یکشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۵
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
سرویس: اجتماعی
چاپ خبر
۲۰:۴۵ - ۱۳۹۴/۰۹/۰۴
download (4)
 انتقادها و ایرادهای اساسی آیت‌الله مکارم به عدم اصلاح موارد تذکر داده شده دلیل عدم دیدار معظم له با وزیر ارشاد است/ تأمّلی بر آسیب‌ها و چالش‌های فرهنگی در جامعه اسلامی از منظر آیت‌الله مکارم شیرازی   

اخیراً دیده میشود که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارزشهای انقلاب را یکی پس از دیگری زیر پا میگذارد و شکایت پشت سر هم از وزارت ارشاد اسلامی مطرح میشود؛ داد مردم بلند شده است مردم از ما توقع دارند که تذکر دهیم؛ امیدواریم این تذکرات سبب هوشیاری شود و افرادی که در وزارت ارشاد هستند مردم انقلابی را ناراحت نکنند.

به گزارش ندای اصفهان ، در روزهای اخیر و پس از اتخاذ مواضع عجیب و دور از ذهن سخنگوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در توجیه عدم دیدار حضرت آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی(مدظله) با وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی که با ادعای نادرست کسالت معظم‌له عجین گردید، هم چنین طرح ادّعای مبالغه آمیز این مقام مسئول در وزارت ارشاد مبنی بر حمایت اکثریت مراجع عظام تقلید از اقدامات و رویکردهای مثبت وزارت ارشاد! در حالی مطرح گردید که  هشدار و انتقاد روز افزون دغدغه مندان عرصۀ دین و فرهنگ به ویژه از سوی رهبر معظم انقلاب(مدظله) و نیز حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی(مدظله) و دیگر مراجع معظم تقلید به روند نامطلوب فرهنگی کشور در دولت های مختلف به ویژه در دولت تدبیر و امید، مجالی برای طرح برخی ادعاهای اغراق آمیز از روند مدیریت فرهنگی کشور باقی نمی­‌گذارد.

از این رو دفتر معظم له نیز در راستای تنویر افکار عمومی انتقادها و ایرادهای اساسی معظم له به عدم اصلاح بخشى از مسائل مربوط به کتاب‌هاى منتشر شده و بخشى از فیلم‌ها و برخی از موسیقى‌های منتشر شده توسط وزارت ارشاد را به عنوان مهمترین دلیل در عدم دیدار معظم له با وزیر ارشاد مورد توجه قرار داد.
حال با این تفاسیر لزوم واکاوی آسیب­‌ها و چالش‌های فرهنگی کشور به ویژه پیامدهای برخی از سیاست‌گذاری‌ها و رویکردهای نادرست فرهنگی از سوی متولیان فرهنگی کشور و ضرورت مواجهۀ مطلوب با آموزه‌های وارداتی غرب، با بهره‌گیری از منویات راهبردی حضرت آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی(مدظله) در عرصۀ تحول فرهنگی کشور امری انکار ناپذیر است که در این نگاشته به مخاطبان گرامی ارائه می­گردد.
