یکشنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۵
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
سرویس: اجتماعی
چاپ خبر
۱۰:۴۵ - ۱۳۹۴/۰۹/۱۴
صفویه
برگی از تاریخ/
 سبک زندگی و لباس ایرانیان در امپراتوری صفویه   

در دوران صفویه این اروپاییان بودند که از مدل لباس ایرانی در کشور خود استفاده می کردند به صورتی که تاورنیه جهانگرد مشهور فرانسوی در بازگشت به فرانسه لباس های ایرانی که بسیار فاخر و زیبا بود و خطوط و نقوش بسیار زیبا و جذاب در آنها نقش بسته بود را در دربار ورسای رواج داد...

ندای اصفهان- دکتر فرشاد فروزش (مدرس دانشگاه)

مُد و فشن (fashion) اکنون در کشورهای دنیا به صورت یک تجارت بسیار پرسود تبدیل شده است؛ به صورتی که شرکت های بزرگ و غول های اقتصادی دنیا سرمایه گذاری های کلانی در عرصه ی لباس و مشتقات آن انجام داده اند. وقتی از شبکه های بزرگ ماهواره ای به همین عنوان بهره می گیرند، درنتیجه در خلال آن جوان های بسیاری برای دخترِ شایسته شدن با یکدیگر رقابت می کنند و برای این کار دست به عمل های مکرر زیبایی درونی و بیرونی بدن خود می زنند و به اصطلاح اندام خود را به باربی شبیه می کنند. (البته سال های اخیر در کشور ما نیز مبحث مد و فشنِ لباس راه اندازی شده است، البته به سبک اسلامی و با رعایت شئونات.)

و اما سبک لباس ایرانیان در امپراتوری صفویه…

آنچه از آثار و نوشته‌های سیاحان برمی‌آید، زنان در دوره‌ی صفویه دارای حجاب و پوشش خاصی‌ بوده‌اند. در این دوران زنان ایران لباس های خیلی فاخر می پوشند. لباس آنان نازک تر از لباس مردان بود. لباسشان از بالاتنه و پایین تنه مجزا نبود بلکه به صورت یکسره و مانند لباس مردان به نظر می رسید. از جلو باز بود و از ماهیچه پا تجاوز نمی کرد، کمرشان را تنگ نمی بستند. آستینشان به دست و بازو چسبیده تا پشت دست می رسید. کلاه کوچکی به شکل برج به سر می گذاشتند و هر کس به اندازه ی مرتبه و مقام و بضاعتش کلاه خود را به جواهرات می آراست. بعضی ها از زیر کلاه مقنعه ای ابریشمی به طرف پشت آویزان می کردند که بر حسن و زیباییشان می افزود. موهایشان را بافته روی شانه ها می ریختند. و شلواری هم مانند مردان می پوشیدند که تا پاشنه پا می رسید. زنان ارامنه مخصوصا نیم تنه چسبان بی آستین شبیه نیم تنه مردان به تن می کردند. زنان ثروتمند با جواهر زیاد خود را زینت می دادند بر دور چانه و گونه آنان یک یا دو ردیف مروارید یا سگک طلا به چشم می خورد انگار تمام چهره در میان مروارید و سگک قرار گرفته است. دوشیزگان علاوه بر زینت آلات حلقه های طلای جواهرنشان به پره راست بینی خود می گذاشتند. زنان انگشتری طلا بر انگشت و بازوبند پهن نقره ای بر بازوهایشان می کردند.

لباس صفویه

لباس صفویه

مردان ایرانی به جای شلوار، تنبان آسترکرده ای داشتند که تا قوزک پا می رسید. پیراهنشان بلند بود چنان که تا زانوان می رسید و پایین پیراهن را بیرون از تنبان قرار می دادند. این پیراهن در طرف راست روی سینه باز بود و شکاف تا ناف می رسید و در قسمت پایین از دو طرف شکافته شده است اما فاقد یقه بود و لبه گردن ساده ای داشت. مردان از روی پیراهن نیم تنه (کلیجه) نخی به تن می کردند که از جلو روی شکم دگمه می خورد و دامن آن به زیر زانو می رسید.

پوشیدن قبا نیز معمول بود. پارچه آن خیلی نازک و لطیف انتخاب می شد، اما میانش را با پنبه فتیله کشی می کردند. البته کمتر پنبه می دوختند. مردم محترم هر روز قبا را عوض می کردند. رنگ قبا ثابت نبود و تا لکه دار می شد پوشیدن آن مایه خفت بود. روی قبا شالی به کمر می بستند که دو سرش با گل و بوته زربفت شده بود.

رجال دربار و سپاهیان از کوچک و بزرگ خنجری به کمر داشتند. بزرگان هرچه می توانستند جواهر قیمتی به خنجرهای خود نصب می کردند. مردها دستاری از پارچه کتانی یا ابریشمی بر سر داشتند که آن را روی هم می پیچیدند و به آن مندیل می گفتند. این دستار معمولا مخطط و رنگین بافته شده بود و در میان برخی از آنها نخی زرین دیده می شد. دستار روحانیون مانند سایر اجزاء لباسشان سفید بود. از پشت مندیل برخی دنباله ای به طول نیم ساعد آویزان بود. بعضی ها نیز کلاه پوست بر سر می گذاشتند. سادات بر دستار خود دنباله سبز رنگی داشتند. جوراب ها معمولا پشمی بود و ساق های آن به زانوان می رسید و در زیر زانو بسته می شد. به پاشنه جوراب قطعه چرم قرمزی می بستند که به دقت تعبیه شده بود. این قطعه چرم مانع تماس پاشنه با لبه ی کفش می شد، زیرا لبه ی کفش تیزی داشت و ممکن بود جوراب را بشکافد و پا را اذیت کند.

در دوره ی شاه عباس دوم ایرانیان جوراب ابریشمی نیز داشتند. در گذشته این جوراب را به پا نمی کردند و درواقع پارچه ای که برش آن شکل جوراب نداشت می پوشیدند. کفش ها نیز گوناگون بود اما هرگز از پهلو باز نمی شد. و همه را از پاشنه نعل می کردند. به عبارت دیگر کفش ایرانیان از ساغری یا تیماج و بدون پاشنه یا با پاشنه ی کوتاه بود و به طرف جلو باریک می شد به طوری که می توانستند آنها را مانند دمپایی به راحتی بپوشند یا از پا در آورند.

یکی از جهانگردان می گوید:

زمانی که در شماخی ( یکی از شهرهای ایران که اکنون در دست ایران نیست) می خواستم نزد خان که به داوری نشسته بود بروم، تعداد زیادی کفش در برابر در ورودی محکمه وجود داشت که مانند دکان کفاشی به نظر می رسید، به همین دلیل یک نفر کفشدار را در این نوع مکان ها می گذاشتند که کفش را هنگام خروج به صاحبان آن باز پس دهد. این کار به وسیله یک چوبدستی به شکل چنگال انجام می شود.

صفویه

اما نکته ی بسیار جالب توجه اینجاست که در دوران صفویه این اروپاییان بودند که از مدل لباس ایرانی در کشور خود استفاده می کردند به صورتی که تاورنیه جهانگرد مشهور فرانسوی در ۲۰ دسامبر ۱۶۶۴ میلادی با هدایایی ازجمله چند آینه مرصع و شمعدان های کریستال و جواهرات گرانبها به شاه عباس تقدیم کرد و مورد تفقد قرار گرفت. تاورنیه دربازگشت به فرانسه لباس های ایرانی که بسیار فاخر و زیبا بود و خطوط و نقوش بسیار زیبا و جذاب در آنها نقش بسته بود را در دربار ورسای رواج داد که تا مدتی اعیان و اشراف و درباریان لویی چهاردهم از آن استفاده می کردند. این مطلب نشان می دهد این ایرانیان بودند که در فرهنگ و تمدن در اروپا اثرگذار بودند. متاسفانه در دوران کنونی این روند برعکس شد و مد و فشن اکنون از جانب دنیای غرب به کشورهای جهان دیکته می شود و زنان و دختران و مردان اکنون ترجیح می دهند از مدل های غربی استفاده کنند تا مدل های ایرانی در حالی که ایرانیان پرچم دار هویت و فرهنگ در جهان بوده اند.

