دوشنبه ۱۳ تیر ۱۴۰۱
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
چاپ خبر
۱۴:۲۴ - ۱۳۹۴/۰۴/۱۶

از شب های قدر چه می دانیم؟ (قسمت دوم)

چرا حضرت صدیقه طاهره (س) لیله القدر است؟

کسی که در شب قدر بخوابد، دیگر خیری برای او نیست. حضرت زهرا (س) در روز، حسنین (علیهما سلام) را می خواباند تا شب قدر بیدار باشند چه این که تنها انسان های محروم با خواب خود را از این کشش رحمانی دور نگه می دارند...

ندای اصفهان، حجت الاسلام مهران آدرویش/

ماه مبارک رمضان یکی از مهمترین منّت های الهی است که در طول سال به بندگانش اعطا فرموده است؛ زیرا در موقعیّت و شرائط روزه است که بنده با قطع تعلّقات حیوانی بر شدت اتّصال خود با پروردگار می افزاید و این موقعیّت در سایر زمانها کمتر نصیب خواهد شد و لذا بزرگان از اهل معرفت تمامی سه ماه رجب و شعبان و رمضان را به روزه می گذراندند. در قسمت قبل (اینجا) از فضیلت ماه مبارک رمضان و ارتباط آن با انسان کامل سخن گفتیم، حال دانستنی های بیشتری در فضیلت، فلسفه و اعمال شب های قدر را می خوانیم.

لیالی قدر

شب قدر محل تلاقی نزول قرآن صامت بر نبی اکرم و عروج ملکوتی قرآن ناطق علی علیه السلام است. حضرت زهرا (سلام الله علیها) همانند شب قدر، محل تلاقی قرآن و نبوت و ولایت است و باعث استمرار رسالت و ولایت و به تبع آن استمرار اتصال مخلوقات با این انوار مقدسه است. معرفت صديقه طاهره سلام الله علیها، درك حقيقت شب قدراست. ابتلاء و بلاء حضرت زهرا حلقه اتصال ما با عوالم بالاتر و حلقه اتصال عالم با نبوت و ولايت است. اگر ابتلاء ايشان نبود فتنه هاي شيطان همه را جدا مي كرد. حضرت به خاطر وسعت و عظمتش حلقه اتصال و پيوند همه اولياء و همه خوبان به مقام نبوت و ولايت است. در باطن عالم هر كسي متصل مي شود از اين راه متصل مي شود، حلقه اتصالي باطني است. و شايد معناي شب قدر بودن حضرت هم همين باشد.

و نیز قدر هر دو پنهان و هر دو ظرف نزول قرآن اند.

و همچنین قرآن کريم اين شب را شبي مبارک توصيف کرده و مي فرمايد: إِنَّا أَنْزَلْناهُ في‏ لَيْلَةٍ مُبارَکةٍ، برکت و مبارک به معناي خير کثير است وحضرت زهراء نیز کوثر و خیر کثیر است

در روایتی نیز الروح در آیه تنزل الملایکه و الروح فیها باذن ربهم من کل امر به حضرت زهراء(سلام الله علیها) تاویل شده است (تفسیر الجامع آیت الله سید ابراهیم بروجردی ذیل آیه مذکور)

چرا شب قدر قابل درک نیست؟

و ما ادریک ما لیله القدر؛ با توجه به انزلناه (که دال بر نزول دفعی است) و کل امر (که دال بر جمعی است) شب قدر “جمعي” و اجمالي” است. لذا جانی با این وسعت و قدرت جهت دریافت کل امر آن هم به صورت دفعی وجود ندارد جز سینه ای که خدا آن را وسعت بخشیده باشد و آنها را اولوالامر قرار داده باشد.الم نشرح لک صدرک. یا ایها الذین آمنوا اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولوالامر منکم. آنان اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام هستند که هر گونه رجس از آنان برداشته شده و بندگان را به توحید و تقوا فرا می خوانند

إِنّـَمَـا يُـرِيـدُ الـلّـَهُ لـِيُـذْهِـبَ عَـنْـكُـمُ الـرِّجْـسَ أَهْـلَ الْـبَـيْـتِ وَ يُـطَـهّـِرَكُـمْ تـَطْهـِيـرًا (احزاب 33)

یُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلى مَنْ یَشاءُ مِنْ عِبادِهِ أَنْ أَنْذِرُوا أَنَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ أَنَا فَاتَّقُونِ (النحل 2)

مراد از انزال و نزول دفعی قرآن چیست؟

علامه طباطبايي (ره) چنین می‌گوید: اساساً قرآن کریم، جدای از وجود لفظی و ظاهری، داراي وجود و حقيقت ديگری است كه در پس پرده وجود ظاهري خود پنهان و از ديد و درك معمولي به دور است. قرآن در وجود باطني خود، حقیقتی بسیط بوده و از هرگونه تجزيه و تفصيل عاري است؛ نه جزء دارد و نه فصل و نه آيه و نه سوره، بلكه يك وحدت حقيقي به هم پيوسته و مستحكمي است كه در جايگاه بلند خود استوار و از دسترس همگان به دور است… قرآن در شب قدر، با همان وجود باطني و اصلي خود، كه داراي حقيقت واحدي است، يك جا بر قلب پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ فرود آمد، سپس تدريجاً با وجود تفصيلي و ظاهري خود مبوَّباً و مفصلاً، در فاصله زماني و در مناسبت‌هاي مختلف و پيش‌آمدهاي گوناگون، در مدت بیست و سه سال نبوت پیامبر نازل گرديد (طباطبايي، محمدحسين، تفسير الميزان، ج 2، ص 22، ترجمه باقر موسوي همداني، بنياد علمي فكري علامه)

قدر به چه معناست؟

«قدر» در لغت به سه معنا آمده است:

اندازه و اندازه گیری، معین کردن و مشخص کردن؛ زیرا هر حادثه ای که باید در طول سال واقع گردد، اندازه گیری و تقدیر می شود انا انزلناه فى ليله مباركه انا كنا منذرين فيها يفرق كل امر حكيم-دخان 3-4-5 ؛ خیر و شر، طاعت و معصیت و فرزندی که قرار است متولد شود یا اجلی که قرار است فرا رسد یا رزقی که قرار است برسد و…

شرف و منزلت؛ زیرا انسانها با زنده داشتن آن به قدر و منزلت مى رسند.

تنگی و ضیق؛ زیرا زمین به واسطه کثرت فرود فرشتگان در آن شب، تنگ مى شود.

فضيلت و ارزش شب قدر؟

روايات زيادى در فضیلت شب قدر وجود دارد كه در شب قدر، درهاى رحمت الهى گشوده مي‏ گردد و گناهان انسان آمرزيده مي‏ شود ما به دو نمونه از آنها اشاره مي ‏كنيم:

از پيامبر اكرم (صل الله علیه و آله) روايت شده: «من احيا ليله القدر حول عنه العذا بالى السنه القابله»؛ كسى كه شب قدر را احيا بدارد عذاب تا سال آينده از او دفع مي ‏شود. (بحارالانوار، ج 98، ص 145، روايه 3، باب 7)

از امام باقر (علیه السلام) روايت شده: «من احيا ليله القدر غفرت له ذنوبه عدد نجوم السمأ و مثاقيل الجبال و مكابيل البحار»؛ كسى كه شب قدر را احيا بدارد گناهانش آمرزيده شود، هرچند گناهانش به عدد ستارگان آسمان و وزن كوه‏ ها و مقدار آب درياها باشد (بحارالانوار، ج 98، ص 146، روايه 3، باب 7)

پس اى عاقل چگونه اين دعوت را اجابت مى‌كنى؟ سلطان سلاطين، رب‌ الارباب و حاكم آسمان‌ها و زمين تو را به اين ميهمانى دعوت نموده و براى اين دعوت فرشتگان بزرگوار و پيامبران و بهترين مردم را فرستاده و با جانشينان معصومش آن را تأكيد كرده است.

شب قدر از چه زمانی بوده است؟

امام باقر (ع) فرمود: لَقَد خَلَقَ اللّهُ جَلَّ ذِکرُهُ لَیلَةَ القَدرِ أَوَّلَ ما خَلَقَ الدُّنیا وَ لَقَد خَلَقَ فیها أَوَّلَ نَبِیٍّ یَکونُ وَأَوَّلَ وَصِیٍّ یَکونُ… خداوند متعال نخستین دورانى که دنیا را آفرید، شب قدر را هم آفرید. نیز در آن شب، اوّلین پیامبر و اوّلین جانشین پیامبر را آفرید و مقدّر کرد که در هر سال، شبى باشد که در آن شب، تفسیر کارها را تا سال آینده فرود آورد.

پیامبر صل الله علیه و آله فرموده اند: شب قدر تا قیامت هست.

لذا شب قدر مخصوص حضور رسول اکرم نیست و هم سابقه دارد و هم لاحقه امّا ویژگی كه مربوط به زمان رسول گرامي ـ صلّ الله عليه و آله و سلّم‌ ـ است، این كه حقيقت قرآن ـ كه قول ثَقيل است ـ در اين زمان نازل شده است. نزول وحي، باعث بركت آن زمان مي شود. نزول وحي، باعث بركت آن زمين مي شود. اگر مكه كه حرم خدا و سرزمين وحي است، از قداستي برخوردار است، به پاس نزول وحي الهي است و اگر زمان قدر و ليلة قدر از حرمت ويژه اي برخوردار است، براي آن است كه وحي الهي در آن زمان نازل شده (به نقل از آیت الله جوادی آملی)

شب قدر چه زمانی است؟

یکی از شب های نوزدهم (لیله التقدیر) یا بیست و یکم (لیله القضا) و به احتمال زیاد بنا بر روایت جهینی و اعمال خاص شب بیست و سوم، شب قدر شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان است (لیله الابرام) لذا هر سه شب ارزشمند است و سرنوشت ساز و نباید به یک شب کفایت کرد.

پیامبر اکرم فرمود: اِلهتَمِسَوُها فِى العَشرِ الاواخِرِ مِنه شَهرِ رَمَضان؛ شب قدر را در دهه آخر ماه رمضان جستجو كنيد (بحارالانوار، مجلسي، ج 94، ص 10، باب ليله القدر و فضل ها)

رييس مذهب شيعه امام صادق (علیه السلام) مي‌فرمايد: التَّقديرُ في لَيلَةِ تِسعَ عَشرَةَ والإبرامُ في لَيلَةِ إحدي وعِشرينَ والإمضاءُ في لَيلَةِ ثلاثَ وعِشرينَ؛ مقدّرات در شب نوزدهم تعيين، در شب بيست و يکم تأييد و در شب بيست و سوم ماه مبارک رمضان امضا مي‌‏شود (وسائل‏ الشيعة ج10 ص 354)

زمان شب قدر از نظر اهل سنت؟

روایات منقول از طرق اهل سنت به طور عجیبی با هم اختلاف داشته و قابل جمع نیستند ولی معروف بین اهل سنت این است که شب بیست و هفتم ماه رمضان شب قدر است و در آن شب قرآن نازل شده است (تفسیر الدر المنثور، ج 6).

آیا روز قدر نیز فضیلت شب قدر را دارد؟

در روایات داریم که هر شبی که عزیز است، روز آن شب هم بدنبال آن شب همان حکم را دارد؛ روز نیمه شعبان حکم شب نیمه شعبان دارد، روز جمعه، در فضیلت بدنبال شب جمعه است، روز قدر به دنبال شب قدر است، پس بنابر (سَلَامٌ هِىَ حَتىَ‏ مَطْلَعِ الْفَجْرِ) آثار رحمانیّت و رحیمیّت، در روز قدر تا هنگام غروب ادامه دارد بدنبال آن افاضاتی که دیشب از سر شب تا به صبح شده (به نقل از علامه طهرانی ره).

چرا از شب قدر به شب تعبیر شده است اما از قیامت به روز؟

چون حقایق در آن شب در عین نزول، به صورت اجمال (در مقابل تفصیل) هستند همان‌طور که قرآن در شب قدر به صورت اجمال نزول کرد و آن اجمال در عرض بیست و سه سال به تفصیل در آمد. لذا به دلیل اجمال از آن به شب تعبیر شده است.

پاسخ دیگر اینکه ما یک عالم ماده داریم و یک عالم مجردات. می دانید که شیخ اشراق به عالم ماده، «عالم ظلمت» می گوید. مجردات هم «عالم نور» می باشند. این را هم می دانید که قرآن همیشه قیامت را «روز» می نامد. هیچ وقت نمی گوید «شب قیامت» عباراتی چون: یوم القیامه، یوم الحسره، یوم الندامه و… پس قیامت روز است. چرا؟ چون «یُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ بِسِیمَاهُمْ»(رحمن/41) شما نمی دانید در یک جمع، چه کسی چکاره است؛ اما در قیامت «فَکَشَفْنَا عَنْکَ غِطَاءَکَ فَبَصَرُکَ الْیَوْمَ حَدِیدٌ»(ق/22) است. پس قیامت روز است، البته نه به معنی روزِ این دنیا؛ بلکه یعنی خوب و بد در آن کاملاً مشخص می شود. الآن هم همین سر ظهر، خورشید هست، برق هم روشن است، اما شب است! شما از دل من خبر ندارید و نیت من را نمی دانید. اساساً خصوصیت عالم ماده، ظلمت و تاریکی است. حال اگر در «انا انزلناهُ»، منظور از «هُ» را قرآن بگیرید و قرآن هم در روز و سرِ ظهر بر پیامبر اسلام نازل شده باشد، درست است که بگوییم قرآن را در شب نازل کردیم؛ چون این دنیا همه اش ماده است و شب و ظلمت است. پس معنای آن آیه این است که ما قرآن را که نور بود، مجرّد بود، کلام خدا بود، در عالم ماده آوردیم که ظلمت و شب است. پس این شب، در مقابلِ روز قیامت است. در واقع کلّ دنیا، از اول تا به آخر، یک شب است (آیه الله دکتر احمد عابدی).

پاسخ دیگر اینکه هر چیز به غیر از خدا و نسبت به نور وجود خدا، شب است و قابل ذکر نیست و عین فقر است. و قدر نامیده شد چون حد دارد و ذات خدا را شامل نیست.

جایگاه ویژه شب در معنویات نیز قابل توجه است به عنوان نمونه:

خداوند براى اهداى تورات، حضرت موسى را به مناجات شبانه فراخواند: «اربعین لیلة»

قرآن، زمان مناسب براى استغفار را، هنگام سحر مى‏داند: «و بالاسحار هم یستغفرون»

عروج پیامبر به آسمان، به هنگام شب بود. «اسرى بعبده لیلاً من المسجد الحرام»

پیامبر مأمور بود که مناجات و عبادات شبانه داشته باشد. «و من الّیل فتهجّد به نافلة لک»، «قم الّیل الاّ قلیلا»

خداوند از عابدان در شب ستایش مى‏کند. «یتلون ایات اللّه اناء الّیل» و به تسبیح در شب سفارش مى‏کند. «فسبّحه لیلا طویلا»

خداوند در قرآن، به زمان طلوع فجر و هنگام عصر یک بار سوگند یاد کرده است ولى به هنگام سحر سه بار «و الّیل اذا عسعس»، «و الّیل اذ ادبر»، «و الّیل اذا یسر»

مراد و مقصود از اینکه شب قدر بهتر از هزار ماه است، چیست؟

امام باقر(علیه السلام): والعمل الصالح فیها من الصلاه والزکاه و انواع الخیر خیر من الف شهرلیس فیها لیله القدر؛ کار شایسته از قبیل نماز و زکات، صدقات و انفاقات و انواع خوبی ها در شب قدر برتر از هر کار شایسته ای است که در مدت هزار ماه که شب قدر در آن نیست، انجام شود. (اصول کافی، ج 4، ص 158)

آیا کسانی هستند که در شب قدر ملایکه بر آنها نازل شوند؟

بله افرادی که به مقام امامت رسیده اند یا به مقام تقوای کامل رسیده اند ملائکه برآنها نازل می شوند

إِنَّ الَّذينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلاَّ تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتي‏ كُنْتُمْ تُوعَدُون‏* نحَْنُ أَوْلِيَاؤُكُمْ فىِ الْحَيَوةِ الدُّنْيَا وَ فىِ الاَْخِرَة …(فصلت 30-31)

از این آیه استفاده می شود که وصول به مقام ایمان و استقامت در ایمان ملازم است با رؤیت ملائکه بالاخص در شب های قدر.

شب قدر از چه نظر بهتر است؟

منظور از بهتر بودن اين شب از هزار شب (لیله القدر خیر من الف شهر) به طورى که مفسرين تفسير کرده‏اند بهتر بودنش از نظر فضيلت عبادت است. اين معنا با هدف قرآن هم تناسب دارد؛ چون هدف اصلي قرآن، نزديک کردن مردم به سوى خدا و زنده کردن آنها با عبادت است بنابراين منظور از برتري، ارزش عبادت در آن شب است که از هزار شب عبادت، برتر است.

چرا لیله القدر از هزار ماه بهتر است؟

چون حقیقت لیله القدر ولایت است؛ لذا گرچه کمیتش کوتاست اما کیفیتش مافوق تصور است؛ شب قدر شب نزول اراده پروردگار در کائنات است و تصرف در کائنات به اختیار امام است. لیله القدر، شب تاج گذاری و بر تخت نشستن امام عج در عالم معنا است.

امام رضا علیه السلام فرمود: لا اله الا الله حصني فمن دخل حصني امن من عذابي اما بشروطها و أنا من شروطها، پذيرش و ولايت اولياي الهي شرط و مقوم توحيد است. اگر انسان به محيط ايمن والهي و آن وادي امن وارد نشود، خطر پذير است. شيطان، نفس و … تهديدش مي كنند. و حقيقت شب قدر هم همين است. اينكه شب قدر در ماه رمضان است، بعيد نيست معنايش اين باشد كه درك حقيقت آن مقام ولايت الهيه هم دراين ماه است، اگر انسان توانست خودش را به آن وادي ايمن و ولي خدا برساند، دركنار او بيش از هزار ماه جلو رفته است و اگر نرساند، هزار ماه هم كه خودش بدود آن كار را نمي كند. يك شب كه با ولي خدا سالك باشي و به آن وادي ايمن راه يابي، آن يك شب از هزار شب كه خودت راه بروي بهتر است. مگر نه این است که وقتی بنی اسراییل دستشان را در دست ولایت موسی-علی نبینا و آله و علیه السلام- گذاشتند خداوند دریا را برای آنان شکافت و ره صد ساله را یک شبه گذشتند؟

علامت ملموس شب قدر چیست؟

بنا بر روایات شب قدر هواي لطيف و ملايمي دارد. گاهي انسان احساس مي كند يك نسيمي دارد مي وزد، نسيم بهاره؛ خواه تابستان باشد، خواه پائيز و زمستان. آن نسيم ملايم بهاري را در شب قدر احساس مي كند، مي گويند: اينها همه نفحه رحماني ليله قدر است، اينها اثر سلام ملائكه است.
اين سلام كردن تنها مخصوص وجود مبارك ولي عصر عج نيست. آنچه مخصوص آن حضرت عج است، آن است كه حقائق و مقدرات را به حضور آن حضرت تقديم مي كنند. اما فرشتگاني كه نازل مي شوند، به هر مؤمن روزه دار سلام مي كنند. اگر سلام مي كنند، براي آن است كه يا سلام خدا را مي رسانند، يا سلام ملائكه حامل عرش را مي رسانند، يا سلام خود را ابلاغ مي كنند. هو الذي يصلي عليكم و ملائكته ليخرجكم من الظلمات الي النور (احزاب/34) خداي سبحان همانطوري كه نسبت به رسولش تصليه و سلام دارد، نسبت به مؤمنين و مؤمنات هم تسليم دارد. فرمود: خدا بر شما صلوات مي فرستد، ملائكه خدا هم بر شما صلوات مي فرستند تا شما را از ظلمت به درآورند و نوراني كنند.
پس چه كمالي برتر از آن است كه انسان خود را به جائي برساند كه خدا به او سلام بفرستد، ملائكه خدا به او سلام بفرستد! شب قدر به ما اين قدر و شرف را خواهد داد كه مخاطبان سلام و صلوات خدا و حمله عرش و خدا و ملائكه الهي باشيم؛ تا كدام مرتبه، نصيب مخاطب بشود و چه سلامي را دريافت بكند.

چرا شب قدر مخفی است؟

امام علی علیه السلام دلیل مخفی بودن شب قدر را در این می داند که مؤمنان شب های بیشتری را قدر بدانند و در آرزوی درک فضیلت آن به کارهای نیک و عبادت بیشتری پرداخته، از معاصی و زشتی ها دوری گزینند و در پرستش خداوند تلاش بیشتری نمایند.

قِيلَ لِأَمِيرِ الْمُومِنِينَ علیه السلام أَخْبِرْنَا عَنْ‏ لَيْلَةِ الْقَدْرِ قَالَ مَا أَخْلُو مِنْ أَنْ أَكُونَ أَعْلَمُهَا فَأَسْتُرَ عِلْمَهَا وَ لَسْتُ أَشُكُّ أَنَّ اللَّهَ إِنَّمَا يَسْتُرُهَا عَنْكُمْ نَظَراً لَكُمْ لِأَنَّكُمْ لَوْ أَعْلَمَكُمُوهَا عَمِلْتُمْ فِيهَا وَ تَرَكْتُمْ غَيْرَهَا وَ أَرْجُو أَنْ لَا تُخْطِئَكُمْ إِنْ شَاءَ اللَّهُ(بحارالانوار5/94)

به اميرالمومنين عليه السلام گفتند: ما را از شب قدر آگاه کن، فرمود: خالي از اين نيستم که آن را بدانم و از شما پنهان کنم. شک ندارم که خداوند به خاطر کمک کردن و مهلت دادن به شما آن را از شما مي پوشاند؛ چون اگر آن را به شما اعلام مي کرد، در همان شب، عمل مي کرديد و در غير آن شب عبادت را ترک مي کرديد، و اميد دارم که اگر خدا بخواهد شب قدر را به خطا نگيريد.

شايد هم به منظور تعظيم و بزرگداشت آن، معين اش نكرده اند تا بندگان خطاپيشه با انجام گناه، حرمت آن را نشكنند و مورد خشم پروردگار قرار نگيرند.

به چه دلیل شب قدر در ماه رمضان است؟

به دلیل آیه 185 بقره و آیه 1 قدر

شَهْرُ رَمَضانَ الَّذي أُنْزِلَ فيهِ الْقُرْآن ماه رمضاني که در آن قرآن نازل شد.

إِنَّا أَنْزَلْناهُ في‏ لَيْلَةِ الْقَدْر ما قرآن را در شب قدر نازل کردیم.

شب قدر

ویژگی خاص شب قدر چیست؟

برحسب آیات سوره مبارکه «دخان» دو امر است:
الف) نزول قرآن
ب) هر امر حکیمی در آن شب مبارک جدا می گردد

توضیح بیشتر در سوره قدر به این شرح است:

الف. شب نزول دفعی قرآن است (انا انزلناه فی لیله القدر)
ب. این شب، شبی ناشناخته است و این ناشناختگی به دلیل عظمت آن شب است (و ما أدراک ما لیله القدر)
ج. شب قدر از هزار ماه بهتر است (لیله القدر خیر من ألف شهر)
د. در این شب مبارک، ملائکه و روح با اجازه پروردگار عالمیان نازل می شوند (تنزل الملائکه و الروح فیها باذن ربهم) و روایات تصریح دارند که آنها بر قلب امام هر زمان نازل می شوند
ه. این نزول برای تحقق هر امری است (من کل أمر) و این نزول که مساوی با رحمت خاصه الهی بر مؤمنان شب زنده دار است تا طلوع فجر ادامه دارد (سلام هی حتی مطلع الفجر)
و. شب قدر، شب تقدیر و اندازه گیری است؛ زیرا در این سوره که تنها پنج آیه دارد سه بار لیله القدر تکرار شده و این نشانه اهتمام ویژه قرآن به مسئله اندازه گیری در آن شب خاص است
فضیلت شب قدر چیست؟

بنا بر آیات و روایات:

– شب نزول دفعی قرآن است

– قلب رمضان است

– بهترین شب سال است

– برتر از هزار ماه است؛ یعنی برتر از سی هزار شب است؛ (خداوند با موسی علیه السلام سی شب قرار گذاشت و برای امت پیامبر ختمی مرتبت شبی معادل سی هزار شب قرار داد) و نیز اولیاء گفتند: منظور از الف شهر، هزار ماه عبادت است، نه هزار ماه عمر طبیعی، نه هزار ماهی که فقط به خواب و غفلت و خورد و خوراک و … بگذرد، هزار ماهی که لحظه به لحظه‌اش عبادت باشد.

– شب آمرزش گناهان است

شب نزول ملائکه است

– شب عرضه اعمال بر حجت خدا عج است

پیامبرگرامی اسلام فرمودند: من ادرک لیله القدر، قلم یغفر له فابعده الله؛ از خداوند به دور باد و نفرین بر کسی که به شب قدر برسد و زنده باشد، اما آمرزیده نشود (بحار الانوار، ج 49، ص 08، ح 74).

آیا شب قدر با آزادی و اختیار انسان در تضاد نیست؟

تقدیر امور هیچگونه تضادی با آزادی اراده انسان و مسئله اختیار ندارد؛ زیرا تقدیر الهی به وسیله فرشتگان بر طبق شایستگی ها و لیاقت های افراد و به اندازه ایمان، تقوا، پاکی نیت و اعمال آنهاست.

بهترین اعمال در شب قدر کدامند؟

الف) تفکر؛ پیامبر خدا صلی الله علیه و آله یک ساعت تفکر را بالاتر از هفتاد سال عبادت دانسته اند؛ یعنی کمترین مقدار تفکر (یک ساعت) از بیشترین مقدار عبادت (هفتاد سال) بیشتر است. بهترین موضوعات برای تفکر عبارتند از:

تفکر در طبیعت؛ انَّ فِی خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّیْلِ وَالنَّهَارِ لَآیَاتٍ لِّأُولِی الْأَلْبَاب (آل عمران 190)

تفکر در مرگ و معاد؛ أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوا فِي‌أَنفُسِهِم‌ مَّا خَلَقَ اللَهُ السَّمَـوَ’تِ وَالارْضَ وَ مَا بَيْنَهُمَاإِلَّا بِالْحَقِّ وَ أَجَلٍ مُّسَمًّي‌ وَ إِنَّ كَثِيرًا مِّنَ النَّاسِ بِلِقَآي‌ءِ رَبِّهِمْ لَكَـفِرُونَ(روم 8)

تفکر در نفس (معرفت نفس)؛ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ عَلَيْكُمْ أَنفُسَكُمْ (مایده 105)

تفکر در تاریخ و سرنوشت گذشتگان؛  قُلْسِيرُوا فِي الْأَرْضِ ثُمَّ انْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُكَذِّبِين(انعام 11)

ب) فعالیت علمی؛ اعم از تعلیم، تعلم، نوشتن، مطالعه و مباحثه. شیخ صدوق(ره) می فرماید: هر کس این دو شب (شب های بیست ویکم و بیست وسوم ماه مبارک رمضان) را با مذاکره علمی شب زنده داری کند، بهتر است (امالی ص649) و در روایت است خرج رسول اللّه فاذا فی المسجد مجلسان؛ مجلس یتفقهون ومجلس یدعون اللّه ویسألونه فقال کلاَ المجلسین الی خیر أمّا هولاء فیدعون اللّه وامّا هؤلاء فیتعلَّمون ویفقهون الجاهل هؤلاء افضل بالتّعلیم اُرسِلتُ ثم قعد معهم) -منیة المرید/13, الحیات, ج 1 / 34 ـ 35- رسول خدا از خانه بیرون آمد دید در مسجد دو گروه هستند و هریک از آن دو گروه به کاری مشغول است گروهی به بحث و بررسی در باب دین وقت خویش را ویژه ساخته بودند و گروهی به راز و نیاز با خدای خویش مشغول بودند. فرمود هر دو گروه به سوی نیکی و کار خیر در حرکت اند. آن گروه, خدا را می خوانند و آن گروه می آموزند و به کسانی که نمی دانند, می فهمانند. آنان که می آموزند و به دیگران می فهمانند برترند. من برای آموزاندن برانگیخته شده ام. آن گاه در کنار کسانی به بحث و کندوکاو در دین مشغول بودند نشست.

ج) انس با قرآن؛ چراکه ماه رمضان بهار قرآن است و ثواب تلاوت آیه ای ازآن در این ماه برابر با ثواب ختم قرآن در اوقات دیگر می باشد.

د) دعا و راز و نیاز؛ شب قدر، شب وصال یار است؛ شبی که دلدار در به روی دلدادگان باز کرده و اغیار را از اطراف آن رانده است. آری، شبی که رهرو، ره صدساله می رود

ه) توسل به اهل بیت (علیهم السلام)؛ چه این که شب قدر، شب ولایت است و اهل بیت(علیهم السلام) صاحبان حقیقی این شب هستند. کما این که در زیارت نامه سیدالشهدا آمده است إِرَادَةُ الرَّبِّ فِي مَقَادِيرِ أُمُورِهِ تَهْبِطُ إِلَيْكُمْ وَ تَصْدُرُ مِنْ بُيُوتِكُمْ ؛ اراده پروردگار در امور مقدرش به سوى شما خاندان فرود مى آيد و از خانه هاى شما صادر مى شود .

و) و به طور خلاصه هر عمل شایسته ای که از دست انسان ساخته است خوب است در این شب انجام شود؛ اعمالی مثل خدمت به مردم، رعایت حقوق مردم، تجدید عهد با امام زمان عج و قرائت دعای اللهم کن لولیک الحجه ابن الحسن، زیارت امام حسین علیه السلام، نماز قضا، غسل کردن، خواندن ادعیه و نمازهای وارده بالأخص جوشن کبیر، صدقه دادن، افطاری دادن، قرآن بر سر گرفتن، احیاء و شب زنده داری و اعتکاف، اجتناب از گناه، توبه، استغفار و دعا و … که فرموده اند:

و ما کان الله معذبهم و هم یستغفرون (انفال 33) تا تو در میان آنان هستى، خداوند هرگز آنان را مجازات نمى کند، هم چنان که ایشان را تا زمانى که طلب مغفرت می نمایند عذاب نخواهم کرد

فعلیکم فی شهر رمضان به کثره استغفار و الدعا

و نیز عرض کردند: یا رسول الله، برترین اعمال در این ماه چیست؟ رسول گرامی«صلی الله علیه وآله وسلّم» فرمودند: الْوَرَعُ عَنْ مَحَارِمِ اللهِ (الامالی صدوق ره ص 95)

شب قدرحتی برخی از رندان سال خمسی خود را در شب قدر مقرر نموده اند تا ثواب آن معادل پرداخت خمس در هزار ماه باشد. کما این که فردی به امام باقر (علیه السلام) عرض کرد: مراد و مقصود از اینکه شب قدر بهتر از هزار ماه است، چیست؟ حضرت فرمودند: والعمل الصالح فیها من الصلاه والزکاه و انواع الخیر خیر من الف شهرلیس فیها لیله القدر؛ کار شایسته از قبیل نماز و زکات، صدقات و انفاقات و انواع خوبی ها در آن شب برتر از هر کار شایسته ای است که در مدت هزار ماه که شب قدر در آن نیست، انجام شود (اصول کافی، ج 4، ص 158).

آیا دعا به معنی ایجاد تغییر در خواست خداست؟

دعا به معنی تغییر دادن خواست الهی نیست، بلکه به معنای این است که خواست خدا چنین تعلق گرفته که هر کس دعا کند و یا صدقه بدهد و… فلان مورد ابتلا از او برداشته شود. لذا امام صادق (علیه السلام) فرموده است: دعا قضا را برمی گرداند، هرچند آن قضا محکم شده باشد پس بسیار دعا کنید، زیرا دعا کلید هر رحمتی است.

شأن نزول سوره قدر چیست؟

در تفاسیر آمده که روزی پیامبر اعظم (صل الله علیه و آله) فرمود: «یکی از بنی اسرائیل لباس جنگ پوشید و هزار ماه (هشتاد سال) از تن بیرون نیاورد و پیوسته مشغول یا آماده جهاد فی سبیل الله بود. یاران پیامبر تعجب کردند و آرزو کردند چنین فضیلت و افتخاری برای آنها نیز میسر شود؛ در این هنگام بود که سوره قدر نازل شد و بیان شد که شب قدر از هزار ماه عبادت و جهاد برتر است

چرا شب قدر بیدار باشیم؟

زیرا کسی که در شب قدر بخوابد، دیگر خیری برای او نیست. حضرت زهرا سلام الله علیها در روز، حسنین (علیهما سلام) را می خواباند تا شب قدر بیدار باشند چه این که تنها انسان های محروم هستند که با خواب خود را از این کشش رحمانی دور نگه می دارند.

منظور از «روح» کيست؟
بعضى گفته‏ اند: منظور، جبرئيل امين است که روح الامين نيز ناميده مى‏ شود و بعضى با توجه به آيه 25/ شوري روح را به معنى وحى تفسير کرده‏ اند که مي فرمايد: «و کذلِک أَوْحَيْنا إِلَيْک رُوحاً مِنْ أَمْرِنا؛ همانگونه که بر پيامبران پيش وحى فرستاديم بر تو نيز به فرمان خود وحى کرديم».
در اينجا تفسير سومی هم وجود دارد که بر اساس روايت است و آن اينکه روح، مخلوق عظيمى است برتر از فرشتگان، چنان که در حديثى از امام صادق نقل شده که شخصى از آن حضرت سوال کرد: آيا روح همان جبرئيل است؟ فرمود: جبرئيل من الملائکه، و الروح اعظم من الملائکة ؛ جبرئيل از ملائکه است و روح اعظم از ملائکه است مگر نمی بینی خدای تعالی فرموده تنزل الملایکه و الروح پس معلوم می شود روح غیر از ملائکة است (تفسیر برهان، ج 4، ص 481، ح 1).

در برخی روایات نیز “الروح” حضرت زهراء (سلام الله علیها) دانسته شده است (تفسیر جامع سید ابراهیم بروجردی ذیل آیه).

برچسب‌ها: , , , , , ,

مطالب مرتبط

  1. جم گفت:

    اگر لیله القدرا قدر وسع سعه وعاه علم فاطمی که کفایت کننده ینحدر عن سیل علم علوی ست .منظور باشد .ما ادراک لیله که جز علم واجب نمیشود .این تحصیل حاصل است .شما قدر را علم بسیط دانید .حقیر واساتیدم قدر را حقیقت ظهور هست مطلق در نیست مطلق .وفیها باذن ربهم لوح فاطمی .من کل امر قلم علوی .وسلام حتی .دوات جوهر ذات علم کفی ما لم یعلم نفس محمدی دانند . نفس نفیس احمدی .به لوح فاطمی .قلم علوی خود بحر لاینذف زخاریست .که منظور است انبیا گنجینه حسین گنجور شان .استاد خواهد عزیز .کامل راه خواهد .طالب مزکا .لیله خود گفتی .بحد وعائ خود .نه وعائ محمدیه علویه .فاطمیه.از اغاز بخوان نقطه با بسم الله را .اقلکم ارض الرضا .جم.

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


دوره جامع آموزش خبرنگار کوله پشتی/ ثبت نام تا 30 تیر/ کلیک کنید
دوره جامع آموزش خبرنگار کوله پشتی/ ثبت نام تا 30 تیر/ کلیک کنید
مسابقه کاریزمن11: هدایت روابط دختر و پسر به ازدواج (کلیک کنید)
مسابقه کاریزمن11: هدایت روابط دختر و پسر به ازدواج (کلیک کنید)
آموزش سواد رسانه به کودکان- خرید کتاب قصه های کرمیلو
آموزش سواد رسانه به کودکان- خرید کتاب قصه های کرمیلو
پایگاه خبری رهیافته
پایگاه خبری رهیافته
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715
به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715