چیستی فرهنگ
در وهلۀ نخست باید گفت فرهنگ، مجموعه امورى است که به روح و فکر انسان، شکل مى‏ دهد و انگیزه اصلى او را به سوى مسائل مختلف، فراهم مى‏ سازد.[۱]مجموعه عقائد، تاریخ، آداب و رسوم جامعه، ادبیّات و هنر، همان فرهنگ جامعه است.[۲]
ضرورت بهره گیری از فرهنگ غنی اسلامی در جامعه
بدیهی است که فرهنگ هر قوم و ملّتى هر چه باشد در پرورش صفات اخلاقى اثر تعیین کننده‏اى دارد؛ فرهنگ هاى عالى و شایسته، افرادى با صفات عالى پرورش مى‏ دهد، و فرهنگ هاى منحط و آلوده، عامل پرورش رذایل اخلاقى است[۳]؛ لذا فرهنگ قوی و نیرومند اسلام خود ضامن حفظ اسلام است و ما باید امیدوارانه آن را اشاعه دهیم.[۴]زیرا ما یک فرهنگ غنی اسلامی داریم و نباید ترس به خود راه دهیم بلکه با قدرت و غنای این فرهنگ کارها را انجام می دهیم و مثل سی و چند سال قبل، گام هایی به جلو بر می داریم.[۵]
لذا با این تفاسیر باید گفت مسائل فرهنگی برای ما یک امر حیاتی و سیاسی است که نظم و استقلال کشور ما وابسته به آن است.[۶]
پیامدهای اجرای فرهنگ منحط در ترویج رذایل اخلاقی
بی شک باید گفت  سنّت ها و بدعت های نادرست راه را براى رذائل اخلاقى در بدترین اشکالش هموار مى‏ سازد؛ و بدترین رذائل را در ردیف بهترین فضائل قرار مى‏ دهد؛ و این آسیب نشانه ای است بر این که فرهنگ قوم و ملّت، یکى از انگیزه‏ هاى مهّم گرایش به فضائل یا رذائل است و آنان که مى‏ خواهند با رذائل اخلاقى مبارزه کنند، باید در اصلاح فرهنگ هاى فاسد بکوشند.[۷]
به عنوان نمونه؛ در یک کنفرانس‏ بزرگ جهانى که در سالهاى اخیر در پکن پایتخت چین درباره حقوق زن برگزار شد، گروه عظیمى از کشورهاى شرکت کننده در آن کنفرانس اصرار داشتند که این سه اصل در برنامه کنفرانس جاى گیرد: آزادى روابط جنسى زنان؛ مشروع بودن همجنس گرایى آنان؛ و آزادى سقط جنین؛ که با جنجال عظیمى از سوى بعضى از کشورهاى اسلامى از جمله کشور ما رو به رو شد.[۸]
بدیهى است هنگامى که نمایندگان به اصطلاح تحصیل کرده اقوام و ملّتها از این گونه کارهاى زشت و ننگین به عنوان حقوق زن دفاع کنند و فرهنگى بر اساس آن پدید آید، چه رذائل اخلاقى در میان اقوام و ملل شایع مى‏ گردد! رذائلى که آثار زیانبار آن نه تنها در مسأله تهذیب اخلاق، بلکه در زندگى اجتماعى و اقتصادى آنها نیز نمایان مى‏ شود.[۹]
فقدان نظارت بر محتوای کتاب؛ چالش کلیدی در عرصۀ فرهنگ
گفتنی است دو گروه در جامعه فعالیت های انحرافی دارند، نخست افرادی که دارای انحراف فکری و سلیقه‌ای و مخالف مبانی دینی هستند و با چاپ کتاب‌های خود، کج اندیشی را تبلیغ می کنند و گروه دیگر افرادی اند که اعتقادی به اسلام ندارند و در پوشش قرآن بر ضد قرآن کار می کنند.[۱۰]
در تشریح این مسأله باید گفت «نوگرایى‏» در مقابل «سنّت‏ گرایى‏» است و نوگرایى همتاى «دین‏ ستیزى‏» و لازمه آن دست کم، «دین‏ زدایى‏» یا لااقل دین را از حوزه اجتماع عقب زدن و به مسائل فردى منحصر کردن است. فرهنگ‏ امروز غرب، بر اساس تحوّل، تطوّر و مبارزه با سنن دینى مسیح پى‏ریزى شده است، ستیز با دین هدفى است که سکولاریزم در پرتو اصولى است که آن را تعقیب مى‏ کند تا بعداً آن را نسبت به هر دینى بسط و تعمیم دهد، هر چند مشکلات آیین مسیحیّت کنونى را نداشته باشد. این نکته قابل دقّت است که چگونه مى‏توان مشکلات فرهنگ‏ مذهبى را که با فرهنگ‏ مذهب دیگر مانند اسلام قابل مقایسه نیست به آن تسرّى داد.[۱۱]
بنابراین و از آنجا که امروز حرف نخست را رسانه‌ها می زنند و یکی از این اموری که هنوز جدی گرفته نشده است،‌ مساله مطالعه کتاب است[۱۲]. لذا کتاب را باید هم­چون شمشیر دو لبه دانست و گفت اگر از کتاب به خوبی استفاده شود،‌ می‌تواند جامعه‌ای پاک و نمونه بسازد؛ و اگر کتاب فاسد و مفسدی نوشته شود می تواند جامعه‌ای شرور و فاسد بسازد، و افراد خائن را تربیت کند.[۱۳]
حال با این اوصاف  مشاهده می­ کنیم امروز دشمنان تلاش می‌کنند از طریق کتاب و فعالیت های غیراخلاقی جوانان ما را گمراه کند. لیکن ما نباید در برابر این هجمه سکوت کنیم بلکه باید به مقابله با آن بپردازیم و به موازت کارهای منفی دشمن به جوانان خوراک مثبت بدهیم،[۱۴]
بدین نحو که افزون بر تولید و تدوین کتاب‌های قوی و غنی باید عده‌ای در کنار این پژوهش‌های انجام گرفته به بررسی کتاب‌های چاپ شده بپردازند؛ زیرا گاهی برخی مسائل اسلامی در کتاب‌ها مطرح می شود و در قالب دینی به جوانان مطلب ارائه می‌کنند؛ اما در لابه لای نوشته های خود القائات باطل را می گنجانند که نیاز به دقت و بررسی دارد.[۱۵]
لیکن امروزه مسائل زشت در لباس زیبا عرضه می شود، مثل عرفان­ های کاذب که متأسفانه از سطح توده مردم فراتر رفته و به قله مسائل اجتماعی و سیاسی نفوذ کرده است. این چالش خطرناک در حالی است که اگر کشوری که خدای نکرده مجریان دست اولش به مسائل خرافی و عرفان­ های کاذب متوسل می‌شود معلوم نیست تکلیف چنین کشوری چه می‌شود.[۱۶]
یقیناً ترویج عرفان های کاذب نوعی جنگ روانی دشمنان در قالب جاسازی افکار و مطالب انحرافی در علوم وارداتی از غرب است،[۱۷] لذا  باید مراقب این مطالب انحرافی جاسازی شده باشیم و شطینت های به نام علم غربی ها را کنار بگذاریم.[۱۸]
از این رو در کنار حوزه هاى فرهنگى، آسیب ها همیشه وجود دارد و در این میان، حوزه کتاب به علت شیطنت دشمنان و ناآگاهى بعضى دوستان از آسیب هاى بیشترى برخوردار است که باید به شدت مراقب آن باشیم، در غیر این صورت آسیب هاى جدى از این ناحیه خواهیم دید.
لیکن با این تفاسیر امروزه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بر نحوه تولید و انتشار کتاب‌ها نظارت کامل ندارد، لذا گاهی دیده می‌شود کتاب هایی منتشر می‌شود که با مبانی اسلامی، اخلاقی و اجتماعی سازگاری ندارد[۱۹]، به عنوان نمونه اخیراً یک مشت کتاب هایی برای برآمدن حاجات منتشر می شود و از فروش آنها درآمدی کسب می کنند، مردم مراقب باشند بسیاری از این کتاب ها مملو از خرافات است.[۲۰]
در تشریح این مدعا باید گفت در یکی از این کتاب ها آمده است که هر کس هفت روز روزه بگیرد و فلان آیه قرآن را فلان مقدار تکرار کند و فلان اذکار را بگوید روز هفتم فردی از در وارد می شود و کیسه ای در دست دارد که ۱۵ سکه در آن است که هرچه مصرف کند تمام نمی شود.[۲۱]در حالی که باید مردم را توجه داد اگر دعا و توسل می خواهند به مفاتیح الجنان، مفاتیح نوین، زاد المعاد مرحوم علامه مجلسی و دیگر کتب معتبر مراجعه کنند، نه یک مشت کتب مملو از خرافات.
