پنجشنبه ۰۱ آبان ۱۳۹۹
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
سرویس: اجتماعی
چاپ خبر
۲۳:۴۵ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۳

گفتگو با فاطمه زرگر روانشناس بالینی؛

آشنایی با عوامل اختلالات روانی/ گذار از سنت به مدرنیته و تاثیر آن بر سلامت روان

عضو هیئت علمی گروه روانشناسی سلامت دانشگاه علوم پزشکی اصفهان گفت: عوامل مختلفی موجب می‌شود که سلامت افراد به خطر بیفتد و از مواردی که کمتر به آن پرداخته شد گذر از سنت به سوی مدرنیته است...

فاطمه زرگر در گفت‌وگو با خبرنگار ندای اصفهان با بیان اینکه اختلاف نظرهای بسیاری از دیدگاه روانشناختی برای تشخیص سلامت روان در افراد وجود دارد، اظهار کرد: تعریف به‌هنجاری یا تشخیص فرد نرمال از دیدگاه روانشناختی کار سختی بوده و نظریه‌های متفاوتی در این زمینه وجود دارد.

وی افزود: دیدگاه روانشناختی آماری معتقد است، رفتاری که حدود 70 درصد افراد جامعه آن را انجام دهند در دامنه رفتار به‌هنجار قرار می‌گیرد این در حالی است که به این دیدگاه ایرادات بسیاری وارد است زیرا این امکان وجود دارد که اکثر افراد آن جامعه دچار مشکل باشند یا اینکه انحراف برخی صفات در افراد از سطح متوسط می‌تواند یک ویژگی مثبت باشد به عنوان مثال هوش که حدود هفتاد درصد افراد جامعه ضریب هوشی بین 90 تا 115 دارند که اگر شخصی از این مقدار بیشتر بود آن را شخص نرمال خطاب نکنیم زیرا با اکثر افراد جامعه متفاوت است.

روانشناس بالینی ادامه داد: دیدگاه روانشناختی دیگری نیز وجود دارد که اگر رفتاری با هنجارهای فرهنگی مطابقت نداشته باشد به آن نابه‌هنجار می‌گوییم این در حالی است که جامعه مدام در حال تغییر و تحول بوده و این امکان وجود دارد در جامعه‌ای موضوع خاصی در آن عادی شود که به‎هنجار نیست که به این موضوع نیز ایراداتی وارد است.

وی تصریح کرد: دیدگاه روانشناختی دیگر نیز وجود دارد اینکه رفتار فرد غیر انطباقی بوده و عوارضی برای فرد و جامعه به همراه داشته و فرد احساس رنج داشته باشد این شخص از لحاظ سلامت روان دچار مشکل است پس در نتیجه تمام دیدگاه‌های روانشناختی برای تشخیص سلامت افراد معایب و محاسنی دارد.

درک درست نسبت به واقعیت های پیرامون

عضو هیئت علمی گروه روانشناسی سلامت دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با بیان اینکه ویژگی‌هایی که برای سلامت روان ذکر شده این است که فرد درک درستی نسبت به واقعیت‌های پیرامون خود داشته و رفتار دیگران را به درست درک کند، افزود: مبالغه یا عدم توجه به توانمندی‌های فردی یعنی اینکه سلامت روانی فرد دچار مشکل است اما اگر فردی با نظارت ارادی بر اعمال خود کنترل داشته باشد به عنوان مثال اگر از موضوعی عصبانی بوده میل به پرخاشگری شدید خود را کنترل کند یعنی از سلامت روان برخوردار است.

وی افزود: یکرنگی، انطباق و تبعیت مرتب از جامعه نشان دهنده سلامت روان نیست اما اینکه فرد اعتماد به نفس داشته، احساس ارزشمندی کند، به دیگران امنیت دهد و رفتار «خود انگیخته» داشته باشد که برای انجام رفتاری نیاز به اجبار نباشد و مورد پذیرش دیگران باشد این شخص از سلامت روان برخوردار است.

زرگر ادامه داد: یکی از ویژگی‌های سلامت روان این بوده که در رفتارِ فرد عطوفت و مهربانی موج بزند و دیگران احساس رضایت بخشی داشته باشند، برای خواسته‌های دیگران به اندازه خواسته‌های خود ارزش قائل باشد اما نه اینکه برای برآورده کردن نیاز دیگران تحت فشار باشد و احساس گناه کند. در نهایت افرادی دارای سلامت روان بوده که از توانایی خود در جهت فعالیت‌های سودمند استفاده کنند و به زندگی علاقمند بوده و  اگر توقعات وی در زندگی برآورده نشد آشفته نمی‌شود.

وی با بیان اینکه مطلب مهم و حائز اهمیت برای سلامت روان فرد اینکه شخص از لحاظ تشخیص‌های روانپزشکی اختلال مشخصی را به مدت طولانی نداشته باشد، اضافه کرد: اختلالات روانپزشکی از قبیل خلقی، روانپریشانه، هذیانه، شخصیتی، اضطرابی و… که تمام اختلالات ویژگی‌های مشخصی دارد و اگر فردی عوامل و ویژگی‌هایی که در مطالب اول عنوان شد را نداشته باشد درواقع دچار اختلال عمده روانپزشکی نخواهد بود.

روانشناس بالینی با بیان اینکه گاهی سلامت روانی افراد در معرض خطر قرار می‌گیرد، گفت: دو دیدگاه غالب وجود دارد که بخشی از ویژگی‌های ژنتیکی بوده که هنگام تولد همراه فرد بوده که سلامت روان شخص را دچار تزلزل می‌کند؛ به عنوان مثال فردی دارای ژنی بوده که وی را مستعد اختلالات اضطرابی، خلقی یا روان پریشانه می‎‌کند که در واقع زمینه‌های ژنتیک در فرد وجود داشته و به همان اندازه نیز عوامل محیطی بر سلامت روان فرد موثر است. به عنوان مثال خانواده، سبک تربیتی که فرد با آن رشد می‌کند، مدرسه، همسالان، تجارب دوران بزرگسالی در آقایان دوران سربازی، در سیر زندگی روابط با همسر، محیط کاری از جمله عوامل محیطی بوده که در سلامت روان افراد تاثیرگذار هستند.

دو بازوی قوی در ایجاد اختلالات روانی

وی با تاکید بر اینکه عوامل محیطی و ژنتیک دو بازوی قوی در فرد هستند که موجب ایجاد مشکلات شدید اختلالات روانی و بر هم زدن سلامت روان شخص می‌شود، افزود: در اختلالاتی که خیلی شدید نیستند مانند اختلالات اضطرابی، بعضی از اختلالات خلقی یا سبکتر که نیاز نیست فرد بار ژنتیکی قوی داشته باشد و عوامل محیطی صرف ایجاد مشکل در فرد هستند از جمله سبک فرزند پروری، تجارب رشدی کودک با والدین و مشکلاتی که در دوران رشدی کودکی وجود داشته که معمولاً یک تعامل میان ژنتیک و محیط برای اینکه سلامت روان فرد را به خطر بیاندازد، کفایت می‌کند که به اصطلاح «آسیب پذیری» رخ داده است.

عضو هیئت علمی گروه روانشناسی سلامت دانشگاه علوم پزشکی اصفهان تصریح کرد: بعضی از افراد به دلیل ویژگی‌های ژنتیک به عوامل محیطی واکنش نشان می‌دهند در برخی مواقع دیده شده که یک محیط برای فردی استرس‌زا بوده و فرد دیگر به هیچ وجه احساس استرس نمی‌کند، به عنوان مثال دو شخص به یک مکان مهاجرت می‌کنند در فردی اختلالات خلقی و اضطرابی بروز پیدا کرده و شخص دیگر دچار اختلالات نمی‌شود که این موضوع با توجه به روند مهاجرات، سبک تربیتی، تجارب رشدی و… عوامل می‌توانند به آسیب پذیری فرد کمک کند.

