دوشنبه ۱۵ آذر ۱۳۹۵
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
سرویس: فرهنگ و هنر
چاپ خبر
۱۷:۳۷ - ۱۳۹۴/۱۰/۲۲
download (1)
اصفهان شناسی ؛
 کاخ چهل ستون + تصاویر   

چهل ستون؛ باغی بزرگ بالغ بر ۶۷ هزار متر مربع است که در دوره شاه‏ عباس اول (۹۹۶-۱۰۳۸ ه.ق.) احداث گردیده است. در این باغ که "باغ جهان نما" نام داشت شاه عباس کوشکی به شکل کلاه فرنگی بنا کرد که بنای اولیه کاخ چهلستون است؛

به گزارش ندای اصفهان ، کاخ چهل‌ستون از بناهای تاریخی اصفهان است. کاخ چهل ستون که بالغ بر ۶۷۰۰۰ متر مربع مساحت دارد، در دوره شاه عباس یکم احداث آن آغاز شد و در وسط آن عمارتی ساخته شده بود. شاه عباس اول، کوشکی درمیان باغ بنا نهاد که این کوشک هسته اولیه کاخ را تشکیل داد که تالار میانی کاخ چهل ستون و غرفه‌های چهار گوشه آن را در بر میگرفت. در سلطنت شاه عباس دوم، ساختمان تکمیل شد و در ساختمان موجود مرکزی، تغییرات کلی داده شده‌است و تالار آینه، تالار ۲۰ ستون، دو اتاق بزرگ شمالی و جنوبی تالار آینه، ایوانهای طرفین سالن پادشاهی و حوض بزرگ مقابل تالار با تمام تزیینات نقاشی و آئینه کاری و کاشی کاری دیوارها و سقفها افزوده شده‌است.

قسمتهای دیدنی این کاخ عبارت است از:

  تالار ۱۸ ستون

 تالار آئینه

 شیرهای سنگی چهار گوشه حوض مرکزی

 تزئینات عالی طلاکاری  و نقاشی های سالن پادشاهی

 تصویری از شاه عباس اول با تاج مخصوص

 آثاری مانند سر در مسجد قطبیه و سر درهای زاویه درب کوشک و آثاری از مسجد درب جوباره و مسجد آقاسی که بر دیوارهای ضلع غربی و جنوبی باغ نصب شده است.

با انتخاب اصفهان به پایتختی و گسترش شهر به طرف جنوب و احداث میدان امام طرح استقرار کاخ های شاهی به وسیله شیخ بهائی ریخته شد.

انتخاب فضائی وسیع در مجموعه ای که در آن روزگار (دولتخانه) نامیده می شد و بررسی هائی که برای آینده صورت می گرفت تماماً حکایت از ذوق و استعداد و خلاقیت شیخ بهائی دانشمند بلند آوازه صفویه دارد.

مجموعه کاخ هائی که شروع آنها (عالی قاپو) بود تا میدان اصلی و مرکزی چهارباغ عباسی ادامه داشت در این محوطه بزرگ که چند کاخ سلطنتی نیز مستقر بود عماراتی مانند تالار اشرف- جبه خانه – رکیب خانه، کشیک خانه، تالار طویله – کاخ هشت بهشت – توحید خانه – و بر خی عمارات دیگر ساخته شد.

 وجه تسمیه کاخ:

از جمله این بناها ساختمان کوچکی بود که شاه عباس اول در باغ جهان نما به صورت کوشک یا کلاه فرنگی احداث کرد و در زمان شاه عباس دوم توسعه یافت و چهلستون نامیده شد. ایوان اصلی بر بیست ستون استوار است که در دوران صفویه از آئینه کاری های بسیار زیبا پوشیده شده بود.

بسیاری از محققین وجه تسمیه کاخ را انعکاس بیست ستون بر استخر زیبا و بزرگ عمارت می دانند. البته نقشی که عدد ۴۰ در ادب فارسی دارد نیز شاید دلیل دیگری بر نامیده شدن عمارت به چهلستون باشد (این عدد نشان تعدد و کثرت است).

مؤلف کتاب (معماری اسلامی) نامگذاری این عمارت به چهلستون را « … نوعی بازی بصری قلمداد می کند زیرا نمائی با تعداد زیادی ستون در آب انعکاس یافته است … ».