برچسب‌ها: , , , ,

FacebookTwitterGoogle+TelegramWhatsAppLineYahoo MessengerLinkedInPinterestTumblr

مطالب مرتبط

  1. كارشناس ارشد تاريخ می‌گه:

    باسلام خدمت جناب آقای دکتر فروزش
    در مقاله سبک زندگی و لباس ایرانیان در امپراطوری صفویبه موضوع قابل توجهی اشاره فرمودیت واقعا چرا روند پوشش زیبای ایرانی با روند زمان به جای پیشرفت افول کرده است .در مقاله خود اتفاقا در مورد پوشش زنان دوره قاجار تحقیق کردم ودردوره صفوی با آنکه از لحاظ زمانی عقب تراز دوره قاجار است لباسانی با طرح زیباتری از دوره قاجار دیده میشود.
    دمیتوانم از موضوعی که ارائه فرمودید پوشش دو دوره تاریخی را مقایسه ودر مقاله خود استفاده کنم.به خاطر مطالب زیبا وتاریخی که در کانال می گذاریدممنون .لطفا سپاس اینجانب را پذیرا باشید!

  2. سجاد یزدانی می‌گه:

    با سلام و عرض ادب خدمت استاد گرامی،،طبق فرموده های شما ،،واقعا جای تأسف دارد که جوانان ما فکر میکنند اگر از مدهای غربی پیروی کنند ،،خیلی با کلاس و متشخص میشوند،،درصورتی که همین لباس ها بخصوص برای خانم ها مناسب نیست،،به خاطر اینکه خب کلا مردها وقتی اندام خانم هارو با این لباس های چسبان از جمله ساپورت میبینند،،هم خودشون گناه میکنند،،هم ما گناه میکنیم،،اینهم که میگن مردها چشمشونرو بندازن پایین و از این قبیل جملات،،برای توجیح کارای خودشون،،این حرفه اشتباهی است،،یا برای مثال فقط برای خانمها نیستکه ،،در برنامه خندوانه بود یکی از کمدنیناش که ژوله بود خوب گفت که دیگه شلوارهای پسرونه انقدر فاقش کوتاه شده که هر کسی خواست از جلوت رد بشه باید یه یاالله بگه رد بشه،،واقعا انگار دستایی پشت پرده است که جامعه مارو به فساد بکشن،،الان اگر فیلمهای قدیمی رو نگاه کنیم،،مثلا فیلمهای آسیایی ،،چقدر اینها لباسهایشان طبق فرموده شما،،با حیا بوده،،ولی الان چی شده،،البته به نظر من برای جلوگیری از ورود اینگونه لباسهای غربی باید اقدام بشه،،و در مقابلش خودمون هم لباسهای ایرانی که شیک و با حیا باشد رو باید تولید کنیم،،با تشکر از استاد فروزش برای مطلب خوبتان

  3. نگاه می‌گه:

    باتشکر از آقای فروزش.مفیدومختصر درمورد پوشش دوره صفوی توضیح دادید.توضیحات واضح بود و کاملا میتوان در ذهن آن البسه رامجسم کرد.البته در رابطه با مندیل،هم اکنون نیز در شمال ایران استان گیلان،زنان روستایی ک لباس محلی ب تن میکنند از مندیل استفاده کرده.پارچه ای مشکی مثلثی شکل را ب دور سر پیچیده و موهارا گیس کرده و زیر این مندیل پنهان میکنند.درمورد غربگرایی و تقلید از غرب.در یکی دوسال اخیر خوشبختانه شاهد تولید پوشاکی هستیم ک نشانه ها و نمادهای ملی دارند.در چنروز گذشته در همایشی خانم معتمد آریا لباسی واقعا فاخر با نماد ایرانی برتن داشتند.بهرحال اقای فروزش ممنون از شما بابت نگارش مطلب ب این زیبایی

  4. تاریخ می‌گه:

    غرب ۴۰۰ ساله که پیشرو در علم و … شده و مسلمان ها ۱۰۰۰ سال در این زمینه ها پیشرو بودن و قبل از ان ایرانیان چند هزار سال پیشرو در علم و دیگر زمینه ها بودند.
    متاسفانه غربی های تازه به دوران رسیده زمینه های پیشرفت خودشون را که از ما گرفته اند انکار می کنند و بعضا توهین هم می کنند

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


میدان نیوز
میدان نیوز
حوزه و روحانیت
حوزه و روحانیت
جوان انقلابی
جوان انقلابی
انقلابی شدن
انقلابی شدن
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات
تبلیغات
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق