت دری این خانه از دو طرف دارای شیشه‌کاری است. این شیشه‌کاری‌ها روی هفت لنگه در که به آن اُرُسی گفته می ‌شده قرار گرفته است که در زمان تابش نور آفتاب محیطی بسیار زیبا را در این اتاق بوجود می‌ آورد. تالار به تزئینات گچبری و نقاشی های شیر و شکر مزین است. نقاشی ها به شیوه شیر و شکر، گچبری، بخاری گچبری شده، ارسی با شیشه های رنگی از تزئینات به کار رفته در این بنا است که یاد‌آور طرز زندگی و آداب و رسوم نیاکان ما می ‌باشد.

 

خانه عباسیان

 وارد خیابان علوی کاشان که می شوید، خانه ای قدیمی و زیبا مقابلتان ظاهر می شود که زینت این خیابان است. عمارتی که برخلاف محوطه کویری منطقه، بسیار سرسبز است. گچ بری های زیبا و شیشه کاری های رنگی از مشخصات خانه عباسیان است. خانه ای که تا به حال فیلم ها و سریال های زیادی مثل مسافر ری، ملاصدرا، خانه ای در تاریکی و … در آن ساخته شده و حالا این عمارت اعیانی به خاطر همه ویژگی های منحصر به فردش، نامزد دریافت جایزه زیباترین معماری ایران شده است.

 خانه عباسیان,تصاویر خانه عباسیان

 برای وارد شدن به خانه عباسیان باید از یک سطح شیبدار عبور کنید تا به یک هشتی زیبا که مقابلتان ظاهر می شود برسید، وجود هشتی باعث شده تا دید مستقیم از کوچه به داخل بنا از بین برود و نوعی حجاب ایجاد شود.
«هشتی مسقف است و سکوهایی در اطراف آن قرار گرفته تا وقتی مسافران با مهمانان به داخل این خانه می آیند کمی روی سکوها بنشینند و خستگی از تنشان بیرون برود.»

 «این عمارت زیبا در سال های ۱۲۴۵ تا ۱۲۵۰ هجری قمری توسط حاج محمد ابراهیمی که از تاجران معروف ظروف چینی و بلور در آن زمان بود ساخته شد. به گفته آقای یوسفی، معماری این خانه نسبت به دیگر خانه های تاریخی کاشان منحصر به فردتر است و سبک معماری این خانه به گودال باغچه معروف است، چرا که در این سبک از معماری، بنا پایین تر از سطح کوچه احداث شده تا علاوه بر استحکام، خاصیت عایقی خاک و مصالح به کار رفته در آن، این خانه را از سرما و گرما در امان نجگه دارد و از طرفی دسترسی به آب قنات هم راحت تر باشد.
هم رسمی بندی، هم یزدی بندی
خانه عباسیان از لحاظ تزئینات گچ بری و نقاشی، معماری بی نظیری دارد. در این خانه، انواع گچ بری های خاص از رسمی بندی گرفته تا یزدی بندی، کاربندی، قطاربندی، مقرنس و مشبک را در اوج ظرافت و زیبایی می توانیدن به تماشا بایستید. «این خانه دارای ۵ حیاط است که به بیرونی، اندرونی، باغ، حوضخانه و قسمت خدمه منتهی می شود. جالب است بدانید در این خانه، ساخت سرداب، همکف، طبقات بالا و بهار خواب به مدت ۲۰ سال طول کشیده و معمارانی ناشناس آن را ساخته اند.»

 خانه عباسیان دارای ۵ طبقه و زیربنایی در حدود ۷ هزار متر مربع است. پس از فوت صاحب اول این خانه، عمارت عباسیان به مرور زمان به پنج باب خانه جداگانه تقسیم شد که تا به امروز چهار خانه آن خریداری شده و بار دیگر به هم متصل شده اند. «آیت الله سید محمد علوی از علمای مشهور و برجسته معاصر کاشان فرزند محمد ابراهیم کاشی صاحب اولیه این خانه است که سه حیاط اندرونی، حوضخانه و باغ به او ارث رسیده است.»

 خانه عباسیان,تصاویر خانه عباسیان

 آقا سید محمد باغ
در گذشته حیاط اندرونی خانه عباسیان محل زندگی افراد خانواده بوده است. این حیاط دارای اتاق های متعدد تودرتو، اتاق شاه نشین، اتاق نیایش، رختشویخانه، مطبخ، چاه آب، سرداب و … است.
حیاطی مجهز که اهالی خانه در هر اتاقی که دوست داشتند می توانستند وقت بگذرانند، اما بخش دیگری از عمارت عباسیان حیاط باغ است که به علت تغییرات فراوان در طول تاریخ بسیار آسیب دیده است طوری که قسمتی از این حیاط در سال های اخیر به کلی تخریب شده و هشت خانه جدید و امروزی در آن ساخته شده است.
«قسمت قدیمی تر این بنا به صورت مخروبه همچنان باقی مانده است. جایی که در گذشته گل ها و درختانی زیبا آن را محصور کرده بودند و چند حوض آب زیبا در آن جا خوش کرده بود.»
آیت الله علوی، این حیاط را محل اقامه نماز جماعت خود قرار داده بود، به همین خاطر این شخص در میان اهالی کاشان به «آقا سید محمد باغ» معروف بوده و همه با این عنوان صدایش می زدند. در ساخت حیاط حوضخانه معماری ویژه ای به کار برده شده است چرا که کانال های ورودی آب قنات به خانه از میان پایه های خشتی این حیاط عبور کرده است.
از حوضخانه تا بیرونی
حیاط حوضخانه از معماری خاصی برخوردار است چرا که از طریق کانال هایی، آب قنات به خانه منتقل می شود، کانال هایی که از میان پایه های خشتی حیاط حوضخانه عبور کرده اند.
معماران این خانه از ملات ساروج برای عایق بندی کانال های ورودی آب استفاده کرده اند، چرا که مقاومت این ملات مانع از تخریب پایه های اصلی حیاط می شده است، در این بخش از خانه، وجود بادگیرها و حوض های آب کوچک در گرمای سوزان تابستان کاشان، هوای خنک و مطبوعی را ایجاد کرده است.

«حیاط حوضخانه مدتی محل تدریس درس حوزوی آیت الله علوی بوده است.» هر کدام از این حیاط ها کارایی خاصی را برای صاحب بنا داشته اند، مثلا حیاط بیرونی خانه عباسیان بیشتر محل پذیرایی مهمانان و محل رفت و آمد مردم به این بنا محسوب می شده است. «دو تالار سرپوشیده بزرگ و کوچک، اتاق آینه، نورگیر کلاه فرنگی، سرداب، یک حلقه چاه آب و آب انبار کوچک خانگی از دیگر بخش های حیاط بیرونی عمارت عباسیان است.»

 خانه عباسیان,تصاویر خانه عباسیان

 اتاق آینه، اتاق عروس
در میان همه بخش های خانه عباسیان، اتاق آینه و اتاق شاه نشین، مجلل ترین قسمت های این خانه قدیمی به حساب می آیند، چرا که به گفته مدیر فرهنگی اجتماعی شهرداری کاشان، در ساخت این اتاق ها از گچبری های زیبا، آینه کاری ها، درها و پنجره های رنگین، پنجره های گچی نازک و … استفاده شده است.
«اتاق شاه نشین در این عمارت، بیشتر از قسمت های دیگر به چشم می آید. در فضای سقف این اتاق آینه کاری های زیبا به شکل ماه و ستاره و شمسه مرکزی به کار رفته است، از طرفی منشورهای شیشه ای با ظرافت خاصی با نخ های ابریشم در فضای این اتاق جا خوش کرده است.»

 خانه عباسیان,تصاویر خانه عباسیان

  این آینه کاری ها علاوه بر تزئین اتاق در هنگام شب و با روشن شدن چراغی کوچک، زیبایی منحصر به فردی را به اتاق می دهند و نور را به اطراف منعکس می کنند. «حتی در سقف اتاق شاه نشین هم یک آسمان مجازی طراحی شده و درهای معروف به ارسی جذابیت این اتاق را بالا برده است.»
البته این تنها اتاق پرطرفدار خانه عباسیان نیست چرا که در همین عمارت اتاقی وجود دارد که توجه هر بیننده ای را به خود جلب می کند. «اتاق آینه در طبقه بالای حیاط بیرونی این عمارت واقع شده. در گذشته این اتاق را به عنوان اتاق عروس می شناختند. در اینجا وجود آینه کاری های زیبا روی دیوار و سقف اتاق، گچبری های ظریف، شیشه های رنگی و پنجره های مشبک گچی، زیبایی این اتاق را صد چندان کرده است.»

در خانه عباسیان همه چیز روی حساب و کتاب ساخته شده است. با توجه به عظمت این خانه اعیانی و جیره بندی آب قنات ها، دو حلقه چاه آب در خانه عباسیان حفر شده که چاه آب حیاط بیرونی مخصوص آب آشامیدنی بوده. خدمه خانه با کشیدن آب از داخل این چاه، آن را به حوضچه ای که در آب انبار بود می ریختند، جایی که حوت نام داشت و بعدها اهالی خانه به وسیله شیر آبی که در بیرون از آب انبار تعبیه شده بود، آب آشامیدنی مورد نیازشان را تهیه می کردند.

 خانه عباسیان,تصاویر خانه عباسیان

 عمارتی برای فیلم های تلویزیونی
«از آنجا که این خانه ۵ باب خانه مجزا بود، هر کدام از ورثه سهم خود را می فروشند و حدود صد سال پیش بود که حیاط بیرونی را یکی از تجار معروف فرش در کاشان به اسم آقای عباسیان به مبلغ هزار تومان خریداری می کند. خبر فروخته شدن این خانه به مبلغ زیاد در سرتاسر شهر می پیچد و تا مدت ها نقل محافل و مجالس مختلف می شود تا جایی که به مرور زمان این خانه به عمارت عباسیان معروف می شود. نامی که تا به امروز بر روی این خانه باقی مانده است.»

 خانه عباسیان,تصاویر خانه عباسیان

حالا این عمارت تحت پوشش سازمان رفاهی تفریحی شهرداری کاشان قرار گرفته. «به خاطر معماری زیبا و چشم انداز خوبی که این خانه دارد تا به حال سریال هایی همانند مسافر ری، ملاصدرا، خانه ای در تاریکی، جابربن حیان و … در آن ساخته شده است.»

خانه با حجاب
یکی از ویژگی های عمارت عباسیان در این است که این خانه از قسمت های تابستانی و زمستانی نشین ساخته شده. به همین خاطر اگر شما در هر فصل از سال پا به این بنای تاریخی بگذارید می توانید با توجه به وضعیت آب و هوایی آن فصل، قسمتی از این خانه راب رای اتراق کردن استفاده کنید.
«برخلاف بناهای امروزی، ظاهر بنا دارای تزئینات بسیاری می باشد اما اگر نگاهی به دیگر خانه های قدیمی بیندازید متوجه می شوید که ظاهر بناها بسیار ساده یا دارای تزئینات بسیار کم بوده است.» به گفته آقای یوسفی علاوه بر ظاهر باشکوهی که خانه عباسیان دارد، داخل بنا هم بسیار زیبا و منحصر به فرد طراحی و ساخته شده است.

 خانه عباسیان,تصاویر خانه عباسیان

  «مثلا یکی از جذابیت های این خانه، معماری نقاب دار است، یعنی در گذشته معماری دوران قاجار یک معماری مذهبی بود و از طرفی شهر کاشان را هم از گذشته تا به امروز به عنوان دارالمومنین می شناختند. به همین خاطر رعایت مسائل مذهبی در معماری خانه عباسیان بسیار زیاد به چشم می خورد.»

 

خانه شیخ الاسلام اصفهان، نمادی از هویت، هنر و معماری

خانه شیخ الاسلام که عنوان تکیه شیخ الاسلام برای آن مناسبتر است در خیابان چهارباغ پائین واقع شده است. این اثر بسیار زیبا که با معماری خاص دوران قاجار ازآثار نفیس اصفهان به شمار میرود. مجموعه خانه شیخ الاسلام است که از نظر معماری دارای دو جبهه ساختمان در شمال وجنوب است. این خانه زیبا از قدیم الایام برای برگزاری مراسم عزاداری سید الشهدا و تعزیه مورد استفاده قرار می گرفت. در سالهای قبل از انقلاب به علت عدم توانائی مالکین در حفظ و نگهداری آن و همچنین به دلیل زوال تدریجی تزئینات قابل توجه و ارزش ها معماری و به لحاظ جلوگیری از تخریب و انهدام بنا ساختمان خانه شیخ الاسلام در اختیار وزارت فرهنگ و هنر وقت قرار گرفت. از همان زمان اقدامات مرمتی بخصوص در قسمت تزئینات و ساخت درهای مشبک بوسیله استاد کاران متخصص آغاز شد و همه ساله مراسم تعزیه و عزاداری توسط هیاتهای محلی و زیر نظر ارشاد اسلامی در آن برگزارشد. متاسفانه در سال ۱۳۶۵ این خانه مورد بمباران قرار گرفت و قسمت جنوب شرقی بنا آسیبهای جدی دید که عملیات بازسازی و مرمت آن به سرعت انجام گرفت. در حال حاضر خانه شیخ الاسلام با مساحت ۱۴۴۵ متر مربع از خانه های زیبای اصفهان به شمار میرود که واحدهای صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی در آن مستقر هستند. خانه شیخ الاسلام روزانه مورد بازدید گروههای گردشگر ایرانی و خارجی و محققین و دانشجویان قرار می گیرد.

خانه شیخ الاسلام اصفهان

خانه طباطبایی ها

 یکی از زیباترین و دیدنی ترین بناهای تاریخی کاشان، خانه طباطبایی هاست که در محله سلطان امیر احمد در بافت قدیم کاشان واقع شده است. این خانه که از شاهکارهای هنر معماری قدیم به شمار می رود به وسیله مرحوم سیدجعفر طباطبایی از تجار معروف فرش آن زمان – در سال ۱۲۵۰هجری قمری ساخته شده است. مجموعه خانه طباطبایی ها مشتمل بر ۳ بخش اندرونی بیرونی و بخش مخصوص خدمه است .مجموعه خانه تاریخی طباطبایی ها با ۴۷۰۰ مترمربع وسعت دارای ۴۰ اتاق، ۴ حیاط، ۴ سرداب (زیرزمین)، ۳ بادگیر و ۲ رشته قنات است.معماری خانه طباطبایی ها به شیوه معماری حجاب دار، گودال باغچه، متقارن و درون گرا است.

خانه طباطبایی ها، شاهکار هنر معماری کاشان (عکس)

خانه طباطبایی ها، شاهکار هنر معماری کاشان (عکس)

خانه طباطبایی ها، شاهکار هنر معماری کاشان (عکس)

خانه بروجردی ها

خانه بروجردی‌هاخانه بروجردی ها متناسب با خصوصیات اقلیمی و شرایط آب و هوایی منطقه کویری کاشان طراحی و ساخته شده، به گونه ای که در گرمای شدید تابستان هوای خنک و بسیار مطبوعی از طریق بادگیرهای واقع در بالای پشت بام به صورت طبیعی و دائمی به زیرزمین ها سرازیر شده و در آنها جریان می یابد. خانه بروجردی ها به طور کلی شامل دو بخش بیرونی و اندرونی است که سر در اصلی و هشتی ورودی بین این دو بخش مشترک است.

download

علاوه بر این هر یک از این دو بخش درهای جداگانه ای نیز دارند که به وسیله آنها مستقیما به کوچه دسترسی پیدا می کنند.اما قسمت بیرونی خانه، در حقیقت همان عمارت و حیاطی است که در حال حاضر مورد بازدید علاقه مندان قرار می گیرد و مشتمل است بر: راهروی ورودی، حیاط مرکزی، تالار سرپوشیده و نورگیر فوقانی آن،

 

نقاشی های خانه بروجردی ها زیر نظر دو هنرمند بزرگ و نامدار نقاشی ایران دوران قاجار “مرحوم میرزا ابوالحسن غفاری کاشان” (بنیانگذار اولین مدرسه نقاشی در ایران) و برادرزاده اش “مرحوم میرزا محمدخان غفاری کاشانی” ملقب به “کمال الملک” ترسیم و طرح های گچبری خانه نیز با نظارت این دو استاد به انجام رسیده است.
به طور کلی خانه بروجردی ها از نظر طرح و معماری، قدمت، تزئینات و نقاشی گچبری در زمره نفیس ترین آثار تاریخی کشور قرار دارد که بخش بیرونی آن در سال ۱۳۵۳ توسط دولت خریداری و با شماره ۱۰۸۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تاکنون مرمت بخش های مختلف و نیز استحکام بخشی قسمت های عمده خانه و تثبیت نقاشی ها به وسیله کارشناسان و استادکاران اداره میراث فرهنگی کاشان انجام و برخی الحاقات و تغییرات غیراصولی انجام گرفته است.

images (1)

خانه بروجردیها ، مجموعه ساختمانی زیبا و باشکوه در جنوب شرقیِ شهر کاشان است. خانه بروجردی از مشهورترین خانه‌های تاریخی این شهر است. می گویند چون صاحب خانه مال التجاره از بروجرد وارد می کرده، لذا بهبروجردی مشهور شده و خانه او هم به خانه بروجردی موسوم گردیده است. این بنا در اواخر سلطنت پهلوی بر اثر بی توجهّیِ ساکنان آن رو به انهدام می رفت ، اما پس از ثبت در فهرست آثار تاریخی تعمیر و بازسازی شد و اینک کاربرد فرهنگی ـ اداری دارد.
معمار این خانه یکی از نوابغ معماری کاشان و از طراحان معروف ساختمان به نام استادعلی مریم بوده‌است که در ایجاد دو بنای تاریخی دیگر کاشان، یکی خانه تاریخیطباطبایی (در نزدیکی خانه بروجردی) و دیگری تیمچه امین‌الدوله (واقع در بازار) نقشداشته‌است.
خانه بروجردیها در زمینی به مساحت تقریبی ۷۰۰ ، ۱ مترمربع ساخته شده ومساحت این بنا حدود ۳۰۰۰ مترمربع و شامل دو حیاط اندرونی و بیرونی و مشتمل است بر دو ورودی اصلی و فرعی ، هشتی ، راهرو، حیاط ، تابستان نشین ، زمستان نشین ، آشپزخانه ، حیاطهای سرپوشیده در اطراف ، و زیرزمینی وسیع .

 

این بنا از نظر خصوصیات محلّی و عناصر معماری و تزیینات داخلی از اهمیّت فوق العاده ای برخوردار است نقاشی‌های این بنا در شیوه‌های متنوع و با رنگ و روغن و آبرنگ و زیر نظر هنرمند نامدار، مرحوم میرزامحمد خان غفاری ملقب به کمال‌الملک طراحی و اجرا شده است. در بام تالار نیز نورگیرها و بادگیرهای بسیار جالب خودنمایی می‌کند که از نظر طرح و اجرا در زمره آثار بدیع معماری سنتی ایران است.

 

قدمت خانه بروجردی ها به طوری که در کتیبه چهار طرف تالار آن آمده به سال ۱۲۹۲ ه.ق باز می گردد این خانه را حاج سید جعفر نطنزی که از بروجرد مال التجاره وارد می کرده ساخته است .
بنابر اظهارات موثق ساخت این مجموعه در حدود ۱۸ سال یعنی از سال ۱۲۹۲ تا سال ۱۳۱۰ ه.ق به درازا کشیده در آن بیش از ۱۵۰ بنا و هنرمند گچ کار و آینه کار و دیگر هنرمندان بکار گرفته شده اند .
بنای مذکور در اصل به صورت اندرونی و بیرونی بوده و این بخش از بنا که شرح آن خواهد آمد قسمت بیرونی خانه است . این قسمت از سال ۱۳۵۳ه.ش به تملک سازمان میراث فرهنگی درآمده و در فهرست آثار تاریخی کشور ثبت شده است . بخش اندرونی که در شمال شرقی و شرق بنا واقع است هنوز تحت مالکیت خصوصی می باشد بنا حیاطی کشیده دارد که در دو سر آن دو مجموعه فضائی مهم قرار گرفته اند و نمای این دو بخش نسبت به دو جبهه دیگر ارتفاع بیشتری دارد .

images

ورودی اصلی در شمال ساختمان واقع شده و، بویژه به سبب نحوه اتصالی که میان خانه و کوچه پدید آورده ، به شکوه ساختمان افزوده است . دیوارهای آن تا ارتفاع معینی تنها با گچ پوشیده شده و ساده است ، اما سقف آن تزییناتی برجسته دارد. در دیوارهای ورودی سکّه هایی تعبیه شده که با مقرنس کاری گچی به طاق نمای اصلی سقف متصل می شود. ورودی از طریق در چوبیِ بزرگی با کنده کاریها و گُلْ میخهای متعدد و دو کوبه که بر پاشنه سنگی می چرخد، به هشتی راه می یابد. هشتی پس از ورودی اصلی است و گنبدی آراسته به کاربندیهای بسیار زیبا دارد که در مرکز آن نورگیری تعبیه شده و از طریق دری مشابه درِ اصلی ، که روبروی آن قرار گرفته ، به حیاط راه می یابد. بیش از نیمی از مساحت زمین به حیاط اختصاص دارد. معبر ورودی حیاط دالانی است غلام نشین ، با تزییناتی چندضلعی و هلالی ، و راهروی پیچ دار با سقفی که در آن نورگیرهایی تعبیه شده است . در وسط محور طولی حیاط حوض بزرگی با سنگ سیاه تراش خورده و پاشوهایی در اطراف قرار دارد که آب آن از قنات نصرآباد تأمین می شده است . در جانب چپ و راست حوض نیز چهار باغچه به چشم می خورد.
تابستان نشین ، که مهمترین و اصلیترین بخش خانه بروجردیهاست ، مقابل ورودی اصلی و پشت به قبله واقع شده است ، و قوس بزرگِ نمای آن که در تمام خانه های اعیانی قدیمی کاشان دیده می شود، احتمالاً تقلیدی است از طرح مثلّث در نمای معماری اروپایی که تحت تأثیر معماری ایرانی به صورت منحنی در آمده است . در داخل محدوده قوس ، گچبریهای برجسته ، متأثر از تزیینات روسی مانند سماور و قوری ، به چشم می خورد.

 

تابستان نشین شامل دو اتاق ، تالار اصلی ، دو سرپوشیده فرعی ، یک سرپوشیده اصلی ، دو گوشواره ، یک شاه نشین و تالار طَنَبی است . در مرکز آن ، گنبدی با نورگیرهای زیبا و تزیینات مقرنس کاری قرار دارد. ایوان اصلی در محور تقارن تابستان نشین ، پس از حیاط عامل دوم در تقسیم فضا و برای استفاده ساکنان در فصل گرما است . در دو جانب ایوان و تالار طنبی راهروهای ورودی و اتاقهای نشیمن قرار گرفته اند که چشمگیرترین آثار تزیینی در همین قسمت به کار رفته است .
زمستان نشین ، در شمال مجاور راهرو ورودی و مشتمل بر یک اتاق ، یک شاه نشینِ پنج در با گچبریهای زیبا و ایوانی وسیع و آفتابگیر است . در قسمت شرق مشتمل بر سه اتاقِ سه در در حدّفاصل زمستان نشین و تابستان نشین است که از راهروهایی مشترک به یکدیگر راه می یابند. سقف اتاقها مسطح و فاقد تزیینات است . قسمت غربیِ زمستان نشین نیز با دو اتاق کوچک به همراه فضایی سرپوشیده ، قسمت شمالی و جنوبی بنا را به هم می پیوندد. آشپزخانه وسیع با طاقچه ها و صندوقخانه و انباری در شمال و سمت راست مجموعه واقع است و از راهروی باریک بدان راه می یابند. از زیرزمین که در زیرِ سه بخش شمالی و جنوبی و غربی قرار دارد، بیشتر به عنوان سرداب و انبار و فضای خدماتی استفاده می شده است .

 

مجموعه واقع در جبهه شمالی دارای یک تالار پنج دری با شاه نشین است که محل پذیرایی مهمانان بوده و یک مهتابی در جلوی خود دارد و بادگیری هم در پشت آن دیده می شود. فضای داخلی تالار دارای تزئینات گچ بری است. دو اتاق سه دری کوچک در دو سوی مهتابی قرار دارند که در مقایسه با تالار و فضاهای طرفین آن از ارتفاع کمتری برخوردارند و ترکیب حجمی خاصی را بوجود آورده اند.دو طرف آن دو اتاق بهار خواب قرار دارد که بهعلت نور مناسب وگرمای زیاد، بیشتر در زمستانها مورد استفاده قرار می گرفتهاست.
قسمت شمال شرقی مطبخ(آشپزخانه) قرار دارد.در قسمت شرقی بنا اتاقها و ایوانهای سرپوشیدهبه چشم می خورد که در جلو ایوانها پله هایی جهت رفتن به سردابها ساخته شده است.اینسردابها در جبهه های مختلف بنا واقع اند که بوسیله بادگیرهایی هوای آنها خنک وتهویهمی شوند.

 

شرح پلان خانه بروجردی ها معماری داخلی وعملکردفضاها
*مساحت ۱۷۰۰مترمربع-زیربنا۱۰۰۰مترمربع-
*دوطبقه ودربعضی قسمتها مثل قسمت جنوبی که باسرداب دارای ۳طبقه است.
*دارای یک حیاط با ابعاد۲۰در۳۰-
*دارای ۳ورودی درشمال(ورودی اصلی)،غرب(مخصوص مراسم مذهبی وغیره) وجنوب(برای خواص)-ایوان های سرپوشیده دراطراف حیاط.
*جلوخان درفضای هشتی که دارای ۶عددسکو برای انتظارمراجعین می باشد.این سکوها پاخوری نام دارد.

 

تقسیمات خانه بروجردی ها: بیرونی-اندرونی
بخش بیرونی شامل:بخش شمالی-بخش جنوبی(تابستانی)-بادگیرها
بخش اندرونی شامل:بخش شمالی_بخش جنوبی
بخش بیرونی:
۱٫هشتی
۲٫راهرو و دهلیز
۳٫حیاط مرکزی مستطیل شکل۲۰×۳۰
۴٫بخش اصلی وتابستانی بنا(بخش اعظم تزیینات دراین قسمت است)
۵٫سرداب درزیرزمین(دمادراین سرداب درتابستان حدود۲۰درجه کمترازطبقاط بالایی ست.سرداب با یک سیتم کانال کشی افقی وعمودی به ۲بادگیرارتباط دارد.نمای سرداب از گچ وآجراست.
۶٫آشپزخانه وانبارها:دربخش شمالی قراردارند.
۷٫بادگیرها:دردوبخش شمالی وجنوبی قسمت بیرونی می باشد
بادگیرهای این خانه هشت ضلعی هستند.

 

مشخصات بنا
ساختمان به ابعاد ۱۷٫۳۰ × ۱۴٫۹۰ متر بنا گردیده است. جنس مصالح عبارت از خشت و گل و پایه بنا از سنگ لاشه محلی و ساروج است. بنا دارای ۷ اتاق در طبقه همکف، ایوانی در جلوخان و دو اتاق در طبقه زیرین است. درهای ورودی اتاق‌های زیرزمین رو به بیرون بازشده و طبقه اصلی با یک متر ارتفاع از سطح زمین ساخته شده تا از رطوبت محل در امان باشد. بازشو‌های ساختمان چوبی بوده و اندود داخلی بنا به‌جز یک اتاق، بقیه از جنس گچ می‌باشد. سقف‌های عمارت دارای سیستم تاق-تویزه و تاق-چشمه گنبدی بوده و از جنس خشت بنا گردیده است. نوع پوشش بام متناسب با محیط از غوره گل، کاه‌گل و لایه‌ای از برگ گیاهان ساخته شده است. نمای عمارت ترکیبی از آجر، گچ و شمشه‌های گچی است که در قسمت فوقانی نما به شکل زیبایی خودنمایی می‌کند.

 

خانه قزوینی ها

خانه قزوینی ها از بناهای دوران ناصرالدین شاه قاجار است که تا اوایل دهه ۱۳۵۰ در مالکیت افراد بوده و به صورت خانه مسکونی مورد استفاده قرار می گرفت.

ورودی فعلی خانه در انتهای بن بستی به شکل دالان قرار گرفته که ابتدا و انتهای آن سرپوشیده است. در طول این دالان طویل دیوار خانه کهکشانی قرار دارد که به صورت مشبک آجری بازسازی شده است. اگر چه قدمت خانه کهکشانی با خانه قزوینی ها یکی است، اما معماری این خانه و تزیینات آن به ظرافت خانه قزوینی ها نمی رسد. خانه کهکشانی دارای دو ورودی است که یکی در میدان شهشهان و دیگری در انتهای راهرو ورودی خانه قزوینی ها قرار گرفته است.

خانه قزوینی ها دارای یک ورودی اصلی است که در کوچه امام جمعه قرار دارد و دالانی طویل با فضاهای مختلف خانه ارتباط برقرار می شود.

پس از عبور از این دالان طویل در سمت راست به حیاط خلوت می رسیم. این حیاط خلوت با راهرویی که دارای ۲ خم است، حیاط خلوت را به حیاط خانه مربوط می کند. در انتهای این راهرو هشتی بسیار زیبا و ساده ای خودنمایی می کند که از سمت راست به حیاط اندرونی مربوط می شود. قسمت اصلی این خانه اندرونی است که با حیاط بزرگ و ساختمان هایی که در چهار طرف آن قرار دارند بیشترین فضای این مجموعه را اشغال کرده اند.

سالن اصلی خانه یا شاه نشین دارای پنجره ارسی و سه در بسیار نفیس است که شیشه های رنگی و مشبک ریز نقش از عناصر اصلی و زیبای آن محسوب می شوند. طاق این سالن با مقرنس های گچبری شده پوشش داده شده است. در طرفین سالن درهایی است که به اتاق های بزرگ مجاور راه دارند. این درها نیز دارای شیشه های رنگی هستند. اتاق های سالن به صورت طاق و تویزه ساده و فاقد تزیینات هستند.

در غرب خانه یک سالن پنج دری ارسی است که دارای تزیینات آیینه کاری و گچبری است و طرفین آن با دو ایوان کوچک و دو اتاق سه دری فضای جبهه غربی را کامل می کنند. در جنوب حیاط سه ایوان کوچک براساس اصل قرینه سازی ساخته شده است.

این خانه در سال ۱۳۵۳ از طرف دولت وقت خریداری شده و در اختیار وزارت فرهنگ و هنر آن روز قرار گرفت. از همان زمان تعمیر و بازسازی و مرمت آن شروع شد و به عنوان محل سازمان ملی حفاظت آثار باستانی مورد استفاده قرار گرفت در حال حاضر این خانه زیبا و خانه کهکشانی محل اداره کل میراث فرهنگی استان است.

خانه-قزوینی-در-اصفهان

خانه-قزوینی-ها

 

خانه انقلاب اسلامی و ولایت

خانه انقلاب اسلامی ، موزه‌ای است در شهر اصفهان. بقعه شیخ ابومسعود رازی که از بناهای معروف دوره تیموریان در اصفهان است، بازسازی و مرمت شد و در بهمن ماه ۱۳۹۰ به عنوان «خانه انقلاب اسلامی و ولایت» به بهره‌برداری رسید.

شیخ ابو مسعود احمد ابن فرات رازی از محدثین و دانشمندان بزرگ قرن سوم هجری بوده است، محلی که امروز بقعه او قرار دارد، خانقاه بزرگی بوده که وی در آنجا به ارشاد و هدایت مردم می‌پرداخته است. در دوران سلطان یعقوب آق قویونلو بر آرامگاه وی، بنای زیبا و مجللی ساخته شد. این بقعه تاریخی سال ۱۳۱۳ به شماره ۲۱۹ در فهرست آثار ملی ثبت شده است.

download (1)

اهداف خانه انقلاب اسلامی و ولایت

خانه انقلاب اسلامی چشم‌انداز فعالیت خود را بر چهار محور زیر ترسیم کرده است:

– تبیین و تبلیغ ولایت در همه مراتب از ولایت تکوینی، ولایت تشریعی و ولایت الله تا ولایت فقیه

– انتقال بینش ولایی به مخاطبین به ویژه نسل جوان

– تبیین و تدوین اندیشه‌های امام خمینی و رهبر معظم انقلاب

– تبیین تاریخ انقلاب اسلامی به ویژه نقش اصفهان در انقلاب اسلامی

 

download (2) download (3)

خانه تاریخی تاج

خانه تاریخی تاج که اکنون با عنوان خانه هنرمندان از آن کاربری فرهنگی می‌شود دارای ۷۰۰ مترمربع عرصه و ۸۰۰ مترمربع اعیانی و برخوردار از معماری ارزشمند بومی از نمونه خانه‌های عام مردم کاشان در آن دوره است.

خانه تاج در ۳ طبقه همکف، گودال باغچه و سرداب تحتانی، دارای ۲ باب حیاط بیرونی و اندرونی و ۱۳ باب اطاق پنج دری و سه دری و تک دری است.

حیاط بیرونی خانه با ورودی از هشتی پنج ضلعی منحصر به فرد و دالان باریک پیچیده، فضا را از دید رهگذر محفوظ داشته است. حیاط بیرونی دارای یک باب مطبخ و سرداب کوچک می باشد که سرداب در زمین رُس حفاری شده و دارای نم خوانی است مخصوص نگهداری مواد خوراکی در تابستان گرم این دیار.

ایوان پیشکم بوسیله ۳ باب درب میوجی توپر (فاقد شیشه)، حرمت قسمت بیرونی (خاص مراجعات) را از اندرونی که مخصوص زندگی کدبانو و اهل و عیال در خانه است را حفظ می نماید که این موضوع ماهیت فرهنگ و تمدن اسلامی را تعریف می‌نماید.

درونگرایی، تناسب، تقارن، تعادل، هماهنگی، ظرافت و در عین حال قداست و نجابت در این خانه نشانی از معماری اصیل کاشان و هویت تاریخی مردم این دیار است.

حیاط اندرونی و شارم های اطراف گودال باغچه و مهتابی مقابل با غرفه های مجاور شارم بوسیله راه پله ای باریک ما را به پائین خانه هدایت می‌کند.

باغچه‌ها و آب نمای مرکزی گودال باغچه طراوت را از دهانه باز زیر زمین به سرداب و پس سرداب منتقل می‌نماید.

بادگیر مرتفع بام هوای گرم و خشک و سوزان تابستان را بوسیله وزش باد گرفته و از پره های داخل بادگیر به کانال‌های مرطوب اطراف سرداب منتقل کرده و پس از خنک شدن از طریق شبکه‌های جعفری به داخل زیر زمین هدایت می‌کند و باعث اختلاف دمای بین پانزده تا بیست درجه سانتیگراد با سطح کوچه می‌شود.

خانه تاج به صورت متروکه و مخروبه در مرداد ماه سال ۱۳۸۳ توسط معمار مرمت بناهای تاریخی کاشان سید اکبر حلی خریداری و مرمت و بازسازی شد.

 

taj--mm

خانه شهید دکتر بهشتی

این خانه با توجه به سبک معماری‌اش از جمله آثار دوره پهلوی است و متعلق به شهید دکتر بهشتی بوده است.

این خانه در مساحتی حدود ۲۲۰ متر مربع در ۲ اشکوب ساخته شده و مجموعه فضاهای آن در دو قسمت شمال و جنوب حیاط مستطیل شکل طراحی شده است.

طبقه بالای این خانه دارای تالاری وسیع و اتاقی در کنار آن است. زیرزمین این خانه نیز در ضلع شمالی آن قرار دارد و در تقسیم بندی فضایی مشابه اشکوب فوقانی است.

خانه دکتر بهشتی بعدها به تملک سازمان رفاهی و تفریحی شهرداری اصفهان درآمد و به عنوان فرهنگسرای دکتر بهشتی تغییر کاربری داد.

beheshti

خانه استاد جلال الدین همایی

مرحوم استاد جلال‌الدین همایی، ادیب، شاعر و استاد زبان و ادبیات فارسی در سال ۱۲۷۸ در این خانه به دنیا آمد.

این خانه، بنایی است یک اشکوبه با حیاط مربع شکل که در دو جبهه غرب و جنوب آن ساختمان قرار گرفته است.

جبهه جنوبی دارای ایوان مرکزی بوده و بالاتر از حیاط قرار گرفته. ۲ اتاق ۳ دری در دو طرف ایوان نیز طراحی شده است.

جبهه غزبی نیز دارای محور تقارن است. شاه‌نشین در مرکز و ۲ اتاق ۳ دری که توسط دو کفش‌کن به تالار اصلی ارتباط می‌یابد، در دو طرف آن قرار دارد.

خانه استاد جلال همایی در سال ۱۳۷۶ توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره ۱۹۰۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

homayi.jpg7

خانه آیت الله سید حسن مدرس

این بنا، خانه پدری و همچنین زادگاه آیت الله سید حسن مدرس، روحانی مبارز دوره مشروطیت است.

این خانه قدیمی، یک اشکوبه بوده و دارای ۲ بخش تابستان نشین و زمستان نشین است. ورودی خانه از طریق هشتی واقع در شمال ‌غربی خانه صورت می‌گرفته است.

قسمت تابستان نشین این خانه، دارای تالاری در وسط است و سقف گنبدی آن روی ۴ لنگه طاق ساخته شده است.

بخش زمستان نشین نیز دارای ۳ اتاق ۳ دری بوده و پوشش سقف آن تاق و تویزه است. مصالح به کار رفته در این بنا، خشت و گل، آجر، آهک، چوب، گچ و سنگ می‌باشد.