 با توجه به ماده تاریخ هائی که بعضی از شعرای عصر صفویه در اشعارشان آورده اند و با مراجعه به کتب و متون مربوط به آن روزگار، سال اتمام کاخ چهلستون ۱۰۵۷ هجری در زمان سلطنت شاه عباس دوم بوده است. از جمله این شعرا (صائب تبریزی) ملک الشعراء آن روزگار است که طی قصیده بلند بالائی چهلستون را توصیف کرده و در آخر قصیده با مصراع قبله گاه تاجداران باد دائم این مکان، سال ۱۰۵۷ هجری را بیان کرده است.

ساختمان کاخ:

ایوان کاخ چهلستون مرکب از دو بخش است یک بخش که بر ۱۸ ستون چوبی و رفیع استوار است چهار ستون وسط که بر روی ۴ شیر سنگی قرار گرفته و حجاری آن ها به گونه ای است که دو شیر به یک سر انسان نشان داده می شود. از دهان این چهار شیر آب فوران می کرد و به حوض مرمری تالار می ریخت. قسمت دیگر که کمی مرتفع تر است سردر ورودی تالار را تشکیل می دهد و در بعضی منابع آن را تالار آئینه نامیده اند. این قسمت بر دو ستون قرار گرفته و سراسر آن مزین به آئینه کاری وسیع و پرکاری است که در آن آئینه های ریز و خوش نقش به صورت معرق در کنار آئینه های قدی و خشتی به کار رفته اند. سقف تالار از قاب های چوبی و به اشکال مختلف هندسی ساخته شده اند. تصویر قرینه حوض مرمرین وسط ایوان در تزئینات سقف مشاهده می شود. این قرینه سازی شباهت بسیاری با ایوان عالی قاپو دارد.

تالار مرکزی کاخ که اختصاص به میهمانان خارجی و شخصیت های کشورهای دیگر داشت حاوی نقاشی هائی است که وقایع تاریخی دوران های مختلف را بیان می دارند. این سالن با شکوه که بر گنبدی منقوش استوار است با لچکی های رنگارنگ و طرح های طلایی و شفاف از شاهکارهای هنری آن عصر محسوب می شوند.

 نقاشی های موجود در تالار مرکزی کاخ که برخی از آن ها در عصر قاجار نقاشی شده اند شرح پذیرائی شاه عباس اول و دوم و شاه طهماسب از امرای ترکستان و همایون هندی و نیز جنگ شاه اسماعیل اول با ازبکان است. دو تصویر دیگر که یکی روبروی در ورودی تالار و دیگری مقابل آن است جنگ چالدران در دوران شاه اسماعیل اول و جنگ کرنال در زمان نادر شاه افشار را به نمایش می گذارد.

این دو تصویر در اوائل عصر قاجاریه نقاشی شده اند. در دو طرف تالار ستون دار اتاق هایی است که در حال حاضر برای نمایشگاه های فصلی مورد استفاده قرار می گیرند. این اتاق ها نیز شامل نقاشی هائی است که برخی از آن ها شاهکار مسلم نقاشی به حساب می آیند.

بیشتر این نقاشی ها در زمان حکومت ظل السلطان زیر لایه ای از گچ پنهان شده بود که با کمک کارشناسان و متخصصان از زیر گچ بیرون آمده و مرمت شده اند.

استخر کاخ علاوه بر زیبائی باعث لطافت هوا می گردد. در چهار طرف این استخر مجسمه هائی قرار دارند که مربوط به عمارت چهلستون نیستند و به هنگام تخریب قصر سرپوشیده به این محل منتقل شده اند.

به نوشته برخی از مورخین، این عمارت در اواخر دوران صفوی دچار آتش سوزی مهیبی شد و قسمت هایی از آن در آتش سوخت.

در دو طرف سالن مرکزی عمارت چهلستون تصاویری از سفرا و اروپائیانی که در آن روزگار در اصفهان بوده اند نقاشی شده است. این تصاویر را دو نفر نقاش هلندی که (آنژل Anjel) و (لوکار Lokar) نامیده می شدند نقاشی کرده اند.

به طور کلی در عمارت تاریخی چهلستون نقوش ترکیبی دیوارها و سقف تالار که در قالب های زیبای لچک و ترنج قرار گرفته اند و خطوط اصلی تقسیمات بنا که ترکیب زیبایی از نقاشی و کاشیکاری و سایر تزئینات متعدد و متنوع هستند این اثر با شکوه را به صورت یکی از بارزترین نمونه های معماری دوران صفویه درآورده است.

در حال حاضر عمارت چهلستون به صورت باغ موزه ای که سالن مرکزی آن محل نمایش برخی از آثار هنری دوران های مختلف ایران است مورد بازدید جهانگردان خارجی و مهمانان داخلی قرار می گیرد.

ویژگی‌ها

 

نقشهٔ عمارت و باغ آن

  • سقف باشکوه نقاشی تالار ۲۰ ستون و سقف آئینه کاری تالار آئینه و مدخل آئینه کاری تالار جلوس شاه عباس دوم.

  • ستونهای عظیم تالارهای ۲۰ ستون و تالار آینه که هر یک از آنها تنه یک درخت چنار است.

  • شیرهای سنگی چهارگوشه حوض مرکزی تالار و ازاره‌های مرمری منقش اطراف که معرف صنعت حجاری در عهد صفویه است.

  • تزیینات عالی طلا کاری سالن پادشاهی و اتاقهای طرفین تالار آئینه و تابلوهای بزرگ نقاشی تالار پادشاهی که شاهان صفوی را به شرح زیر نشان می‌دهد:

  • تصویری از شاه عباس اول با تاج مخصوص و مینیاتورهای دیگری در اتاق گنجینه کاخ چهلستون وجود دارد که در سالهای ۱۳۳۴ و ۱۳۳۵ خورشیدی از زیر گچ خارج شده‌است.

  • آثار پراکنده‌ای از دوران صفویه مانند سردر «مسجد قطبیه» و سردرهای «زاویه درب کوشک» آثاری از «مسجد درب جوباره» یا «پیر پینه‌دوز» و «مسجد آقاسی» که بر دیوارهای ضلع غربی و جنوبی باغ نصب شده‌است.

  • سال ساختمان کاخ چهلستون به موجب اشعاری که در جبهه تالار از زیر گچ خارج شده، مصراع: «مبارک‌ترین بناهای دنیا» می‌باشد که به حساب حروف ابجد سال ۱۰۵۷ هجری قمری (مصادف با ۱۰۲۶ هجری خورشیدی و ۱۶۴۷ میلادی) می‌شود، یعنی پنجمین سال سلطنت شاه عباس دوم.

  • سنگ شیرها و مجسمه‌های سنگی اطراف حوض و داخل باغچه‌ها تنها آثاری است که از دو قصر باشکوه دیگر صفویه یعنی آئینه خانه و عمارت سرپوشیده باقی‌مانده و به این محل منتقل شده‌است.

  • تندیس‌های چهارگانه در گوشه‌های استخر باغ، آناهیتا ایزدبانوی آب‌ها هستند.

  • اگرچه انعکاس ستونهای بیست گانه تالارهای کاخ چهلستون در حوض مقابل کاخ، مفهوم چهلستون را بیان می‌کند، علاوه بر آن عدد چهل در ایران قدیم کثرت و تعدد را می‌رساند و وجه تسمیه عمارت مزبور به چهلستون می‌تواند به علت تعدد زیاد ستونهای این کاخ نیز باشد.

  • در ابتدا ستونها با پوششی از آینه‌کاری‌های زیبا تزیین شده بوده که در زمان حکومت ظل السلطان قاجار در اصفهان این آئینه کاری‌ها تخریب شده‌است و روی نقاشی‌های صفوی با گچ پوشانده شده‌است.

 

عکس های کاخ چهل ستون

نمای بیرونی بنای چهلستون
نمای بیرونی از داخل
سر در ورودی کاخ چهلستون
نمایی از طاق ایوان
نمایی از طاق ایوان
نمای بیرونی باغ چهلستون
نمای بغل کاخ چهلستون
ایوان پشتی کاخ چهلستون
ایوان جانبی کاخ چهلستون
حوض و محوطه بیرونی چهلستون
نمایی از ستونهای ایوان
نمایی از اتاق ها
ایوان ورودی کاخ چهلستون
نگاره های چهلستون

