جمعه ۲۸ شهریور ۱۳۹۹
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
چاپ خبر
۱۳:۰۹ - ۱۳۹۹/۰۶/۲۵

ترجمه اختصاصی/

جرم سایبری: تحقیقی پیرامون پوشش خبری سایبربولینگ در ایران

ایران فرهنگ خاصی دارد که در آن، بدنامی، عواقب زیادی دارد. خانواده هنوز مهمترین سنگ بنای جامعه است و مردم از فروپاشی آن می‌ترسند. اما مجرمان در هر جایی وجود دارند و بسیار با تجربه‌تر و باهوش‌تر از قربانیان اند...

ندای اصفهان- مترجم: احمد مهره کش

متن پیش رو ترجمه ای از مقاله انگلیسی زیر است که به جرایم سایبری و به طور خاص سایبربولینگ (زورگیری اینترنتی یا قلدری سایبری) در ایران اشاره می کند. می توانید با زدن روی لینک مقاله را دانلود کنید.

CYBER-BULLYING: A STUDY on IRANIAN NEWS COVERAGE

(نهضت سواد رسانه انقلاب اسلامی- نسرا)

***

تکنولوژی‌های جدید برای کمک به بشر، توسعه داده شده‌اند. اما در عین حال، آن‌ها مستعد این هستند تا مشکلات جدیدی نیز بوجود بیاورند. اینترنت بسیاری از مشکلات ما را حل کرده است اما مشکلات جدیدی نیز خلق کرده‌اند. جرایم سایبری یکی از آن‌ها است که به طور طبیعی توسط اینترنت بوجود آمده است. اگرچه واقعیت این است که وجود تهدید، به درازای عمر بشر است اما در دو دهه گذشته و در نتیجه رواج اینترنت و تکنولوژی‌های تحت وب، تهدیدات به شکل ویروس در آمده‌اند و امروزه ما شاهد افزایش میزان جرایم و تهدیدات سایبری هستیم که در بستر خاصی مثل فرهنگ ایرانی و عواقب خطرناک آن برای زندگی مردم و مخصوصا زنان داشته است. در این مطالعه ما 35 داستان خبری در منابع خبری فارسی را (چاپی و آنلاین) درباره جرائمی که انواع تهدیدات سایبری را شامل می‌شود بررسی کردیم. بر این داده‌ها تحلیل‌های کیفی انجام داده و نتایج آن، برای آکادمی‌ها، خانواده، دختران جوان، سیاست‌گذاران و مقامات اجرایی قابل استفاده باشد.

مقدمه

تهدید به اندازه عمر بشر قدمت دارد و حتی امروز نیز که ما به جهان متمدن خود می‌بالیم، تهدید یکی از مشکلات اساسی در مدارس و جوامع بزرگ ماست. علاوه‌براین، بعد از گسترش تکنولوژی جدید ارتباطات و اطلاعات، تهدیدات شکل تازه‌ای به خود گرفته‌اند. در فضای سایبری، تهدیدات به ابزارهای موثر و جدیدی مجهز شده‌اند و به همین دلیل اکثر مواقع، می‌توانند آسیب‌رسان باشند؛ بدون آن‌که برای قربانیان ردی به جای بگذارند. جرایم سایبری در ماهیت خود پدیده تازه‌ای هستند اما گسترش زیاد آن شگفت‌آور بوده است. از آنجایی که اینترنت بعضی از مولفه‌های جهانی بودن را داراست، مشکلات اجتماعی همراه با آن مثل جرایم سایبری، نیز جهانی هستند و در همه جا دیده می‌شوند. گسترش اینترنت در ایران در دو دهه گذشته، موجب بوجود آمدن مشکلات اجتماعی از جمله جرایم سایبری شده است. ایران در دوران گذار به سر می‌برد و بسیاری از ساختارهای اجتماعی هنوز سنتی است. همانطور که در این نوشتار خواهیم دید، جرایم سایبری می‌توانند پیامدهای بسیاری بدی داشته باشند. نهادهای رسمی دوست ندارند آماری منتشر شوند. اما یک نگاه مختصر به اخبار اینترنتی، می‌تواند شیوع بالای این پدیده را در ایران نشان دهد. فقدان داده‌های رسمی، به معنی این نیست که هیچ اطلاعاتی درباره رواج جرایم سایبری در ایران وجود ندارد. در سال 94، سرهنگ رجبی رئیس پلیس فتا استان گلستان گفت: «چت روم، محیط مجازی و غیر واقعی است که در آن، کاربران اینترنت می‌توانند حرف بزنند و تبادل آرا کنند. به قصد سوء استفاده، مجرمان هویت غلط ولی جذابی از خود در چت روم قرار داده و با سایر مردم ارتباط برقرار می‌کنند و بعد از به دست آوردن اعتماد و کسب اطلاعات شخصی آن‌ها شروع به اخاذی می‌کنند. بعضی از اوقات، مجرم خود را به جای پلیس فتا جا زده است»

علاوه‌بر این در سال 91، سردار کمال هادیانفر رئیس پلیس فتا اظهار کرد که در مقایسه با سال قبل، جرائم سایبری 3.8 درصد افزایش داشته است. سرهنگ عرفانی، رئیس پلیس فتا استان خراسان رضوی در سال 93 گفت 80 درصد جرایم سایبری مربوط به دزدی، جرائم مالی و شیادی است و 20 درصد دیگر شامل جرائمی نظیر تجاوز به حریم خصوصی، انتشار اخبار دروغ، مسائل غیر اخلاقی و غیره می‌شود. در آذر 95، سردار حسین ساجدی‌نیا، رئیس پلیس تهران گفت که در 8 ماه گذشته، 986 مرد و 298 زن خلافکار در استان تهران به دلیل قانون‌شکنی اینترنتی اخلاقی و اجتماعی به زندان افتاده‌اند. در شهریور 96، سرهنگ علی کریمی رئیس پلیس فتا استان کرمانشاه گفت جرائم سایبری در این استان 86 درصد رشد کرده است. او به کاربران اینترنتی توصیه کرد در پخش تصاویر خصوصی خود محتاط باشند. زیرا در خیلی از اوقات، مجرمین می‌توانند مردم را مجبور به اطاعت از خواسته‌های خود کنند. او اضافه کرد مردم باید آگاه باشند چون هنوز از این طریق اخاذی صورت می‌گیرد.

همانطور که در ابتدای مقاله گفتیم جرایم سایبری، پدیده جدیدی است اما بعضی از کارشناسان به سرعت در این حوزه وارد شدند. تحقیقات بسیاری در این زمینه انجام شده است. اما در ایران هنوز باید کارهای زیادی در این زمینه انجام شود. در حال حاضر، در حوزه جرایم سایبری، کارهای کمی در ایران انجام شده است.

روش

مطالعه پیش‌رو با رویکرد کیفی – توصیفی انجام شده است. جرایم سایبری ممکن است به پیامدهای بسیار بدی برای ایران منجر شود و از آن‌جایی که عامل جنسی در این نوع جرم بسیار مهم است و موضوعات مرتبط با جنسیت در ایران یک تابو است، بسیاری از رسانه‌ها و مسئولین تمایل کمی دارند تا درباره این مسائل صحبت شود. هنوز هم در رسانه‌ها، اتفاقات زیادی درباره جرایم سایبری می‌توان یافت که ما را نسبت به کار توصیفی روی این جرایم دلگرم می‌کند. ما از بعضی از کلمات کلیدی مرتبط با موضوع مورد نظر خود استفاده کردیم، سپس این یافته‌ها را در یک فایل متنی گرد هم آوردیم و قبل از تدوین و طبقه‌بندی، چندین بار مورد مطالعه قرار دادیم. طبقه‌بندی‌های ما برای مرتب‌سازی مواد خام تحقیق‌مان عبارت‌ بودند از: روش‌های جرایم سایبری، مکان این جرایم، جنسیت، وضعیت تاهل، انگیزه و تناوب جرایم سایبری.

یافته‌ها

همان‌طور که در قسمت روش‌شناسی بیان شد، نتایج ما بر اساس مقایسه انواع اطلاعات درباره مواد جرم سایبری است. در اینجا، ما یافته‌های خود را به صورت تفصیلی بیان می‌کنیم. البته می‌دانیم که این یافته‌ها، ظرفیت تعمیم دادن را ندارند و فقط تصویری از ابعاد جرایم سایبری در ایران را به ما می‌دهند.

روش‌های جرایم سایبری

یافته‌های ما نشان می‌دهد این روش‌ها بسیار متنوع‌اند. قربانیان مرد مشخصا مورد تهدید کسانی واقع می‌شوند که یا زن هستند یا مردانی هستند که خود را به عنوان زن جا می‌زنند تا بتوانند موفق به برقراری رابطه شوند. (حضوری یا مجازی از طریق پیام متنی، صوتی یا تصویری) و سپس عکس و فیلم این ارتباط را ضبط کرده و تهدید می‌کنند که آن‌ها را به طور عمومی منتشر خواهند کرد یا برای شخصی خاص می‌فرستند یا این‌که قربانیان باید به آن‌ها در ازای منتشر نکردن آن چیزی به صورت پول یا غیره پرداخت کنند.

در 28 اردیبهشت 91، خبرگزاری ایسنا گزارشی در وبسایت خود منتشر کرد که در آن کاربران، عکس‌های غیر اخلاقی را کلیک می‌کردند و به یک صفحه جعلی از یک بانک وارد می‌شدند: «بعد از هر کلیک، کاربران به پرتال تقلبی یک بانک که بسیار خوب طراحی شده بود وارد می‌شدند. سپس با وارد کردن اطلاعات و رمز عبور خود، کاربران تمام اطلاعات خود را برای خلافکار ارسال می‌کردند. به این شیوه، فرد مجرم، از اعتبار آن استفاده کرده و در بازار آن‌ها را به فروش می‌رساند»

علاوه‌بر این، در ارتباط با این مورد، رئیس پلیس فتا استان کردستان گفت: «ما اطلاعات مربوط به 48 کارت اعتباری را از کامپیوتر متهمان ضبط کردیم؛ این کارت‌ها، برای خرید حدود 15 میلیون تومان اعتبار مورد استفاده قرار گرفته‌اند.» (ایسنا، 28 اردیبهشت 91).

به طور کلی مجرمان مرد، اعتماد قربانیان زن را به دست می‌آورند، سپس عکس‌ها و اطلاعات خصوصی آن‌ها را پیدا کرده و سپس از آن در ازای انتشار ندادن این عکس‌ها و اطلاعات، از آن‌ها اخاذی می‌کنند. مواردی وجود داشته است که خلاف‌کار، اعتماد قربانیان زن را به خود جلب کرده است و بعد از استقراض پول از آن‌ها، ناپدید شده است.

نمونه‌ای که در زیر می‌آید از سایت تابناک در 9 اسفند سال 1389 گرفته شده است:

شاکی زن در تحقیقات اولیه اظهار داشت که او چند وقت قبل با مردی دوست شد و با پیشنهاد ازدواج این مرد گول خورد و چند عکس برای او فرستاد. بنا بر شهادت او، بعد مخالفت زن با درخواست‌های مکرر مرد برای ارسال عکس‌های بیشتر، او تهدید کرد که این عکس‌ها را در فضای مجازی منتشر می‌کند و بعد از این، او، زن را مجبور کرد تا در چند مرحله به او پول بپردازد.

در مورد دیگری ما می‌بینیم چطور فرستادن عکس‌های شخصی برای خلاف‌کار سایبری، موجب اخاذی زیادی می‌شود. در اینجا، متهم مرد ایرانی است که در لندن زندگی می‌کند و فرد قربانی، زن ایرانی است که در اصفهان زندگی می‌کند:

بعد از آن که پلیس فتا از یک اخاذی 50000 یورویی در اینترنت آگاه می‌شود، کارشناسان پلیس، شروع به کار بر روی پرونده می‌کنند… بعد از تحقیقات، مشخص می‌شود که این زن با مردی ایرانی در فیس بوک دوست شده است که او را «میلاد» می‌نامد. بعد از مدتی، زن رابطه خود را با این مرد بیشتر می‌کند و آن‌ها برای ازدواج با هم برنامه ریزی می‌کنند و زن اقدان به فرستادن عکس خصوصی برای مرد می‌نماید… در این مرحله، میلاد ارتباط عاطفی خود را با او قطع کرده و می‌گوید یا در یک هفته 50000 یورو به صورت نقد برای او می‌فرستد یا عکس‌های او در اینترنت منتشر خواهد شد.

مورد دیگر مربوط به اخاذی از یک دختر 15 ساله است. او به پلیس گفت که در فضای چت روم، با مردی آشنا شد که خودش را بهرام معرفی کرد. بعد از چندبار مکالمه تلفنی و اعتماد به او، بهرام به او گفت که او مقداری پول نیاز دارد و از او خواسته که این پول به حسابش واریز شود:

بهرام در شهری در شمال غربی ایران بود و از آنجا با من تماس گرفت. من هیچوقت او را شخصا ندیدم. یک روز به من گفت که مشکلی دارد و حدود 150 هزار تومان پول نیاز دارد و بعد از اینکه من پولی که برای خودم کنار گذاشته بودم را برای او فرستادم، او متوجه شد که ما خانواده‌ای ثروتمند هستیم و در نتیجه 250 هزار تومان دیگر از من طلب کرد… بعد از آن، بهرام از این قضیه سوء استفاده کرد چون او فهمیده بود که چقدر پدر من مذهبی و متعصب است. او چندین بار دیگر از من پول گرفت.

همانطور که در بالا توضیح داده شد، اخاذی از زنان قربانی شده، وقتی اتفاق می‌افتد که به قربانیان پیشنهادهای جنسی، تماس تلفنی یا ازدواج موقت و ارسال تصویر شخصی داده می‌شود و در هر 5 موردی که بررسی شد، مجرمان، انتقال پول یا وجه اعتباری را درخواست می‌کنند. شاید دلیلی که تعداد این موارد زیاد نیست این است که این نوع از اخاذی، به اندازه‌ای که برای زنان عواقب مخرب دارد برای مردان ندارد، علاوه‌بر این مردها از نظر روانی، بیشتر می توانند در برابر این نوع از اخاذی‌ها مقاومت کنند تا زنان.

مکان‌ها

برای ما مهم است که بدانیم جرایم سایبری بیشتر در چه جاهایی اتفاق می‌افتد؛ هم برای مرتکبان و هم برای قربانیان. حوادثی که ما در اینجا بررسی کردیم نتیجه ارتباط در فضای چت روم (9 مورد)، شبکه‌های اجتماعی (10 مورد) و وب‌سایت‌های میانجی (5 مورد) بوده است. لازم به ذکر دوباره است که در این مطالعه، ما جرایمی را بررسی کردیم که ماهیت سایبری دارند.

در جدول زیر ما جغرافیای مکانی که جرایم سایبری رخ داده است را نشان داده ایم. بیشترین رخداد مربوط به تهران و بیشترین میزان متهمان مربوط به استان البرز، آذربایجان و دو استان شمالی است. کمی گمراه‌کننده است که فقط دو مورد از مجرمان مربوط به تهران است؛ جایی که 20 درصد جمعیت ایران در آن زندگی می‌کند.

متهم قربانی
البزر (4) تهران (5)
آذربایجانی غربی و شرقی (4) البزر (3)
شمال ایران (4) خراسان جنوبی و رضوی (3)
خراسان جنوبی و رضوی (3) شمال ایران (3)
کردستان (2)  
خارج از کشور (2)  
تهران (2)  

جنسیت

در 21 اخباری که ما بررسی کردیم، قربانیان زن بودند در حالی که در 10 درصد دیگر اخبار قربانیان مرد بودند. 20 متهم وجود داشتند که در میان آن‌ها 8 مورد مردی بودند که خود را زن جا زده بودند. در یک مورد، فرد اخاذ، زنی بود که خود را به جای مرد معرفی کرده بود.

سن

در بیشتر موارد، مرجع مشخصی برای سن و سال وجود نداشت و فقط نشانه‌های مبهمی یافت می‌شد. در 17 مورد از 21 موردی که قربانیان، زن بودند، در آن از واژه «دختر» استفاده شده بود. در دو مورد، قربانیان زن، نوجوان و در یکی مورد، دانش‌آموز دبیرستان بوده است. در 8 واژه جوان یا واژه‌ای مشابه آن به کار رفته بود. در مورد قربانیان مرد، 6 مورد از 10 مورد واژه پسر یا مرد جوان استفاده شده است. در سه مورد، متهمان به عنوان زن و در یک مورد دختر جوان خود را مورد شناسایی قرار گرفتند. برای متهمان مرد نیز، در 9 مورد به واژه مرد جوان، پسر و در یک مورد دانش‌آموز اشاره شده است.

وضعیت تاهل

همانطور که دیده شد، در 17 مورد استفاده از واژه دختر جوان، دختر و در یک مورد نوجوان برای اشاره به قرابانیان به کار رفت. در سه مورد، الفاظی چون پسر جوان یا مرد مجرد مربوط به استفاده برای قربانیان مرد است. از سویی دیگر در یک پرونده منتشر شده به اسم “امیر پاشا” که در آن، 33 مورد قربانی زن وجود داشت، پلیس اعلام کرد که اکثر قربانیان، زنان ازدواج کرده‌ بودند و در حقیقت، زمانی پرونده باز شد که زن 42 ساله‌ متاهلی به پلیس شکایت کرد. در ارتباط با قربانیان مرد، اطلاعات زیادی راجع به جزییات یا وضعیت تاهل آن‌ها وجود ندارد. در دو مورد عبارت “پسر” برای اشاره به قربانیان اشاره شده است و در یک مورد بیان شده که قربانیان یک مرد مجرد بوده است.

در ارتباط با مجرمان نیز، در 4 مود عبارت “پسر” برای مجرم مرد و عبارت “زن” برای مجرم زن به کار رفته است.

انگیزه

در بیشتر موارد، انگیزه اصلی جرم، مالی بوده است. در تعدادی از موارد، انگیزه متهمان، به ایجاد رابطه و مجبور کردن متهم به انجام عمل جنسی عنوان شده است. در یک مورد پسر جوانی ادعا کرد که او انگیزه مالی نداشته است و فقط به خاطر بحث و نزاع با خانواده‌اش دست به ارتکاب جرم زده است. در مورد دیگری نیز، متهم اعتراف کرد که در ابتدا انگیزه مالی نداشته است و بعد از اینکه دوستش اصرار می‌کند او تصمیم می‌گرد که در ازای عدم افشای رابطه‌اش، پول دریافت کند.

تناوب رویداد

در 35 مورد، 19 مورد درباره جرایم سایبری سریالی بود که شامل چندین قربانی می‌شد. در این پرونده‌ها، ابتدا یک قربانی به پلیس شکایت می‌کند و بعد از باز شدن پرونده، سایر قربانیان خود را نشان می‌دهند یا اینکه افسران پلیس فتا از طریق بررسی کامپیوتر متهم، سایر موارد را پیدا می‌کنند. در یک مورد، مرد جوانی در بخش شمالی کشور، از بیش از 500 دختر جوان درخواست پول کرده بود در حالی که در پرونده دیگری در اردبیل مرد جوانی بیش از 60 دختر دبیرستانی را تهدید کرده بود که یا باید به او پول بدهند یا عکس‌های خصوصی و شخصی آن‌ها را منتشر خواهد کرد.

بحث و نتجه‌گیری

مطالعه اخبار مربوط به جرایم سایبری – در همه انواع آن – در ایران مشخص کرد که مردان بیش از زنان اقدام به جرایم سایبری مباردت می‌کنند اگرچه به این معنا نیست که زنان متمایل به این کار نیستند.

ایران فرهنگ خاصی دارد که در آن، بدنامی، عواقب زیادی دارد. خانواده هنوز مهمترین سنگ بنای جامعه است و مردم از فروپاشی آن می‌ترسند. اما مجرمان در هر جایی وجود دارند و بسیار با تجربه‌تر و باهوش‌تر از قربانیان اند.

به خاطر همین است که در بسیاری از موارد، قربانیان با درخواست فرد مجرم به امید اینکه مشکلش فورا حل شود، همراهی و موافقت می‌کنند. اما مجرمان رفته رفته بعد از اجابت خواسته خود، پیش می‌روند و چیز دیگری طلب می‌کنند. آن‌ها همیشه بیشتر می‌خواهند و بنابراین مردم زیادی در ایران هستند که زندگی‌شان به دلیل ترس از بدنامی نابود شده است.

تا زمان حاضر، برنامه نظام‌مند و سازماندهی‌شده‌ای برای مقابله با جرایم سایبری ایران معرفی نشده است. والدین باید از خطر فضای مجازی برای زندگی نوجوانان خود آگاه باشند. دختران باید درباره افرادی که در آن طرف خط هستند و منتظر فرصت مناسب می‌باشند اطلاع داشته باشند. پشران باید درباره مجازات‌های جرایم سایبری و عواقب وخیم آن که برای قربانیان به بار می‌آورد، مطلع باشند و باید مراکز توانبخشی برای کمک به قربانیان جرایم سایبری احداث شود.

انتهای پیام/

برچسب‌ها: , , , , , ,

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


نمایشگاه مجازی/ نوشت افزار جذاب ایرانی اسلامی/ کلیک کنید
نمایشگاه مجازی/ نوشت افزار جذاب ایرانی اسلامی/ کلیک کنید
موسسه انشا؛ مشاوره خانواده، مشاوره تحصیلی، طب اسلامی، تربیت فرزند 34468558
موسسه انشا؛ مشاوره خانواده، مشاوره تحصیلی، طب اسلامی، تربیت فرزند 34468558
شفاف (شبکه فعالان انقلابی فضای مجازی)
شفاف (شبکه فعالان انقلابی فضای مجازی)
پایگاه خبری رهیافته
پایگاه خبری رهیافته
به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715