بنابراین کتب مشکوک باید برچیده شود و اصلا از سوی مسؤولان و ارشاد اجازه چاپ و انتشار آنها داده نشود چراکه باعث بدبینی مردم به دین و مذهب می شود،[۲۲] بلکه باید حوزه کتاب، گسترش یافته و سطح علمى و نوآورى کتب بالا برود، ولى امروز متأسفانه نهضت ترجمه اى به راه افتاده و یا با جمع آورى از کتاب هاى دیگر، کتاب جدید تدوین مى کنند[۲۳].
از این رو باید گفت گرچه وسواس از نگاه اسلام امری پسندیده نیست؛ اما وسواس در کتاب پسندیده است .لیکن سخنانی از وزارت ارشاد به گوش می‌رسد که نگران کننده است؛ به راستی چرا می گویند ممیزی نباشد؟ به راستی چرا به تعطیلی روزنامه موهن اعتراض می کنند؟[۲۴]بدون شک اینها مسائل زیان باری است که اگر ادامه یابد خطرناک است. گرچه ما بارها نسبت به این مسائل تذکر و هشدار داده ایم و هزینه های آن را نیز می پردازیم.[۲۵]
فروپاشی نهاد خانواده؛ پیامد اعطای مجوز برای فیلم های هنجار شکن
بدون شک اعطای مجوز از سوی وزارت ارشاد به برخی از فیلم های نامناسب مورد انتقاد و اعتراض جدی است، زیرا یکی از عوامل افزایش طلاق همین فیلم هایی نامناسبی است که متاسفانه امضای ارشاد نیز پای آن است اما بدآموزی دارد، متأسفانه  برخی از این فیلم ها، ارزش های دفاع مقدس را زیر سؤال می برد، برخی بسیجیان را و برخی نیز حجاب چادر را زیر سوال می برند.[۲۶]
هم چنین متاسفانه در داخل برنامه صحیحی برای مبارزه با مفاسد فرهنگی و اخلاقی نداریم، لذا در این عرصه نیاز به برنامه بسیار جامع داریم، یک وقت باخبر می شویم تشکیلاتی که مربوط به ارشاد اسلامی است فیلم هایی از دست شان خارج شد، که بدآموز است. و مایه تخریب مبانی اخلاقی خانواده ها می شود.[۲۷]
امروزه متاسفانه طلاق در حال زیاد شدن و مساله بی حجابی و مجالس سوء در حال گسترش است و برخی از فیلم هایی که با اجازه ارشاد منتشر می شود عجیب به نظر می رسد.[۲۸]
بنابراین وزارت فرهنگ و ارشاد که پسوند «اسلامی» دارد، باید توجه داشته باشند که این پسوند مسؤولیت آور است، و مراقب باشند جامعه را به سوی ارزش های اسلامی سوق دهند و بر چاپ و انتشار کتب و صدور مجوز برای فیلم ها دقت کافی را داشته باشند.[۲۹]
تک خوانی زنان؛ شاخصۀ ترویج فساد و اباحه گری
با کمال تأسف باید اذعان نمود جسور شدن برخی افراد و اظهارات تأمّل برانگیز در خصوص درخواست صدور مجوز برای پخش صدای خوانندگان زن، بسیار تأسّف برانگیز است، عدّه ای آمده اند و در مغالطه ای آشکار گفته اند که فقها دلیلی ندارند برای این که صدای زن نباید پخش شود، و چرا علما و فقها می گویند خواننده زن نباشد؛ این طرز سخن گویی جسورانه سابقه ندارد.[۳۰]
افرادی که جسور شده و مدعی شده اند که فقها دلیل خود را بر ممنوعیت پخش صدای خوانندگان زن و موسیقی از نوع حرام بگویند، خبر ندارند که یک طلبه بیست سال درس می خواند تا به مرحله اول اجتهاد برسد‌ و یک مرجع تقلید نیز سی یا چهل سال باید تلاش کند تا به این مرحله برسد، حال یک خواننده و نوازنده بیاید و از خود فتوایی بدهد،در حالی که تک خوانی زن در محلی که نامحرم حضور دارد یا صدای او را می شنود حرام است، لذا وزارت و فرهنگ ارشاد بداند تکرار این کارها سبب می شود مردم فاصله بگیرند.[۳۱]
لزوم اهتمام دولت به  مسائل فرهنگی
متاسفانه باید تصریح نمود امروزه  مسائل فرهنگی بدون متولّی باقی مانده و هیچ ارگان و نهادی خود را در این مسأله، مسؤول نمی داند.[۳۲] این چالش فرهنگی در حالی است که سلاح های خوبی داریم ولی در مقابل سلاح های آموزه های غربی متفاوت است. آن چیزی که ما داریم، فرهنگ غنی است. و اگر این فرهنگ غنی را بگیرند، واقعا خلع سلاح می شویم.[۳۳]
مسأله فرهنگی، تنها فرهنگی نیست بلکه سیاسی هست، و پایگاه نظام ما در مسأله فرهنگی است و باید در آن دقت به خرج داد.[۳۴]
بنابراین مسائل فرهنگی در صورت عدم رسیدگی به سرعت به مسائل سیاسی تبدیل می شود. اگر فرهنگ کشور عوض شود، این جوان دیگر جان برکف نخواهد بود و بسیج نخواهیم داشت و پشتوانه های نظام از بین می رود.[۳۵]
لذا مسئولین محترم از فرافکنی در مسائل فرهنگی دست بردارند؛ اخیراً دولتمردان می­گویند متولی این کار یعنی امور فرهنگی علما هستند؛ شکی نیست که علما در زمینه مسائل فرهنگی وظیفه سنگینی دارند و باید وظیفه خود را در قبال موضوعات فرهنگی و اخلاقی و ارزشی اسلام انجام دهند، همان گونه که دیگران نیز مسؤولیت دارند. لیکن دولتمردان با این سخن می­خواهند خودشان را معاف کنند؛ در حالی که اشتباه است.[۳۶]
از این رو نمی توان گفت رسانه ها به ویژه رسانه ملی، دولت، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، دانشگاه ها و مراکز دیگر هیچ مسؤولیتی در قبال مسائل فرهنگی ندارند؛ همه مسؤول هستند تمام ارگان ها،‌ نهادها، دانشگاه ها و دبستان ها… زیرا همه طرفدار نظام اسلامی هستند.[۳۷]
ضرورت تدوین برنامۀ جامع فرهنگی
حقیقت این است که بروز تضادهای متعدد اجتماعی و فرهنگی، همه به خاطر این است که متأسفانه یک فرهنگ‏ جامع و مدوّن اسلامى که قابل استفاده عموم باشد و این مفاهیم را یک یک بررسى کند در دست نداریم.[۳۸]
افسوس که در اثر نواقص برنامه‏ هاى فرهنگى، و تربیت‏هاى غلط، روز به روز سطح افکار بسیارى از جوانان ما پایین‏ تر آمده و وضع اخلاقى آنان تاسّف‏ انگیزتر مى‏شود، واقعاً به موازات این اوضاع تأثیر تبلیغات مسموم در افکار آنان بیشتر مى‏ گردد، و اگر به زودى فکر اساسى براى این موضوع نشود، و با یک نقشه صحیح به اصلاح فرهنگ‏ نپردازند چیزى نمى‏ گذرد که امید اصلاح بدل به یأس قطعى شده و کار به جایى خواهد رسید که سر کلافه از دست خود آنان هم بدر مى‏ رود، آن گاه باید ناظر صحنه‏ هاى تأثر آور و شاهد حوادث دردناک و ناگوارى باشیم.[۳۹]
لذا برنامه ای جامع برای حل مسائل فرهنگی و اخلاقی با ضمانت اجرایی قوی تدوین گردد که ضمانت اجرایی داشته باشد، لیکن باید توجّه داشت ذکر کلیّات دربارۀ مسائل فرهنگی فایده ندارد.[۴۰] نباید در مسائل فرهنگی تنها شعاری برخورد کنیم، بلکه باید برنامه ریزی دقیق انجام داد و برای مسائل فرهنگی متولی خاصی یافت تا دچار آسیب نشویم. [۴۱]
رسالت دولت در مقابله با مظاهر فساد هنجارشکنانه در جامعه
در تبیین این مسأله بایدگفت الزاماً دولت موظف است که از نهادها و ارگان های زیر مجموعه خود اصلاح وضعیت هنجار شکنانه را شروع کند، از سویی دیگر مجلس نیز باید طرحی کاربردی برای مبارزه با مفاسد اخلاقی تصویب کند،[۴۲] زیرا مسائل اخلاقی مورد نظر دشمن است و آنها سرمایه گذاری بسیار زیادی در این عرصه کرده اند و ما باید بیش از هر زمانی مراقب باشیم.[۴۳]
این که شنیده می شود مسأله عفاف و حجاب تحویل ارشاد داده شده است، من نمی دانم اگر این مسأله مهم به دست ارشاد بیافتد آیا کاری انجام می دهند یا معنای آن تعطیل شدن است؟[۴۴]
رویکرد مسامحه در برابر چالش های فرهنگی موجب می شود ارشاد اسلامی به ارشاد غیراسلامی تبدیل شود، برخی گمان نکنند که در دولت جدید همه مسائل را می توانند تغییر دهند. [۴۵]
سخن آخر:
در خاتمه باید گفت مسئولیت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى حساس است و با نهادهاى دیگر فرق دارد و انتظار از این وزارتخانه بسیار بالا است،[۴۶] چراکه اگر مسائل فرهنگی حل و فصل نشود نظام و کشور به خطر می افتد.[۴۷]
اخیراً دیده می‌شود که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارزش‌های انقلاب را یکی پس از دیگری زیر پا می‌گذارد و شکایت پشت سر هم از وزارت ارشاد اسلامی مطرح می‌شود؛ داد مردم بلند شده است[۴۸] مردم از ما توقع دارند که تذکر دهیم؛ امیدواریم این تذکرات سبب هوشیاری شود و افرادی که در وزارت ارشاد هستند مردم انقلابی را ناراحت نکنند.[۴۹]
واقعیت این است که وضعیت کنونى عرصه فرهنگ نه تنها از نظر بنده بلکه از دیدگاه هیچ یک از مراجع مطلوب نیست و البته مجموعه اى از علل و عوامل داخلى و خارجى در ایجاد این وضع دخالت داشته است، به طور مشخص در مورد ارشاد هم باید گفت که بخش قابل توجهى از هرج و مرجى که در عرصه مطبوعات چاپ و نشر کتاب، موسیقى و سینما و… مشاهده مى شود ناشى از قصور و ضعف این نهاد در انجام وظیفه نظارتى است. در واقع اگر ارشاد وظیفه خود را به درستى انجام دهد براى برخورد با تخلفاتى که در حوزه نظارتى این وزارتخانه انجام مى شود، نوبت به قوه قضائیه نمى رسد. اعتراضات گذشته ما هم به این نهاد متوجه سیاست هاى حاکم بر این وزارتخانه بوده نه شخص؛ که با رفتن او، این انتقادات هم منتفى شود.[۵۰]
پژوهش؛ تهیه و تنظیم؛ معاونت تحریریه خبر پایگاه اطلاع رسانی
دفتر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی(مدظله) makarem.ir
——————————-
پی‌نوشت‌ها:
[۱] اخلاق در قرآن، ج‏۱، ص: ۱۸۵
[۲] همان.
[۳] اخلاق در قرآن، ج‏۱، ص: ۱۸۷
[۴] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه)  در دیدار مسوولین ستاد جشنواره فرهنگی امام رضا(علیه السلام)، http://makarem.ir.
[۵] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه) در دیدار با وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۹۲/۰۶/۲۱.
[۶] بیانات حضرت آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی در دیدار اعضای فراکسیون روحانیان مجلس شورای اسلامی ،۱۳۸۹/۱۲/۱۰.
[۷] اخلاق در قرآن، ج‏۱، ص: ۱۹۰.
[۸] اخلاق در قرآن، ج‏۱، ص: ۱۹۱.
[۹] همان.
[۱۰] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی  دردیدار با اعضای اداره کل تبلیغات اسلامی، http://makarem.ir.