دیوار نگاره های چهل ستون اصفهان نمونه ای از بهترین تزیینات وابسته به معماری در ایران است. این دیوار نگاره ها بیانگر رویدادهای تاریخی دوران صفویه و پس از آن به شمار می رود که در کنار مضامین مرسوم ادبی و نقوش گیاهی و تجریدی با تکنیک تمپرا و رنگ روغن بر روی دیوارهای گچی به سبک مکتب اصفهان و به شیوه نقاش شهیر صفوی، رضا کاشانی متخلص به رضا عباسی نقش شده است.به غیر از تصویرهای میانی تالار اصلی که دارای امضای نقاش معروف دوران قاجار صادق نقاش باشی با عبارت “یا صادق الوعد” و تاریخ ۱۲۱۶ هجری قمری است، کلیه نگاره های فاقد امضا و تاریخ اثر بوده و با عنایت به اینکه شاخص اصلی کاخ چهل ستون، دیوار نگاره ها و نقاشی های آن است، می توان آنها را بر اساس سبک و مضمون به ۴ گروه تقسیم می نمود.یک- صحنه های تاریخی که حکایتگر روابط بین دربار صفوی وهمسایگان شرقی آن است و در تالار بارعام به تصویر کشیده شده اند.دو- قاب های کوچک از صحنه های جشن و شکار که در سطح بالایی از راههای کاخ قرار دارند.سه- صحنه هایی از جشن های شاهانه، در گلگشت با مضامین تغزلی-ادبی که در تاقچه های دو اتاق جانبی تالار اصلی به تصویر کشیده شده اند. چهار- بازتاب حضور بیگانگان در دربار صفوی را که می توان در نقاشی های ایوان های ستون دار جانبی بنا مشاهده کرد

نمایی از گچ بریها و نقاشیهای اندرونی
نمایی از گچ بریها و نقاشیهای اندرونی
نمایی از گچ بریها و نقاشیهای اندرونی
نمایی از گچ بریها و نقاشیهای اندرونی
نمایی از گچ بریها و نقاشیهای اندرونی
نمایی از گچ بریها و نقاشیهای اندرونی
نمایی از گچ بریها و نقاشیهای اندرونی
نمایی از گچ بریها و نقاشیهای اندرونی
نمایی از گچ بریها و نقاشیهای اندرونی
نمایی از گچ بریها و نقاشیهای اندرونی
نمایی از گچ بریها و نقاشیهای اندرونی
موزه چهلستون
کاخ چهل ستون در سال ۱۳۱۶ خورشیدی به عنوان “موزه چهل ستون اصفهان” در نظر گرفته شد و سپس در تاریخ هشتم مهرماه سال ۱۳۲۷ خورشیدی به طور رسمی افتتاح گردید. گردآوری، نگهداری و حفاظت، آثار و اشیای تاریخی، فرهنگی و هنری، فراهم آوردن امکانات پژوهشی و تحقیق در باره انه و نیز آشنایی با شیوه زندگی گذشتگان و شناساندن آثار فرهنگ و هنر اسلامی به عموم مردم از اهداف این موزه بوده است. آثار موجود در این موزه که به دست توانای هنرمندان ایرانی ساخته شده، فرهنگ مردم سرزمینی است که زندگی را با هنر و زیبایی در هم آمیخته اند.در این موزه آثار هنری از سده های پیش از اسلام تا سده ۱۴ هجری قمری گردآوری شدهکه می توان به نسخ خطی مربوط به قرن چهارم هجری قمری، ظروف سفالینه و آبگینه سده های سوم تا یازدهم هجری قمری ظروف چینی سفید و آبی که به سفارش شاه عباس ساخته شده همچنین قالیچه هایی با طرح محرابی مربوط به قرن ۱۱ هجری قمری و درهای چوبی منبت و خاتم کاری شده متعلق به دوران صفویه اشاره نمود.
نمونه ای از اشیای موزه
کوزه سفالی قرآن های قدیمی
قالیچه با طرح محراب-اشیای تزیینی-ظرف سفالی
اشیای تزیینی
در های چوبی منبت و خاتم کاری
ظروف سفالی منقش
ظروف و اشیای تزیینی
نمونه ای از کلاه
ماکت گنبد و درب قدیمی
منبر خاتم
درب قدیمی
درب خاتم
نمونه ای از لباس عصر صفوی
نمونه ای از اشیای تزیینی
ظروف منقش سفالی
ظروف تزیینی
ظروف تزیینی
ظروف تزیینی
ظروف تزیینی
نمونه ای از دربهای مشبک

انتهای پیام/

منابع : ویکی پدیا ، درگاه شهرداری اصفهانwww.esfahan.ir ، کوثر

برچسب‌ها: ,

FacebookTwitterGoogle+TelegramWhatsAppLineYahoo MessengerLinkedInPinterestTumblr

مطالب مرتبط

  1. zahra می‌گه:

    besyar jamee va kamel.merc

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


میدان نیوز
میدان نیوز
حوزه و روحانیت
حوزه و روحانیت
جوان انقلابی
جوان انقلابی
انقلابی شدن
انقلابی شدن
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات
تبلیغات
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق