جمعه ۱۹ آذر ۱۳۹۵
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
سرویس: فرهنگ و هنر
چاپ خبر
۱۶:۳۰ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۷
مجتبی شاهمرادی
قدم زدن در کوچه های شرق و پس کوچه های غرب
 تجربه نگاری های فرهنگی از سفر به ترکیه   

برای بسیاری از ما سفر در نگاه اول تداعی کننده هزینه است و البته غیر ضرور. برای برخی سفر فقط عیش و نوش است و برای عده ای دیگر صرفا استراحت. اما حقیقت سفر آن هم سفر به فرهنگ­ های دیگر، برای من نوعی تجربه دنیای دیگر است...

ندای اصفهان به نقل از نشریه چراغ/ مجتبی شاهمرادی:

برای بسیاری از ما سفر در نگاه اول تداعی کننده هزینه است، اگر سفر خارجی باشد آن وقت می شود هزینه های کمرشکن و البته غیر ضرور. برای برخی سفر فقط عیش و نوش است و برای عده ای دیگر صرفا استراحت. اما حقیقت سفر آن هم سفر به فرهنگ­های دیگر، برای من نوعی تجربه دنیای دیگر است. در سفر باید مثل آلیس بود در سرزمین عجایب. باید با خرگوش ها و آدم های کوتوله، با خوراک های عجیب و رفتارهای غریب، با سختی ها و شیرینی ها زندگی کرد، چشید، و در نهایت مقایسه کرد. یک سفر فرهنگی خوب مانند انتقال تجربه ده سال زندگی است. ده سال که می گویم یعنی نه آنقدر زیاد که اقرار باشد و نه آن قدر کم که به چشم نیاید. اگر درست سفر کنید در یک مدت کوتاه می توانید تجربه های زیسته دیگران را به عمر خودتان اضافه کنید. هدفم از این سفرنامه نویسی بیش از آنکه انتقال دیدنی ها باشد انتقال چگونه دیدن ها است. البته قضاوت آنکه چقدر از عهده این کار بر بیایم به نظر شما بستگی دارد. حقیقتش این است که ما در دیدن مشکل داریم. درست نمی بینیم. درست از چرایی ها گذر نمی کنیم، درست علت ها را جستجو نمی کنیم. به لایه های زیرین آنچه می بینیم سرک نمی کشیم، تالی های بدون تردید پدیده های قابل دیدن را تحلیل نمی کنیم. خلاصه اش همان است که عرض کردم. درست نمی بینیم.

کلام الهی این است: … سِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَانظُرُوا …
نگاه کنید… .
دلم می خواهد در سطور بعدی کمی متفاوت نگاه کنیم پس حتی تلاش می کنم مقایسه کنم. این مقایسه را بگذارید به حساب تلاشم برای متفاوت دیدن.

بیزانس، قسطنطنیه، اسلامبول، استانبول

استانبول، بیزانتیوم ، بیزانس ، آگوستا ، کنستانتینوپل ، قسطنطنیه، اسلامبول و…
شهری که از قبل از میلاد مسیح تاکنون پایتخت امپراطوری های عظیم رم، بیزانس و عثمانی بوده است و در هر دوره بر شکوه آن اضافه شده است.
اهمیت استانبول دقیقا از این جهت است که محل تلاقی اروپا و آسیا است، محل برخورد دو تمدن اسلام و غرب، محل تنازع و تلاش برای بقا برای امپراطوری های بزرگی که تاثیرات تمدنی داشته اند و حتی امروز نیز این تاثیرات برای ما محسوس و قابل تامل است.
این تنازع را در ترکیه امروز هم می توان دید. ترک ها هنوز در برزخ اروپایی شدن هستند. با وجود تعصب توی ذوق زن آنها بر برخی نمادهای ترکی، بحران هویتی را می توان به راحتی احساس کرد. ترک ها هنوز نمی دانند با هویت ترکی و البته اسلامی شان در کنار تمایل بی حدشان به اروپایی شدن(بخوانید غربی شدن) چگونه کنار بیایند. مثال دم دستی اش همین تلاش ترکیه برای پیوستن به اتحادیه اروپا در کنار تمایلشان به هویت تاریخی عثمانی­شان است. این برزخ هر روزه ترک ­هاست و البته این نکته را در همه شئون ترکیه می توان دید، اقتصاد، قرهنگ، سیاست، اجتماع و ….
سلام ترکیه
فرودگاه آتاتورک ترکیه فرودگاه بزرگی است و البته شلوغ. در یک نگاه سطحی و کلی می توان فهمید که اینجا محل عبور و مرو گردشگر و مسافر است. فقط کافی است بدانید ۷۰ میلیون گردشگر سال گذشته از ترکیه دیدن کرده اند و این مطلب وقتی اهمیت پیدا می کند که یادمان باشد صنعت گردشگری ترکیه از مهمترین بخش های اقتصادی کشور بدون نفت ترکیه است.
مناره، مجسمه، پرچم
عکس یا مجسمه آتاتورک، مناره مساجد و پرچم ترکیه. این سه چیزی است که در نگاه اول در استانبول به چشم می آید. در استانبول شما این سه را به وفور می بینید اما این فراوانی توی چشم نمی زند. انگار با متن زندگی آمیخته است. ترکیبی از هویت، غرور و افتخار. پشت بند هر کدام از این کلمات به راحتی می توانی کلمه ملی را بگذاری و آن را بسط بدهی. نکته جالب توجه دیگر در استانبول بانگ اذانی است که آن را هر جای استانبول که باشی، به وقت نماز، می شنوید. درست بر خلاف شهرهای امروزی ما. سبک دینداری هم در استانبول(بخوانید ترکیه) قابل تامل است. شاید ذکر مثالی عینی مساله را روشن تر کند. در سفری که به فاصله از سفر ترکیه به مالزی داشتم یکی از جالبترین صحنه ها را در وقت نماز می شد دید. در مالزی به ندرت می توانستی کسی را ببینی که در حال خواندن نماز فرادی است فقط کافی بود یک نفر بشود دو. پیش نماز مهم نبود، پیر باشد یا جوان هر تیپی که می خواهد داشته باشد. جماعت ها به سرعت شکل می گرفت و نمازها تا حد امکان به جماعت بود. مالایی ها یک لباس(به تعبیری فرم) هم برای نماز داشتند. لباسی که بسیار شبیه لباس سنتی آنها بود و بسیار هم استفاده می شد. اما در استانبول جماعت ها کم دیده می شد. مثلا ده بیست نفر داخل مسجد بودند و وقت نماز بود و جماعتی هم تشکیل نمی شد. در مالزی تقریبا دیدن چنین صحنه ای محال است. من علتش را شخصی تر بودن دینداری در ترکیه می دانم. تنوع فرهنگی و دینی در مالزی بسیار بیشتر از ترکیه است اماظهور و بروز دینداری در آنجا بسیار اجتماعی­تر است. مسلما این نگاه و انگاره تاثیر خودش را بر دیگر شئون زندگی می­گذارد. وجوهی که بعدا بیشتر در مورد آن صحبت خواهیم کرد.blue mosqueIstanbul
استانبول شهر هزار مسجد
تعدد و عظمت مساجد استانبول را نمی توان از کنار مساجد و از دل محلات قدیمی آن درک کرد. باید از بالای یک بلندی چشم انداز استانبول رو ببینید و آن وقت مناره ها و گنبدها را بشمارید. هنر مسجد سازی و مسجد آرایی برای ما ایرانی ها و البته به طور خاص برای کسی مثل من که اصفهانی هستم چندان خاص نیست. زیباترین گنبدها و تزیینات را باید در اصفهان دید و الحق اصفهان ما گنجینه ای است که حق قدر آن به درستی ادا نمی شود. تمام اینها را گفتم که بگویم مساجد استنبول واقعا دیدنی هستندو سبک متفاوتی از هنر تزیین و معماری را می توان در آنها دید.
توریست تفریحی، توریست تاریخی، توریست خریدی
در این بند می خواهم درد دل کنم. درد دلی تلخ. تقریبا به غیر از ایرانی ها در همه کشورها، توریست ها را علاقه مندان به تاریخ و فرهنگ تشکیل می دهند. در نهایت اگر گشت و گذار تاریخی را با دیدن جاذبه های مدرن درآمیزیم، می توان نوع توریست دیگر ملل را تاریخی- تفریحی نامید. مردم دیگر کشورها سعی می کنند در یک فرصت تعطیلات با هزینه اندک به مسافرت هایی این چنینی بروند، با تاریخ و فرهنگ جدیدی آشنا شوند، در کنار همسفری ها اوقات خوشی را سپری کنند و البته کمی محیط را عوض کنند.
یکی از مودهای( همان فازها) توریست ها قدم زدن و گشت زدن شبانه و روزانه در بافت تاریخی است. با یک کوله ساعت ها در بافتهای تاریخ قدم می زنند و سعی می­کنند به عمق زندگی مردم دست پیدا کنند. اگر می­خواهید یک کشور و مردمش را بشناسید باید علاوه بر نمادهای تاریخی و فرهنگی به زندگی روزمره مردم هم سرک بکشید. جای تاسف دارد گه به ندرت می توانی یک ایرانی پیدا کنی که اینگونه مشغول گشت و گذار باشد. برای ایرانی ها هتل مهم است، هر چه مجلل تر بهتر اما برای یک توریست حرفه­ای ارزان بودن، تمیز بودن و البته داشتن دسترسی خوب هتل به حمل­و­نقل عمومی و البته نزدیکی به سایت­های اصلی گردشگری و تاریخی مهم است.
بسیار کمتر از ایرانی ها می توان دیگر توریستهای خارجی را دید که گشتن در پاساژها و مال ها و مجتمع های تجاری را به دیدن یک اثر تاریخی ترجیح می دهند.
ما در نهایت توریست های تفریحی هستیم نه توریست های تاریخی و فرهنگی.
کتاب، تئاتر، موسیقی
در استانبول می توان هر دو جور کتابفروشی را دید. کتابفروشی هایی مثل کتاب فروشی های کوچک خودمان و البته فروشگاه های بزرگ کتابی که به نظر من بیشتر مخاطب توریستی دارد. در راسته کتابهای دینی این روزها البته کتاب هایی که تبلیغ تفکر سلفی و البته به تعبیر خودمان داعشی را دارند را بیشتر می توان دید. این مطلب در کتابفروشی های کوچک پررنگ تر است. نکته جالب وفور کتابفروشی ها به ویژه در گذرهای فرهنگی است. انگار دائما تو را می خوانند برای خرید کتاب برای خرید کتابهایی که به قول ما مصورند و نفیس و البته بهترین متاع برای توریست های تاریخی. و چه می شود کرد با توریستهایی که بیشتر لباس و خوراکی برایشان اهمیت دارد تا… .
موسیقی هم جزء لاینفکی از زندگی ترکهاست و البته برای اهلش کاملا شناخته شده. هرچند موسیقی هم یکی از آن عرصه هایی است که برزخی بودن ترک ها را کاملا نمایان می کند و تقریبا همان جدال سنتی و پاپ در کشور خودمان در ترکیه هم قابل احساس است. گذرهای تاریخی به ویژه شبها محل هنرنمایی نوازندگانی است که به دنبال مخاطب می گردند و چه مخاطبی بهتر از توریست های مشتاق.
و تئاتر، هنری که باید دید بیشتر از آنکه شنید و خواند. هرچند به نظر من هنرمندان تئاتری ما ده ها پله بالاتر از ترک ها هستند اما اما جذب مخاطب و سالنهای خوب و تبلیغات مناسب را می توان در استانبول دید. هرچند ترک ها در برزخ فرهنگی اند اما نکته اینجاست که شاید فرهنگ برایشان بیش از ما اهمیت داشته باشد.
استانبولی که باید دید…
اگر مثلا تجربه سفر به مالزی برای یک بار کافی باشد، به نظر من استانبول را باید چند باره دید. با فاصله، با تامل و با تکمیل مطالعات. استانبول ارزش دیدن چندین باره را دارد. من به همه فعالان فرهنگی سفر به ترکیه و به طور ویژه دیدن با برنامه استانبول را توصیه می کنم. اگر قرار شد به استانبول بروید و پایه ای برای سفر خواستید می توانید بر روی من حساب کنید.

برچسب‌ها: , , , ,

FacebookTwitterGoogle+TelegramWhatsAppLineYahoo MessengerLinkedInPinterestTumblr

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


میدان نیوز
میدان نیوز
حوزه و روحانیت
حوزه و روحانیت
جوان انقلابی
جوان انقلابی
انقلابی شدن
انقلابی شدن
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات
تبلیغات
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز
وعده صادق
وعده صادق