وی با تاکید بر اینکه عوامل محیطی در سیر زندگی افراد و سلامت روان افراد تاثیر گذار است، ادامه داد: در برخی موارد فرد به دلیل مشکلات اولیه از خانواده انتخاب درستی در ازدواج ندارد یا برخی موارد دخالت‌های خانواده موجب عدم رضایت زوجین از زندگی می‌شود و اختلافات قابل حل نیست در واقع زوجین توانمندی حل اختلافات و مشکلات با همدیگر را ندارند در حالی که مدیریت مالی، اداره کودکان، ارتباط با خانواده‌ها، روابط عاطفی و جنسی بین زوجین موجب رضایت زناشویی و سلامت روان می‌شود.

زرگر با بیان اینکه تغذیه مناسب در سلامت روان موثر است و باید فرد دسترسی راحت به منابع غذایی داشته باشد و حداقل منابع لازم برای سلامت جسم را دریافت کند تا فرد از لحاظ روانشناختی سالم شناخته شود، اضافه کرد: در واقع رابطه تغذیه سالم با سلامت روان مورد تحقیق و بررسی ساختار یافته‌ای قرار نگرفته  که به عنوان مثال چه تغذیه‌ای در کاهش اضطراب موثر است جز مواردی که در طب سنتی به آن می‌پردازند اما در مواردی ذکر شده که برخی مواد غذایی بر واکنش  شیمیایی درون بدن یا مغز موثر بوده است اما به طور معمول دریافت تغذیه مناسب به سلامت روان کمک کرده اما سلامت روان با عواملی که در موارد قبل به آن اشاره شده ارتباط بیشتری دارد.

وی با بیان اینکه شرایط آب و هوایی خوب، عدم خستگی ناشی از آلودگی و اینکه فرد گرما یا سرمای زیاد را تجربه نکند از لحاظ روانشناختی در سلامت روان فرد تاثیرگذار است، افزود: اینکه سلامت روانی افراد به واسطه تغییرات آب و هوایی دچار دگرگونی شود به این شدت نیست اما شرایط آب و هوایی مناسب به نوعی حس رضایت در افراد ایجاده می‌کند که به دنبال آن سلامت روانی را به همراه دارد.

روانشناس بالینی ادامه داد: افراد با حداقل اختلالات روانشناختی به راحتی می‌توانند به زندگی خود ادامه دهند به عنوان مثال فردی که دچار وسواس‌ در منزل بوده اما به راحتی سر کار می‌رود بعضی از اختلالات به‌هنجاری به درک فرد از واقعیت‌ها برمی‌گردد یا فردی که  فردی که دچار هذیان‌گویی یا توهم باشد در ادراک دچار سوء برداشت شده و زندگی خانوادگی و شغلی وی دچار از هم پاشیدگی می‌شود.

وی با تاکید بر اینکه سلامت روان موجب انسجام جامعه شده و اختلالات روانی هزینه‌های بسیاری را برای درمان می‌طلبد اما در مقابل افراد شاد و مولد بار اقتصادی و حجم روانشناختی کمتری را بر دوش جامعه دارد و افراد موفق تر هستند، اضافه کرد: سلامت روانی و سلامت جسمی ارتباط بسیار تنگاتنگی با هم دارند که اگر افراد از لحاظ روانشناختی سالم باشند اختلالات روان تنی کمتری در آنها مشاهده می‌شود و به همین دلیل اختلالات روانشناختی به راحتی قابل کنترل بوده و جامعه ای که در آن افراد از سلامت روانی سطح بالایی برخوردار هستند مشکلات کمتری داشته و هزینه‌های درمانی صرف اقتصاد می‌شود تا مسیر شکوفایی جامعه فراهم شود.

عضو هیئت علمی گروه روانشناسی سلامت دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با بیان اینکه سندرم استکهلم را برای اختلالات روانی و عدم سلامت روان به کار نمی بریم، گفت: سندرم استکهلم برای اولین بار در سال 1973 در سوئد زمانی مطرح شد، که گروگان‌ها پس از شش روز آزادی با گروگان‌ گیرها احساس همدردی کردند و حاضر به ارایه اطلاعات به پلیس نشدند. ویژگی سندرم استکهلم این است که قربانی مورد آزار قرار گرفته در مقابل خشونت عکس العملی نشان ندهد و ارتباط عاطفی برقرار کرده و از اینکه تسلیم فرد می‌شود ابراز ناراحتی نمی‌کند که در زندگی‌های زناشویی، شغلی و رابطه والد و فرزند این موارد دیده می‌شود که با اصطلاح علمی فرد منفعل یا دچار اختلال شخصیت وابسته معرفی می‌شود.

وی با بیان اینکه آمار ارایه شده از سوی بهزیستی در خصوص اختلالات روانی بیشتر از موارد موجود در جامعه است زیرا معمولاً پرسشنامه‌های GHQ عام بوده که سلامت روانی از جمله اضطراب، افسردگی و اختلالت خواب را می سنجد، افزود: سطح اضطراب و استرس جامعه به دلیل مسائل اقتصادی، ارتباطات و فن آوری های جهانی و ارتباطات اینترنتی بالاست و بخش مشکلات خانوادگی و شکاف میان نسل ها را دامن زده است از سویی روش‌های آماری با مشکل مواجه بوده حتی در گذشته آمارها کمتر از موارد ذکر شده بود زیرا بر اساس مطالعات گسترده درباره شیوع اختلالات روانپزشکی نبود.

زرگر با تاکید بر اینکه نسل امروزی به فن آوری‌های اطلاعات دسترسی دارد و جامعه در حال گذار از سنت به مدرنیته است که  مشکلاتی را به وجود آورده، ادامه داد: به عنوان مثال آشنایی نوجوانان و جوانان با مواد مخدر جدید، انواع اعتیادهای اینترنتی از جمله بازی‌های اینترنتی که جزء اختلالات روانشناختی طبقه بندی می‌شود در واقع آمار بالاتر نسبت به اختلالات روانشناختی اضطراب و افسردگی در جامعه است که سلامت روان افراد را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

وی اضافه کرد: عدم حمایت‌های اجتماعی از سوی خانواده سلامت روان افراد را به خطر می‌اندازد از طرفی خانواده‌ها کوچکتر شده و افراد تلاش می‌کنند زندگی خود را حفظ کنند زیرا حمایت اجتماعی کاهش یافته موجب مشکلات روانشناختی در افراد می‌شود.

روانشناس بالینی افزود: اینکه افراد مشهور اختلالات خود را به اشتراک می‌گذارند در نگاه بدبینانه برای جلب توجه بوده اما در دیدگاه خوشبینانه اینکه فرد با بیان اختلال خود خواهان کمک به جامعه و افراد بیمار است که اختلال مانع فعالیت‌های اجتماعی فرد نشده و افراد باید به زندگی طبیعی خود ادامه دهند تا افراد دچار اختلال با الگوی مناسب آشنا شوند. به عنوان مثال فردی که از علائم افسردگی خود در فضای مجازی صحبت کرده و عوامل خودکشی را عنوان می‌کند این شخص الگوی نامناسبی بوده اما در مقابل فردی که با کتاب یا تبلیغات افراد را به آسیب شناسی سوق می‌دهند تا پذیرای اختلال و مشکل خود باشند تا دوره درمان را به پایان برسانند این فرد الگوی بسیار مناسبی است.

انتهای پیام/

برچسب‌ها: , , , , ,

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


شفاف (شبکه فعالان انقلابی فضای مجازی)
شفاف (شبکه فعالان انقلابی فضای مجازی)
پایگاه خبری رهیافته
پایگاه خبری رهیافته
به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715