[۱۱] دائره المعارف فقه مقارن ؛ ج‏۱ ؛ ص۵۵۰.
[۱۲] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مد ظله) در دیدار معاون پژوهشی و آموزشی سازمان تبلیغات اسلامی،۱۳۹۰/۰۲/۲۶.
[۱۳] همان.
[۱۴] همان.
[۱۵] همان.
[۱۶] همان.
[۱۷] همان.
[۱۸] بیانات حضرت آیت العظمی الله مکارم شیرازی (مدظله) در دیدار وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و اعضای کانون دانشگاهیان ایران اسلامی، ۱۳۹۰/۰۶/۱۸ .
[۱۹] همان.
[۲۰] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه) ، درس خارج فقه ، مسجد اعظم قم،۱۳۹۲/۰۲/۱۴.
[۲۱] همان.
[۲۲] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه) ،درس خارج فقه ، مسجد اعظم قم،۱۳۹۲/۰۲/۱۴.
[۲۳] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه) در دیدار مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامى استان قم، http://makarem.ir.
[۲۴] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه) در جمع اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی. http://makarem.ir.
[۲۵] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه) در دیدار اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس،۱۳۹۲/۰۹/۰۴.
[۲۶] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه)  ، درس خارج فقه،۱۳۹۱/۰۱/۲۱.
[۲۷] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه)  ، درس خارج فقه،۱۳۹۱/۰۱/۳۱.
[۲۸] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه) در دیدار اعضای فراکسیون رهروان ولایت مجلس شورای اسلامی،۱۳۹۱/۰۷/۲۳.
[۲۹] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه)  ، درس خارج فقه،۱۳۹۲/۰۹/۲۲.
[۳۰] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه) درس خارج فقه ، مسجد اعظم قم،.۱۳۹۲/۸/۱
[۳۱] همان.
[۳۲] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه) در دیدار اعضای فراکسیون روحانیان مجلس شورای اسلامی، ۱۳۸۹/۱۲/۱۰.
[۳۳] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه) در دیدار با وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۹۲/۰۶/۲۱.
[۳۴] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه) در دیدار با وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی،۱۳۹۲/۰۶/۲۳.
[۳۵] همان.
[۳۶] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه) ، درس خارج فقه،۱۳۹۳/۰۶/۱۹.
[۳۷] همان.
[۳۸] خطوط اقتصاد اسلامى ؛ ص۳۰.
[۳۹] فیلسوف نماها ؛ ص.۳۹
[۴۰] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه) در دیدار اعضای فراکسیون رهروان ولایت مجلس شورای اسلامی،۱۳۹۱/۰۷/۲۳.
[۴۱] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه) در دیدار اعضای فراکسیون روحانیان مجلس شورای اسلامی، ۱۳۸۹/۱۲/۱۰.
[۴۲] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه) در دیدار اعضای فراکسیون رهروان ولایت مجلس شورای اسلامی،۱۳۹۱/۰۷/۲۳.
[۴۳] همان.
[۴۴]  بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه) در دیدار اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس۱۳۹۲/۰۹/۰۴.
[۴۵]  همان.
[۴۶] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه) در دیدار مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامى استان قم، http://makarem.ir.
 [۴۷]  بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظلّه) در دیدار اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس، ۱۳۹۲/۰۹/۰۴.
[۴۸] بیانات حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی، درس خارج فقه، مسجد اعظم قم، ۱۳۹۳/۱۱/۱۵.
[۴۹] همان.
[۵۰] مصاحبه روزنامه کیهان با  حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی، http://makarem.ir.

انتهای پیام/
منبع : رجا

برچسب‌ها: , , ,

FacebookTwitterGoogle+TelegramWhatsAppLineYahoo MessengerLinkedInPinterestTumblr

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


میدان نیوز
میدان نیوز
حوزه و روحانیت
حوزه و روحانیت
جوان انقلابی
جوان انقلابی
انقلابی شدن
انقلابی شدن
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات
تبلیغات
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق