شنبه ۱۰ اسفند ۱۳۹۸
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
سرویس: اجتماعی
چاپ خبر
۱۳:۰۱ - ۱۳۹۸/۱۰/۲۵

ویژگی های مدارس خوب (قسمت دوم)/ توصیه هایی به معلمان و مدیریان

مدیریت آموزشی به معنای اعم عبارت است از برنامه ریزی، سازمان دهی، هدایت و کنترل کلیه امور و فعالیت های آموزش و پرورش. و به معنای اخص یعنی مدیریت آن بخش از فعالیت سازمان های آموزشی که مستقیما با امر آموزش و پرورش و یادگیری مرتبط است....

ندای اصفهان- جواد جلوانی، کیوان کاوه

در قسمت قبل (اینجا) مقدمه ای بر اهمیت تربیت نیروهای مفید برای آینده کشور صحبت کردیم، مساله ای که در درجه اول در آموزش و پرورش باید رخ بدهد. اکنون به بیان ویژگی های مدارس خوب و نکات طلایی برای مدیران و معلمان در رفتار با دانش آموزان می پردازیم.

فصل دوم: ویژگی های ظاهری مدارس

تعدادی از ویژگی های مهم را اشاره می کنیم:

۱- ارائه آگاهی لازم در مورد مسائل آموزشی، آیین نامه ها، مسائل و روابط اجتماعی و قواعد اخلاقی و…

۲- استفاده از قاریان با صوت و لحن زیبا در صبحگاه مدرسه (اگر به صورت زنده باشد بهتر است وگرنه از نوارهای مناسب می توان استفاده کرد.)

۳- افراد سازمان و مرکز آموزشی، حق دارند بدون هیچگونه پرده پوشی در جریان امور قرارگیرند و با مشکلات در مقام افراد مسئول رویارو شوند.

۴- انگیزه های[۱] درونی و بیرونی مورد نیاز را در دانش آموزان و معلمان ایجاد و گسترش می دهند. اعضای مدرسه به بودن درمدرسه افتخار نموده، احساس لذّت نمایند. یکی از نشانه های علاقمندی به مدرسه گفتگو و صحبت از روی افتخار و علاقه در مورد مسائل مدرسه در بیرون از آن است.

۵- برای دانش آموزان ضعیف برای دستیابی به میزان تسلط، لازم است کلاس های جبرانی تشکیل شود تا فاصله میان یادگیرندگان سریع و کم سرعت وضعیف کاهش یابد. و یا از دانش آموزان برای کمک به دانش آموزان استفاده شود.

۶- برای ساعات تفریح تجربه های لذت بخشی رابرای دانش آموزان و معلمان فراهم کنند. وجود وسایل بازی و سرگرمی مورد نیاز و فراهم کردن شرایط استفاده بهینه از آن ها یک ضرورت است.

۷- به احساسات و رفاه هر فردی توجه کافی شود. این امر زمینه ای فراهم می کند تا دانش آموزان بدانند برای آنها ارزش قائلند و علاقه مندند.

۸- به دانش آموزان در برقراری ارتباط با جامعه و شناخت آن از طریق فعالیت های مختلف کمک می کند. تهیه نقشه جامع شهر و تعیین مناطق خاص،یک گردهمایی ساده با والدین، معلمان و دانش آموزان، دعوت والدین به مشارکت در فعالیت های کلاس، استفاده از منابع و امکانات جامعه، دعوت از افراد برای سخنرانی و صحبت در مورد کار و فعالیتشان در جامعه.

۹- به دنبال غنی تر کردن گروه های آموزشی و جلسات شورای معلمان هستند.

۱۰- برای پوشش ظاهری دانش آموزان، از روپوش های خوش رنگ و شاد استفاده شود.

۱۱- پوشش ظاهری معلمان، مدیر و معاونان که با رعایت تمامی موازین شرعی می توان از رنگ های شاد و رنگ های روشن استفاده کنند.

۱۲- پیشنهادها و نظرات اعضا مورد توجه قرار می گیرد. دانش آموزان باید عقاید خود را بر اساس مشاهدات و تجربیات خود بیان کنند. جهت آگاهی از برخی رفتارها و اصلاح آنها نیاز به اینگونه نظرات احساس می شود. از صندوق انتقادات و پیشنهادها به خوبی و فعالانه استفاده می شود و نظرات سازنده اعمال شود.

۱۳- تلاش در جهت ایجاد تحول و نوآوری دارند.

۱۴- چگونگی حل و کاهش مشکلات اجتماعی را در جلسات مربوط آموزش می دهند تا مشکلات و تخلفات دانش آموزان کاهش یافته یا حل گردد.

۱۵- حساسیت های مورد نیاز و مثبت و چگونگی مقابله با انواع منفی آن، درزندگی شخصی، خانوادگی و اجتماعی آموزش داده می شود.

۱۶- حقوق برابر مدیر و زیردستان و همکاری متقابل نه براساس سلسله مراتب اداری و برتری افراد بر زیردستان باشد.

۱۷- دارای یک کتابخانه با کتاب های مناسب است که به نیازهای متنوع دانش آموزان پاسخ می دهد.

۱۸- دارای یک مرکز یادگیری[۲] است که به نیاز دانش آموزان و معلمان پاسخ می دهد. مثل آزمایشگاه، کارگاه، لابراتوار زبان، مرکز امکانات دیداری- شنیداری، مرکز رایانه و اینترنت و… .

۱۹- در مدرسه خوب با تامین سرویس ایاب و ذهاب به سلامت جسمی دانش آموزان توجه کافی می شود.

۲۰- در مدرسه خوب فضای نمازخانه رغبت انگیز، سالن ها وسیع و تمیز، سرویس های بهداشتی تمیز و استاندارد می باشد.

۲۱- در مدرسه خوب مکان نشستن راحت بوده سیستم های گرمایی و برودتی مناسب و کلاس ها به دور از سر و صدا و دارای نور کافی می باشند.

۲۲- در و دیوار و حیاط و رنگ مدرسه، دارای پیام آموزشی و تربیتی هستند.

۲۳- در تمام دانش آموزان احساس باهوش بودن و داشتن توانایی های متعدد را برای رسیدن به مدارج بالای علمی، تقویت می کند.

۲۴- در تمامی اعضا انگیزه مطالعه و کتاب خوانی ایجاد می کند.

۲۵- در مدرسه خوب ابعاد کلاس ها و صندلی ها استاندارد و نیز متناسب با سن دانش آموزان می باشد.

۲۶- زمانی برای بحث و گفتگوی دانش آموزان و سایرین تدارک بینند.

۲۷- زیباسازی راهروها و ورودی ها با استفاده از گلدان های گل طبیعی و مصنوعی.

۲۸- زیباسازی کتابخانه ها استفاده از کمدهای یکرنگ و یک مدل جهت نگهداری کتاب ها، میز و صندلی های یک رنگ و زیبا، قفسه های زیبا جهت در دسترس قرار دادن مجلا ت و روزنامه ها.

۲۹- زیباسازی مناسب ساختمان مدارس از جمله هماهنگی کاشی و سرامیک و سنگ – رنگ آمیزی در و دیوارها، پرده های زیبا برای کلا س ها.

۳۰- زیباسازی و تمیز بودن نمازخانه مدارس، استفاده از خوشبوکننده ها، استفاده از نوشته ها و خطاطی های زیبا و استفاده از گلدان های زیبا، استفاده از فرش های زیبا و هماهنگ با پرده ها تمیز بودن و زیباسازی دستشویی ها، وضوخانه سنگ شده باشد و در وضوخانه ها از لوله کشی آب گرم استفاده شده باشد.

۳۱- مدرسه خوب سیستم پاداش وتنبیه[۳] مطلوب، منظم و بهینه دارد. به عنوان نمونه به معلمانی که طرح درس دارند و آن را خوب به اجرا درمی آورند، پاداش مناسبی داده می شود و دانش آموزان نیز مورد تشویق قرار می گیرند. با وجود داشتن برنامه هایی جهت مجازات متخلفان، بیشتر بر روی پاداش کار می کنند تا کیفر.

۳۲- فراهم کننده زمینه های مساعد برای مشارکت معلمان و دانش آموزان در موارد مربوط به آنان است.

۳۳- فضاسازی و زیباسازی حیاط مدارس، از جمله دیوارها، سطح زمین، کاشت درخت و گل و گیاه گذاشتن نیمکت های رنگی و زیبا در حیاط مدرسه، تابلوی زیبای سر در مدرسه، دیوارهای تمیز و زیبا و تزیین شده با نقاشی های زیبا، نماسازی های مختلف.

۳۴- فضای آموزشی[۴] مدرسه خوب (کلاس درس) متناسب با سن و پایه تحصیلی دانش آموزان محرک و جذاب باشد.

۳۵- در مدرسه خوب فضای فرهنگی، هنری و فن آوری برای رفع نیازهای علمی و تحقیقی دانش آموزان مهیا می باشد.

۳۶- فعالیت ها و برنامه ها با نیازهای یادگیرندگان متناسب است. توجه به علائق و مسائلِ همگیِ دانش آموزان صورت می گیرد.

۳۷- در مدرسه خوب فعالیت های یادگیری و آموزشی طوری طراحی می شود که تمام دانش آموزان خواهان موفقیت باشند و به کار بیشتر وادار شوند. مثل مسابقات علمی درگروه های متنوع، قوی، متوسط و…

۳۸- فعالیت و کارهای دانش آموزان برجسته را در معرض دید سایرین قرار می دهد.

۳۹- در مدرسه خوب محیط آموزشی گویای معماری ایرانی و اسلامی و دارای پیام فرهنگی هنری است.

۴۰- مدرسه خوب به بهداشت روحی دانش آموزان توجه کافی دارد و با ایجاد کتابخانه، آزمایشگاه، اتاق خلاقیت و سالن سمعی و بصری در جهت تامین آن می کوشد.

۴۱- مدرسه خوب به شکوفایی استعداد و توانایی جسمی دانش آموزان اهتمام دارد و در جهت تامین فضا و امکانات ورزشی کوشا می باشد.

۴۲- مدرسه خوب دارای امکانات آموزشی و آزمایشگاهی از قبیل رسانه های دیداری و شنیداری، تجهیزات آزمایشگاهی و. .. می باشد.

۴۳- مدرسه خوب دارای محیطی زیبا و با طراوت و نشاط آور است.

۴۴- مدیر بیشتر نقش حمایت و پشتیبانی کننده را در مورد زیردستان اجرا می کند و کمک کار آنان است و در حل وکاهش مشکلات یار و یاور اعضایش است.

۴۵- مدیر و سایر اعضا و کارکنان ارشد، الگوی مناسبی برای زیردستان و حتی اولیای دانش آموزان می باشند.

۴۶- مدیر بیشتر و اساساً به دنبال انجام وظیفه تصمیم گیری است تا مشکلات مدرسه.

۴۷- مرکزآموزشی محیطی منظم است و اعضای آن با یکدیگر هماهنگ هستند.

۴۸- مواد و وسایل ضروری برای آموزش و یادگیری را تأمین نموده و به راحتی در معرض استفاده قرار می دهند.

۴۹- هر عضو محیط آموزشی به محیط و گروه خود احساس تعلق و پیوستگی می نماید.

۵۰- در مدرسه خوب هر فردی به خود و دیگران احترام می گذارد و به هم اعتماد دارند. مدیر سعی می کند به زیر دستان خود احترام بگذارد.

۵۱- هماهنگی[۵] اهداف و روش ها و بینش های همه دست اندرکاران آموزش و پرورش در مدرسه، شرط اساسی موفقیت است.

فصل سوم: ویژگی های مدیران مدرسه

در سازمان های آموزشی هدف ها به امور آموزش و پرورش و یادگیری مربوط است. پس منظور از مدیریت آموزشی تحقق هدف های آموزشی و پیشبرد موثر آموزش و یادگیری است. در این صورت مدیریت آموزشی[۱] به معنای اعم عبارت است از برنامه ریزی، سازمان دهی، هدایت و کنترل کلیه امور و فعالیت های آموزش و پرورش. و به معنای اخص یعنی مدیریت آن بخش از فعالیت سازمان های آموزشی که مستقیما با امر آموزش و پرورش و یادگیری مرتبط است. همچنین باید اذعان نمود که شباهت های مدیریت در سازمان های مختلف را می توان عمدتا در قلمرو وظایف و مسئولیت های اداری پیدا کرد، که غالبا مدیران با سه وظیفه عمده سروکار دارند.

۱) مدیر باید هدف های سازمان را تحقق بخشد.

۲) مدیر باید جوانب انسانی کار را مطلوب و خوشایند نگه دارد تا اشخاص با خشنودی و نشاط کار کنند. و ایجاد این وضع با پیدایش روحیه مناسب است که بر اثر آن، شرایط مساعد انجام کار پدید می آید.

۳) مدیر باید تدابیری برای رشد، نوآوری و تغییر به کار بندد.

وظایف و مسئولیت های سازمانی را می توان به سلسله مراتبی به سه سطح، فنی – اداری – نهادی یا اجتماعی – تفکیک کرد( پارسونز ۱۹۵۸[۲] ). در سازمان های آموزشی، فراگردهای آموزشی، وظایف فنی محسوب می شوند. در این سطح سازمان، ماهیت فنی وظایف ، مشخص می کند چه عناصر یا عوامل مادی – فرهنگی – ویا انسانی چه نوع همکاری ها و چه شرایطی برای اجرای موثر وظایف ضرورت دارد. همچنین زمینه سازی و تامین امکانات لازم برای انجام دادن سطح فنی، نظیر تربیت معلم و استخدام و به کار گماری آنها به وسیله سطح دیگری به نام سطح اداری انجام می شود. در نتیجه منابع مالی وانسانی و تسهیلات مادی را از طریق جامعه و نهادهای اجتماعی تامین و فراهم می کند.

 ویژگی های کلیدی مدیر مدرسه

۱- مدیر مدرسه باید تعامل مناسبی بین عوامل آموزشگاه، دانش آموزان و اولیاء برقرار کند.

۲- مدیر مدرسه باید فعالیت ها و اقدامات را هدفمند کند و در تمام فعالیت ها نظم و انضباط را حاکم کند.

۳- مدیر مدرسه باید در مدرسه، میراث فرهنگی، وطن دوستی، احترام به نیاکان و تاریخ و پرچم و. .. گرامی دارد.

۴- مدیر مدرسه باید شورای دبیران را فعال کند و در این شورا مسائل گذشته و روز و برنامه های آینده به بحث و بررسی گذاشته شود.

۵- مدیر مدرسه باید به نحوی عمل کند که دانــش آمـــوز زیباترین احساس را با عوامل آموزشی، در این محیط داشته باشد.

۶- مدیر مدرسه باید کارها را تقسیم کند و هر یک از افراد نسبت به نقشی که در آن دارند هم توانایی لازم و هم آشنایی کامل داشته باشند.

۷- مدیر مدرسه باید مجموعه امور مدرسه با سازماندهی مناسب هماهنگ کند.

۸- مدیر مدرسه باید با اداره آموزش و پرورش و سایر سازمان ها ارتباط موثر[۳] و مطلوبی داشته باشد.

۹- مدیر مدرسه باید دانش آموز را با مهارت های زندگی آشنا کرده به نحوی که پس از اتمام هر دوره تحصیلی به راحتی وارد جامعه شوند.

۱۰- مدیر مدرسه باید دارای برنامه آموزشی و تقویم اجرایی سالانه برای فعالیت ها باشد.

۱۱- مدیر مدرسه باید با فرایند یاد دهی – یادگیری[۴] و روانشناسی تربیتی[۵] آشنایی داشته باشد.

۱۲- مدیر مدرسه باید نظام مشاوره ای خوب، کارا[۶] و اثربخشی[۷] داشته باشد.

پیشنهادات طلایی به مدیران مدارس:

۱- انجام تحقیقات بیشتر در زمینه تاثیر ویژگیهای منابع انسانی

۲- انجام تحقیقات بیشتر در زمینه شناسایی عوامل موثر بر اثربخشی

۳- انجام تحقیقات بیشتر در زمینه رابطه انگیزه کارکنان با سطح تحصیلات آنان در مدارس غیر انتفاعی[۸]

۴- انجام تحقیقات بیشتر در زمینه عوامل موثر بر اثربخشی در ابعاد مکانی و زمانی وسیع تر

۵- انجام تحقیقات بیشتر در زمینه مقایسه اثر بخشی در مدارس دولتی و غیر انتفاعی

۶- ایجاد انگیزه در کارکنانی که سطح تحصیلات آنان بالاتر است.

۷- ایجاد توجه و علاقه درکارکنان به کاهش هزینه ها

۸- ایجاد علاقه مندی در کارکنان به انجام و رغبت در کار بیشتر

۹- ایجاد فضای انتقادپذیری[۹] برای کارکنان تا احساس آرامش بیشتری نمایند.

۱۰- آشکارسازی و تبین اهداف سازمانی برای کارکنان

۱۱- توانمند سازی[۱۰] مدیریت مدارس در حل مشکلات درون سازمانی

۱۲- توجه به منافع و خواسته های فردی کارکنان در جهت همسویی با هدف های سازمانی[۱۱]

۱۳- توجه بیشتر به کیفیت انجام کار و امور آموزشی

۱۴- توجه بیشتر به مسائل اعتقادی، ایجاد باورهای منطقی و صحیح در کارکنان

۱۵- جلوگیری از هدر رفتن زمان و به عبارتی صرفه جویی زمانی

فصل چهارم: مهمترین ویژگی های معلم

۱- ایجاد تنوع در برقراری رابطه بین افراد کلاس

معلم با ایجاد تغییر در شکل رابطه ی متقابل بین افراد کلاس می تواند توجه دانش آموزان را به جریان تدریس جلب کند. در کلاس درس معمولا روابط زیر می تواند ایجاد شود: معلم با شاگرد- معلم با شاگردان- شاگرد با شاگرد- شاگرد با شاگردان و شاگردان با شاگردان.

۲- به کارگیری حواس مختلف

معلم با توجه به موضوع درس و در نظر گرفتن موقعیت می تواند از حواس بینایی، شنوائی، بویایی، لامسه، چشایی، استفاده کند و از این طریق نیز توجه دانش آموزان را به درس جلب نماید به عنوان نمونه نشان دادن یک عکس، آویختن نقشه ی جغرافیا به دیوار، تشخیص تفاوت نرمی و زبری اشیا با لمس کردن و…

۳- سکوت

سکوت نیز یکی از فنونی است که می تواند حواس دانش آموزان را به تدریس معلم تمرکز بخشد. سکوت بنا به موقعیت و تشخیص معلم می تواند چند ثانیه و یا بیشتر طول بکشد.

۴- مهارت آماده سازی[۱]

 آماده سازی فعالیتی است که معلم از طریق آن سعی می کند ارتباط معنی دار بین تجربیات قبلی و انتظارات و نیازهای شاگردان با هدف های آموزشی کلاس برقرار کند. هدف از آماده سازی عبارت است از: تمرکز حواس دانش آموزان، معرفی ضمنی و غیر مستقیم موضوع درس، ایجاد علاقه، انگیزه و کنجکاوی ، دانش آموز برای یادگیری مطلب جدید.

فواید آماده سازی معلم

۱- آماده سازی توجه دانش آموزان را از درس جلسه قبل که ممکن است از درس فعلی متفاوت باشد به مطلب جدید جلب می کند.

۲- آماده سازی علاقه و شوق یادگیری ایجاد می کند.

۳- آماده سازی موجب یادآوری معلومات قبلی دانش آموزان می گردد و ناراحتی ها را به دانسته ها تبدیل می کند.

۴- آماده سازی دانش آموز از هدف درس آگاه می شود و درس برایش معنی و مفهوم پیدا می کند.

مهارت معلم در ارائه درس جدید

الف- مهارت در انتخاب و تنظیم مطلب درس جدید

مطالبی که پس از آماده سای دانش آموزان ارائه می شود باید دارای پیوستگی و نظم منطقی باشد. معمولا این نظم و ترتیب در کتاب های درسی رعایت می شود اما معلم با تشخیص و صلاحدید خود می تواند نظم و ترتیب دلخواه در ارائه مطالب داشته باشد. یکی از اشتباه های متداول در مرحله ارائه درس جدید این است که اغلب معلمان نکات و مطالب فراوانی را تدریس می کنند که پراکنده هستند و ارتباط و پیوستگی منطقی با یکدیگر ندارند. پیوند مطالب باید به گونه ای تنظیم شود که دانش آموزان به آسانی آنها را درک کنند و حجم آنها نیز متناسب با توانایی آنان باشد.

ب- مهارت در انتخاب روش ارائه درس جدید

پس از اینکه معلم با انواع روش ها و فنون تدریس[۲] آشنا می شود به هنگام ارائه درس از یک روش به تنهایی استفاده نمی کند بلکه در جریان ارائه درس آمیخته ای از آنها را به کار می گیرد بطور مثال ضمن اینکه از روش سخنرانی استفاده می کند ممکن است نقشه، تصویر یا نموداری به شاگردان نشان دهد. (روش نمایشی[۳]) از دانش آموزان سوال کند (پرسش و پاسخ[۴]) آزمایشی انجام دهد و یا از دانش آموزان بخواهد گزارشی را که قبلا تهیه کرده اند در کلاس ارائه دهند. (گزارش واحد کار).

مهارت جمع بندی معلم

جمع بندی[۵] عبارت است از اعمال و یا گفتار معلم که به وسیله ی او طراحی می شود تا ارائه مطلب درسی را به نتیجه و پایان مناسب برساند. منظور از جمع بندی، نتیجه گیری از مطالبی است که توسط معلم یا شاگردان ارائه می شود و پس از ارائه درس صورت می گیرد.

 اهداف جمع بندی

۱- ایجاد حس موفقیت و مهارت در دانش آموزان

۲- پایان دادن به انواع فعالیت های درسی

۳- پایان دادن به بحث های کلاس

۴- پایان دادن به یک واحد کاری طولانی یا کوتاه

۵- پیوند دادن یک مرحله از یادگیری به مراحل دیگر یادگیری

۶- تسهیل در امر یادگیری یک مفهوم یا اصل جدید

۷- تمرکز بخشیدن حواس دانش آموزان بر آموخته ها

مهارت معلم در برقراری انضباط کلاس

دست یابی به مهارت کلاسداری مستلزم آن است که ابتدا عواملی را که موجب بر هم زدن نظم کلاس می شوند شناخته شود و سپس شیوه های برخورد صحیح با آن عوامل را به کار بسته شود:

۱- از تنبیه بدنی به هر صورت خودداری کنید.

۲- از جدی بودن بیش از حد و در عین حال از شوخی های بی مورد پرهیز کنید.

۳- اسامی شاگردان را به خاطر بسپارید و آنان را با اسم کوچک نام ببرید.

۴- انتظاراتی را که شاگردان از شما دارند در نظر بگیرید و به مشکلات آنان توجه کنید.

۵- با برخی از دانش آموزان به طور خصوصی صحبت نکنید، زیرا باعث می شود دیگران احساس کنند معلم نسبت به آن ها بی مهر و علاقه است.

۶- به دانش آموزان احترام بگذارید و به عنوان تنبیه کسی را تحقیر و یا از کلاس بیرون نکنید.

۷- به وضع جسمی و روانی دانش آموز توجه کنید و از میزان بینایی، شنوایی و سایر توانایی های آن ها آگاهی حاصل کنید.

۸- به هیچ عنوان بین شاگردان تبعیض قائل نشوید و نشان دهید که همه ی آنان برای شما یکسان اند و به سرنوشت آن ها علاقه مند هستید.

۹- توانایی فردی هر دانش آموز را در نظر بگیرید و کارهایی را که انجام آن ها از عهده فرد ساخته نیست به او محول نکنید.

۱۰- چنانچه در جریان تدریس دچار اشتباه شدید، از اعتراف به آن نهراسید. زیرا موجب افزایش اعتماد دانش آموزان به شما می شود.

۱۱- دانش آموزان را به کم نمره دادن و مردود کردن تهدید نکنید.

۱۲- همیشه و حتی الامکان به وعده های خود عمل کنید.

انتظارات دانش آموزان از معلمان

۱- از موضوع مورد بحث خود اطلاع کامل داشته باشد

معلم باید تسلط کافی به بحث مورد نظر داشته باشد و قبل از تدریس باید علم لازم را به چنگ آورده باشد تا حتی بتواند قبل از تدریس مبحث جدید، دانش آموز را آماده سازد.

۲- اشتباه خود را بپذیرد.

هرکس ممکن است اشتباه کند و خطا از معلم نیز دور از ذهن نیست. چه محاسباتی و مربوط به مبحث تدریس شده باشد و چه یک اشتباه و خطای حرفه ای، مثل رعایت نکردن همین موارد مذکور باشد.

۳- با ملاحظه و منصف باشد

فرآیند تدریس به هیچ وجه یک مرحله گذرا نیست و همانطور که از اسم آن پیداست؛ ممتد و نیازمند تعامل دوطرفه است. از آنجایی بی اعتمادی دانش آموز نسبت به آموزگار خود، آفت این تعامل است و در صورت بروز باعث افت تحصیلیِ قطعیِ دانش آموز خواهد بود.

۴- در صورت در خواست توضیح بهتر بتواند آن را ارائه دهد.

۵- در کلاس به خواب نرود.

۶- صبور باشد و وقار خویش را حفظ کند و هرگز عصبانی نشود

یک معلم باید بداند که لازم نیست با فریاد و عصبانیت کلاس را کنترل کند. برای انجام اینکار و حتی قبل از اینکه کار به اینجا برسد باید طرح و برنامه و در واقع نقشه ای در ذهن داشته باشد.

۷- فراتر از روند معمول خود، به شاگردان ضعیف کمک کند.

۸- کل کلاس را به خاطر یک شاگرد ضعیف تنبیه نکند.

۹- مسایل پیچیده و مشکل را به سادگی مطرح کند

۱۰- نسبت به همه شاگردان کلاس خود بی طرف باشد

طرفداری کردن از بعضی از شاگردان، صرفا به این دلیل اینکه درس را بهتر فهمیده اند و بازدهی بیشتری دارند نه تنها کار صحیحی نباشد بلکه به بدنه یادگیری نیز ضربه خواهد زد.

توانایی معلم در کنترل کردن کلاس

استانداردهایی برای رفتار کلاسی مناسب باید از اول سال یا شروع دوره جدید نوشته و گوشزد شده و هر از چند گاهی اصلاح گردد.

تنبیه و مجازات مناسب و عادلانه باید برای رفتارهای نامناسب همه دانش آموزان به کار رود.

معلمان باید رفتارهای مثبت و اجتماعی ارزشمند را به ویژه در مورد شاگردان بدرفتار تقویت کنند.

معلمان باید توانایی انتقال مفاهیم زیر را به دانش آموزان داشته باشند

الف- از آنها انتظار شرکت در کلاس به منظور همکاری در امور مهم کلاسی را داشته باشند. (آگاهی گروهی[۶])

ب- همیشه و در همه حال بدانند که در کلاس چه می گذرد.

ج- قادر باشند که در یک زمان به چند مقوله یا پدیده رسیدگی کنند.(ارتباطات چندگانه[۷])

د- از هدف اصلی درس که توسط معلم هدایت می شود، دور نشوید. (تحرک گروهی[۸])

هـ – باور داشته باشند که دانش آموزان برای یادگیری و کیفیت کارشان مسئول هستند. (پاسخ دادن)

سفارش های طلایی برای معلمان

۱- ارائه مطالب درسی به دانش آموزان باید کاملاً روشن و دقیق باشد. هدف اساسی از ارائه دقیق مطالب به دانش آموزان آن است که ایشان بر اهداف درسی خود تسلط یابند.

۲- پس از آن که معلمان به گونه ای منطقی فهمیدند که دانش آموزان درس را آموخته اند و به هدف آن رسیده اند، آن گاه است که باید فرصت های مناسبی را به آنها بدهند تا ایشان آموخته های خود را تمرین کنند.

۳- دامنه و میزان درک دانش آموزان از موضوع ارائه شده و این که آنها می توانند به درستی آن را به کار برند باید به طور دوره ای و منظم مورد نظارت و کنترل قرار بگیرد. معلمان می توانند پرسش هایی از اهداف و موضوع درس از دانش آموزان داشته باشد و یا تمرین یا مساله ارتباط با هدف درس مطرح کند به طوری که دانش آموز بتواند در گروه کوچک و یا یک به یک حل کنند.

۴- دانش آموز بایستی در جهت درس ها قرار داده شوند. در بعضی اوقات در شروع هر درس باید به دانش آموزان برای یادگیری درس جهت داده شود. اهداف یا مقاصد درس بایستی در طی این دوره جهت دهی هر زمان به زبانی ساده به دانش آموزان گفته شود.

۵- دانش آموزان باید در هر مرحله از درس از پیشرفت های خود آگاه شوند و خطاها و بدفهمی های آشکارشان پیش از زیاد شدن و مزاحمت برای یادگیری های بعدی اصلاح شود.

  نکاتی برای بالا بردن مشارکت دانش آموزان

۱- دانش آموزان را باید برای راهبردهایی به منظور یادگیری یاری کرد. آنچه در این مورد مهم است آموزش راهبردهایی است که دانش آموزان را در به یاد آوردن و به کار بردن آموخته های خود کمک می کند.

۲- دانش آموزان را باید برای تلاش در یادگیری تشویق کرد.

۳- زمانی که دانش آموزان در جای خود به انجام تکلیف می پردازند معلمان باید در کلاس قدم بزنند و نحوه انجام تکلیف را نظارت کنند.

۴- معلمان باید به هنگام تدریس از فنونی بهره گیرند که توجه دقت و مشارکت دانش آموز را داشته باشند.

۵- معلمان باید وضعیتی را در کلاس ایجاد کنند که همراه با قدرت نگهدارندگی  باشد، دانش آموز را قادر می سازد تا به طور مستمر در امر یادگیری مشارکت کند.

 عوامل مؤثر در موفقیت معلم

۱- اشتراک رأی: به هم نظر بودن و مشابهت آرا و عقاید معلم و شاگردان از لحاظ مذهبی، سیاسی، اخلاقی و… اطلاق می‌شود و به طور کلی، یک عامل مثبت در کارایی تدریس است، هر چند نباید الزاما معلم و شاگردان، هم‌رأی باشند.

۲- برنامه‌ریزی معلم: طرح تدریس و برنامه‌ریزی[۹] معلم از جلسه اول تا آخرین جلسه، امری مهم است و موجب افزایش کارآیی معلم می‌گردد.

۳- نگرش[۱۰] شغلی: طرز تلقی از شغل خود یا خصوصیات دیگری از جمله رضایت یا عدم رضایت و بی‌تفاوتی را شامل می‌شود.

۴- همزبانی: از نوعی عامل فرهنگی حکایت می‌کند، زیرا زبان از ارکان انسجام فرهنگی است و در صورتی که این مهم اتفاق بیفتد ارتباط بهتری بین معلم و دانش آموز شکل خواهد گرفت.

ویژگی‌های معلم از نظر جان دیویی[۱۱]

جان دیویی، از فلاسفه تعلیم و تربیت در قرن اخیر، که معتقد است معلم خوب باید دارای ویژگی‌های زیر باشد:

۱- معلم خوب، باید احساسات سلطه‌جویانه خود را کنترل کند.

۲- معلم خوب، باید به تفاوت‌های فردی شاگردان خود، آگاهی داشته باشد.

۳- معلم خوب، باید قدرت هدایت کلاس به سوی هدف‌های مشخص شده را داشته باشد.

دیگر ویژگی های یک معلم خوب

ارزشیابی[۱۲]

یک معلم خوب کسی است که مرتب از فعالیت‌های آموزشی که انجام می‌دهد، ارزشیابی به عمل آورد. یعنی با توجه به هدف‌های آموزشی و رفتاری که در آغاز شروع هر کلاس در نظر دارد، باید ببیند تا چه حد به این هدف‌ها دست یافته‌ و تا چه حد توانسته در دل دانش‌آموزان نفوذ کند و مورد تأیید آنها واقع شود.

ادامه به تحصیل

معلم کسی است که همیشه احساس نیاز به یادگیری و فراگیری مطالب تازه داشته باشد و مطالعات خود را پس از کسب مدرک تحصیلی متوقف نکند.

آراستگی ظاهر

معلمی که در روز، چندین ساعت در برابر دانش‌آموزان کلاس ظاهر می‌شود، باید از نظر ظاهر کاملا آراسته، پاکیزه و منظم باشد.

آشنایی با اصول روان‌شناسی

معلم باید علاوه بر داشتن تخصص در زمینه‌ای خاص که تدریس می‌نماید، با اصول کلی روان‌شناسی نیز باید آشنایی داشته باشد. چنانچه معلم با قوانین رشد، یادگیری، خصوصیات سنی گروه‌های مختلف و … آشنا باشد، خیلی از مسائل و مشکلات را می‌تواند به آسانی توجیه کرده و راه حل آنها را بیابد.

ثبات عاطفی و روانی[۱۳]

معلم به عنوان یک رهبر و الگوی رفتاری باید در افکار و اعمالش ثبات داشته باشد و تحت تأثیر عواطف و هیجاناتش تصمیم‌گیری نکند، به‌طوری که دانش‌آموزان بتوانند به او اعتقاد و اطمینان داشته باشند.

حس مهربانی و همدردی با دانش‌آموزان

معلم باید رفتارش به گونه‌ای باشد که دانش‌آموزان بتوانند، آزادانه ناراحتی‌ها و مشکلات خود را با او در میان بگذارند و مطمئن باشند به خاطر اشتباه های مرتکب ‌شده، مورد انتقاد او واقع نخواهند شد.

رعایت انصاف در ارزشیابی‌ها

دانش‌آموزان به اظهار نظر معلم در مورد خود، خیلی اهمیت می‌دهند و چنانچه ارزشیابی معلم منصفانه نباشد، موجب کینه و دشمنی و در نتیجه دوری گزیدن برخی از دانش‌آموزان از معلم می‌گردد،که این حالات عاطفی، ثمرات بدی در پی خواهد داشت.

روحیه همکاری

یک معلم خوب همیشه آماده همکاری با دیگر معلمان است، خصوصا اگر احساس کند که وجودش در این همکاری مؤثر و لازم است.

صبر و بردباری

یکی از خصوصیاتی که واقعا یک معلم خوب باید از آن برخوردار باشد، بردباری است. زیرا اصولا معلم با کودکان و نوجوانان سروکار دارد و این افراد به خاطر کمی سن و تجربه، گاهی رفتارهایی از خود بروز می‌دهند که اگر معلم بردباری کافی نداشته باشد، موجب ناراحتی خواهد شد.

قدرت بیان

خوش‌صحبتی و قدرت بیان، یکی از عواملی است که در ایجاد رابطه با افراد، فوق‌العاده مؤثر است و معلم باید حتما از این نیرو برخوردار باشد. بسیاری از افراد، باسواد و مطلع هستند ولی در اظهار مطالب و تفهیم آن به دیگران، ناتوانند.

 می‌توان نتیجه گرفت یک معلم خوب

۱- از کار با دانش‌آموزان لذت می‌برد.

۲- انعطاف‌پذیر[۱۴] است و به موضوع درسی تسلط کافی دارد.

۳- به احساسات دانش‌آموزان توجه می‌کند.

۴- به آموزش مهارت خواندن تأکید دارد.

۵- به‌طور جدی در فعالیت‌های رشد حرفه‌ای خود شرکت می‌کند.

۶- خلاق[۱۵] و نوآور است.

۷- دانش‌آموزان را به داشتن تصویر خوبی از خود هدایت می‌کند.

۸- دانش‌آموزان را به فعالیت‌های یادگیری می‌کشاند.

۹- محیط مطلوبی برای یادگیری پدید می‌آورد.

۱۰- نظم و کنترل کلاس را در اختیار دارد.

۱۱- استفاده متنوع از مطالب و روش‌های تدریس

۱۲- آموزش همراه با شور و شوق

۱۳- پرهیز از عیب‌جویی و انتقادات تند و خشن

۱۴- تأکید بیشتر بر محتوای آموزشی.

۱۵- رفتار آموزشی مطابق با وظیفه و کار آموزشی

پی نوشت

[۱] preparation skills

[۲] Teaching techniques

[۳] Dramatics

[۴] question and answer

[۵]Summary

[۶] Awareness Group

[۷] Multiple communications

[۸] Mobility group

[۹] Planning

[۱۰] Attitude

[۱۱] John Dewey

[۱۲] Evaluation

[۱۳] emotional and mental stability

[۱۴] flexible

[۱۵] Creative

[۱] Education Management

[۲] Parsons 1958

[۳] effective communication

[۴] Teaching – Learning

[۵] Educational Psychology

[۶] Efficient

[۷] Effective

[۸] Private schools

[۹] Critical Space

[۱۰] Empowerment

[۱۱] Organizational goals

[۱] incentives

[۲] Learning Center

[۳] The system of reward and punishment

[۴] educational space

[۵] Coordination

در قسمت بعد این مبحث را کامل تر خواهیم کرد.

ادامه دارد…

انتهای پیام/

برچسب‌ها: , , , , ,

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


موسسه انشا؛ مشاوره خانواده، مشاوره تحصیلی، طب اسلامی، تربیت فرزند 34468558
موسسه انشا؛ مشاوره خانواده، مشاوره تحصیلی، طب اسلامی، تربیت فرزند 34468558
شفاف (شبکه فعالان انقلابی فضای مجازی)
شفاف (شبکه فعالان انقلابی فضای مجازی)
به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
پایگاه خبری رهیافته
پایگاه خبری رهیافته
اصفهان شرق
اصفهان شرق
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715