خانه آیت الله مدرس (روستای سرابه کچو) در سال ۱۳۷۷ توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره ۱۹۷۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

 

modares-kacho

خانه آل یاسین

این خانه متعلق به مرحوم حاج سید محمد تقی پشت مشهدی است و بعدها به صورت موروثی در اختیار آقا نظام الدین مجتهد کاشانی(آل یاسین) قرار گرفت.

سیستم مرکزی حوضخانه و حیاط خلوت در عین سادگی از ظرافت و لطافت خاصی برخوردار بوده و بسیار زیبا طراحی شده است.

فضای خانه متشکل از یک بخش اصلی شامل حوض‌خانه، تالارها و اتاق‌های پیرامون آن در جبهۀ شمالی و دو بخش قرینۀ یکدیگر در دو جبهۀ شرقی و غربی است.

بنا از جهات شمال، شرق و جنوب چند ورودی دارد که جدارۀ مجاور سردر ورودی خانه در جبهۀ شمالی نماسازی شده است .

خانه از دو قمست کلی اندرونی و بیرونی تشکیل شده است. در کنار در ورودی خانه دو سکو وجود دارد که نام آن «شیخ نشین» یا «پیر نشین» است.

پس از گذشتن از مدخل خانه که هشتی ورودی نام دارد به فضایی سر پوشیده با اتاق‌هایی در پیرامون و دو طبقه می‌رسیم که در وسط آن حوض آبی وجود دارد.کل این قسمت از ساختمان به بیرونی مشهور است. بیرونی خانه مخصوص مراجعات روزمره، پذیرایی از مهمان ها و اقامت مسافرین بوده است.

قسمت اندرونی خانه دارای حیاطی بزرگ است که در دو طرف آن قسمت های زمستانی و تابستانی نشین وجود دارد. قسمت راست حیاط که آفتابگیر است، زمستانی نشین بنا بوده است. فضاهای این مکان، پوشیده است و دارای اتاقی است به نام کرسی خانه.

سمت چپ حیاط، قسمت تابستانی نشین بنا است. فضاهای این قسمت بازتر بوده و دارای یک ایوان زیبا به نام شاه نشین است.
زیر شاه نشین سرداب اصلی خانه است.خانه دارای چندین سرداب می‌باشد. در گوشه سرداب اصلی پنجره‌های مشبکی وجود دارد که به بادگیرهای خانه متصل‌اند.

خانه آل یاسین تا سال ۱۳۶۵ مسکونی بود اما در سال ۱۳۷۰ توسط نسل چهارم به شهرداری کاشان فروخته شد. در سال ۷۵ تا ۷۶ این خانه بازسازی می‌شود و بعدها به محل معاونت عمرانی شهرداری کاشان تغییر کاربری می‌یابد.

 

خانه دکتر رضا اعلم

این خانه مربوط به دوره قاجاراست و در اصفهان، خیابان عبدالرزاق، محله پشت بارو، بن بست زرگر واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۸ مهر ۱۳۷۵ با شمارهٔ ثبت۱۷۵۲به‌عنوان یکی از آثار ملی ایرانبه ثبت رسیده است.

خانه اعلم از لحاظ زیبائی و تزئینات پرکار و ویژگیهای هنری و نقاشی روی گچ و نقاشی روی آئینه و صنایع چوبی و حجاری در عداد بناهای شاخص اصفهان به شمار میرود. این خانه که سالها از طرف مالکان بلا استفاده رها شده بود پس از خریداری مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت. متاسفانه قسمتهائی از این بنای جالب به وسیله افراد سودجو که وجود این اثر نفیس را مزاحمتی برای اهداف سودجویانه خود می دانستند تخریب شده است. از جمله آتش سوزی سردر بسیار زیبای خانه و تخریب طاقی که بر روی گذر شمالی ساخته شده بود و به صورت پشت بندی محکم و استوار خانه را حفظ میکرد. آنچه در خانه اعلم جلب توجه می کند. انوع تزئینات و نقاشی ها و گچبریهای آن است. اتاق پنجدری خانه اعلم همچون آلبوم نفیسی از آئینه کاری، نقاشی، گچبری و منبت کاری هنرهای تزئینی دوران قاجار را رودر روی بیننده قرار میدهد. طرحهای متعددی که از کاخهای زیبای اصفهان و مناظر زیبای ایرانی و اروپائی تهیه شده به همراه گل و بوته و شیشه های رنگی می تواند الگوی بسیار مناسبی برای هنرهای تزئینی دروان قاجار میباشد. علاوه بر آن تزئینات این خانه بیانگر توجه مجدد هنرمندان دوران قاجار به هنرهای صفویه است.

 

خانه امین

خانه امین مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، خیابان چهار باغ، کوچه حاج محمد علی واقع شده و این اثر در تاریخ ۳۰ تیر ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت۱۲۲۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
انتهای پیام/
منابع : ایران پدیا – اطلسی – همشهری – سیتی پدیا – ویکی پدیا – دانشکده معماری و شهرسازی

برچسب‌ها: , , , , , , , , , ,

FacebookTwitterGoogle+TelegramWhatsAppLineYahoo MessengerLinkedInPinterestTumblr

مطالب مرتبط


میدان نیوز
میدان نیوز
حوزه و روحانیت
حوزه و روحانیت
جوان انقلابی
جوان انقلابی
انقلابی شدن
انقلابی شدن
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات
تبلیغات
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق