ندای اصفهان

رمزگشایی از رونق تولید کشاورزی با چند اتفاق ساده

کدخبر: 113609
۱۸ خرداد ۱۳۹۸ در ساعت ۱۲:۴۹ ب.ظ

به گزارش ندای اصفهان،بخش کشاورزی و صنایع وابسته به آن، یکی از مهم‌ترین بخش‌های اقتصاد استان اصفهان در دوران پس از انقلاب بوده و با وجود همه مشکلات برون‌زا از جمله خشک‌سالی و عدم تخصیص حق‌آبه کشاورزان اصفهانی، روند تولیدات این بخش در طی ۴ دهه اخیر روندی صعودی را طی کرده است.

استان اصفهان همچنین در بخش تولیدات دامی نیز جزو ۳ استان برتر کشور است و از این رو، رونق تولید در استان اصفهان، نه تنها به بخش صنعت بلکه به بخش کشاورزی نیز مرتبط بوده و ساز و کارهای لازم برای تحقق آن باید در نظر سیاست‌گذاران استانی و کشوری مهم جلوه کند. از همین رو، خبرگزاری فارس گفت‌وگویی بامهرداد مرادمند، قائم مقام سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان ترتیب داد و نظرات تخصصی وی در این خصوص را جویا شد.

– همان‌گونه که آمارها نشان می‌دهند، بخش کشاورزی در استان اصفهان، همپای صنعت، نقش بسیار مهمی در اشتغال و تولید استان اصفهان داشته است. با نظر به این ویژگی، بیشترین اتکای بخش کشاورزی و دامداری استان اصفهان به کدام موضوعات استوار است؟

مرادمند: کشاورزی در استان اصفهان در حال حاضر حدود ۱۷۰ هزار نفر یا ۱۲ درصد از شاغلین استان را به خود اختصاص داده است و شامل فعالیت‌های مانند: زراعت، باغداری، دامداری، مرغداری، پرورش آبزیان، پرورش زنبور عسل و فعالیت‌های متنوع دیگری است. مجموع تولیدات کشاورزی (زراعی، باغی، دامی) در سال گذشته حدود ۵٫۶ میلیون تن بوده است.

در بخش زراعت و باغداری: مجموع اراضی کشاورزی استان حدود ۵۶۸ هزار هکتار (۵ درصد از مساحت استان) است. این میزان حدود ۳٫۹ درصد از اراضی کشاورزی کشور را تشکیل می‌دهد.

سطح زیر کشت محصولات زراعی استان حدود ۱۹۶ هزار هکتار در سال ۱۳۹۷ بوده که حدود ۳۴ درصد مجموع سطح اراضی استان و ۲٫۳ درصد اراضی زراعی کشور را تشکیل می‌دهد. تولیدات زراعی استان در سال ۱۳۹۷ علیرغم وجود مشکلات ناشی از خشک‌سالی حدود ۳٫۲ میلیون تن بوده که عمدتاً شامل کشت غلات (۵۵ درصد)، گیاهان علوفه‌ای (۲۲ درصد)، سبزیجات (۱۰ درصد) وحبوبات (۴ درصد) است.

اصفهان همچنین حائز رتبه‌های ذیل در کشور شده است: رتبه اول در تولید تعداد ریز غده سیب‌زمینی (مینی تیوبر)، رتبه دوم در تولید گلرنگ، رتبه سوم در تولید سیب‌زمینی، رتبه چهارم در تولید خربزه، رتبه پنجم در تولید پیاز، رتبه ششم در تولید ذرت علوفه‌ای و رتبه هفتم در تولید یونجه.

– فعالیت‌های باغی استان با توجه به وضعیت کم‌آبی چگونه است؟

مرادمند: به دلیل شرایط اقلیمی خاص حاکم بر استان و تولید انواع محصولات باغی؛ استان اصفهان یکی از قطب های مهم تولید محصولات باغی در کشور محسوب می‌شود. علاوه بر محصولات سردرختی، تولید انواع سبزی و صیفی گلخانه‌ای، گیاهان دارویی، قارچ‌های خوراکی، گل‌های شاخه بریده، گل محمدی، زعفران، توت فرنگی، انواع نهال درختان مثمر و درختان و درختچه‌های زینتی از دیگر محصولات تولیدی در بخش باغبانی استان هستند که درآمد قابل توجهی را جهت بهره‌برداران ایجاد و از اشتغال‌زایی مناسبی برخوردار بوده و علاوه بر آن با صادرات بسیاری از محصولات باغی از جمله پسته، سیب، انار، بادام، محصولات سبزی و صیفی گلخانه‌ای، نهال درختان و… درآمد ارزی خوبی برای کشور ایجاد می‌شود.

سطح زیر کشت محصولات باغی استان حدود ۷۹ هزار هکتار در سال ۱۳۹۷ بوده که حدود ۱۴ درصد مجموع اراضی کشاورزی استان و ۳ درصد باغات کشور را تشکیل می‌دهد. تولیدات باغی در سال ۱۳۹۷ حدود ۶۸۰ هزار تن بوده و عمدتاً شامل کاشت درختان سیب، انار، بادام آبی، انگور آبی، پسته و گردو است. این محصولات حدود ۷۹ درصد باغات را تشکیل می‌دهند و از بین آن‌ها سیب مهم‌ترین محصول است که جنبه صادراتی داشته دارد.

در بین محصولات باغی استان «به» با سطحی برابر ۲ هزار ۳۲۸ هکتار ۲۱ درصد سطح کشور و با تولید ۲۴ هزار و ۵۹ تن رتبه دوم کشور و سیب با سطحی برابر ۲۱ هزار ۶۳۵٫۹ هکتار ۱۰ درصد سطح کشور و با تولید ۲۳۷ هزار ۸۴۲ تن رتبه سوم و گل محمدی با سطحی برابر ۲ هزار و ۸۱۵ هکتار ۱۵ درصد سطح کشور و با تولید ۳ هزار و ۵۳۵ تن رتبه دوم کشور را به خود اختصاص داده است.

 در بخش تولید محصولات گلخانه‌های که یکی دیگر از فعالیت‌های کشاورزی استان است طی سال‌های گذشته به لحاظ مشکلات شدید آبی از رشد قابل توجهی برخوردار بوده است. مجموع سطوح زیر کشت محصولات گلخانه‌ای اعم از سبزی و صیفی و گل و گیاه زینتی استان در حال حاضر حدود هزار و ۷۸۷ هکتار و تولید آن حدود ۳۲۰ هزار تن بوده که رتبه سوم کشوری را به خود اختصاص داده است.

– چه محصولاتی به عنوان مکمل کشت‌های آبی و کشاورزی در استان در نظر گرفته شده است؟

مرادمند: واحدهای تولید قارچ خوراکی به لحاظ اشتغال‌زایی بالای واحدهای تولیدی، استفاده از پسماندهای کشاورزی (کاه کلش گندم، زل مرغی، ملاس چغندر قند، سبوس) در فرایند تولید و خواص غذایی و داروئی قارچ در استان حائز اهمیت بوده و سطح این محصول ۶۲٫۴۸۵ هکتار در ۷۰ واحد تولیدی و با تولید ۱۰ هزار و ۸۰۰ تن در سال است. در این ارتباط استان اصفهان رتبه سوم کشوری را به خود اختصاص داده است.

استان اصفهان یکی از قطب های مهم تولید محصولات دامی در کشور است که دارای حدود ۶٫۹ میلیون واحد دامی است و سالانه بیش از یک میلیون و ۴۰۰ هزار تن تولیدات دامی (گوشت قرمز و شیر) حاصل می‌شود. که از نظر تولید شیر خام در کشور رتبه اول را دارد.

تولیدات طیور شامل گوشت مرغ و تخم مرغ طی سال‌های گذشته در استان اصفهان از رشد قابل توجهی برخوردار بوده‌اند. این استان در حال حاضر دارای حدود ۱۸۵۰ واحد مرغداری گوشتی همچنین ۱۹۰ واحد مرغداری تخم‌گذار است. مجموع تولیدات طیور استان در سال ۱۳۹۷ حدود ۱۹۵ هزار تن گوشت مرغ و ۱۰۲ هزار تن تخم مرغ بوده است.

– روند تولیدات کشاورزی در استان اصفهان در سال‌های گذشته چگونه بوده، آیا کشاورزان توانسته‌اند خود را با شرایط جدید اقلیمی وفق دهند؟

مرادمند: طی سال‌های گذشته به لحاظ حاکم شدن شرایط کم آبی در استان سعی شده فعالیت‌های بخش کشاورزی و تولیدات در راستای سازگاری با شرایط کم آبی و افزایش بهره‌وری آب باشد. در این ارتباط می‌توان به افزایش کشت‌های گلخانه‌ای؛ افزایش فعالیت‌های آب و خاک؛ اصلاح شیوه‌های باغداری مانند افزایش مواد آلی خاک و استفاده از سوپر جاذب‌ها، استفاده از مالچ، اصلاح روش‌های آبیاری سنتی و مبارزه با علف‌های هرز و استفاده از شیوه‌های به زراعی مانند توسعه کشت نشایی (صیفی چغندرقند و …)، افزایش مواد آلی خاک، توسعه کشت ارقام میان‌رس و زودرس، مساعدت در تأمین غده بذری سیب‌زمینی با برچسب کلاس A، انجام شیوه‌های کم آبیاری و مساعدت در تأمین بذر گندم و جو مقاوم به خشکی و شوری اشاره کرد.

– بزرگ‌ترین موانع کسب‌وکار کشاورزی در استان اصفهان کدام موارد هستند؟

مرادمند: در بحث فضای کسب و کار بخش کشاورزی می توان به عوامل درونزا و برونزا اشاره کرد. مهمترین معضل، مشکل تامین آب است که در این بحث، موارد زیادی پیگیری شده است.

اجرای طرح تعادل بخشی که باعث کاهش دبی چاه‌های کشاورزی و سطوح کشت شده و نارضایتی کشاورزان را به همراه داشته است.

مشکلات حوضه زاینده‌رود در بالا دست و پایین دست سد در استان چهارمحال بختیاری (توسعه بی رویه باغات؛ اجرای طرح‌های آبخیزداری بالا دست) و عدم اجرای مصوبات شورای عالی آب، شورای هماهنگی مدیرت یکپارچه زاینده‌رود یکی از موارد اساسی است که در ادامه با عدم پرداخت خسارت به کشاورزان حق‌آبه دار اصفهان مساله جدی‌تر می‌شود.

در بخش تولیدات گیاهی کمبود شدید بذور هیبرید خارجی شامل بذور زراعی و گلخانه‌ای به دلیل مشکلات ارزی، افزایش قیمت سموم، کودهای غیر یارانه‌ای، آفت‌کش‌ها و … و تأخیر در پرداخت یارانه شرکت‌های تولید بذر غلات برای کشاورزان مساله‌ساز شده است.

افزایش شدید قیمت ماشین‌آلات کشاورزی، بالا بودن نرخ تسهیلات بانکی (۱۵ درصد) افزایش قیمت انواع لاستیک‌های مورد نیاز ماشین‌آلات کشاورزی و عدم پوشش کامل بیمه محصولات کشاورزی و تأخیر در پرداخت خسارات نیز از دیگر موانع موجود ارزیابی می‌شود.

– و در مورد بخش تولیدات دامی و اراضی؟

مرادمند: کمبود نهاده‌های دامی و افزایش قیمت آن‌ها، ضرورت توجه به توسعه صنعت دام‌پروری استان به ویژه در زمینه پرواربندی و تولید شتر مرغ را افزایش داده است. همچنین اخذ عوارض ساخت و ساز واحدهای پرورش طیور و دام توسط شهرداری‌ها و از طرفی ممنوعیت صادرات شیر خشک که باعث کاهش قیمت شیر و نارضایتی دامداران و مرغداران شده است.

دیوار کشی باغات مثمر، ساخت اتاق کارگری، سند اراضی واگذاری داخل حریم و تبصره ۴ و تبصره یک (تغییر کاربری اراضی) از مهمترین مشکلات بخش امور اراضی است. در کنار این موارد کمبود اعتبارات ملی مرمت و بازسازی قنوات و کمبود اعتبارات طرح سامانه‌های نوین آبیاری با توجه به عملکرد مطلوب استان یک مانع جدی برای توسعه کشاورزی است.

با توجه به افزایش قیمت مواد پتروشیمی، لوله و انتقالات، پمپ و غیره لازم است سقف کمک بلاعوض دولت به طرح‌های سامانه‌های آبیاری افزایش یابد و طرح‌های نیمه تمام سال قبل و سال جاری نیز مشمول شوند. همچنین باید اعتبار لازم برای پرداخت دیون شبکه آبیاری فرعی زاینده‌رود تأمین گردد. یک مسأله جدی هم این است که ردیف شبکه فرعی آبیاری زاینده‌رود در بودجه حذف نشود و اعتبار لازم برای اجرای طرح‌ها پیگیری شود.

– اهم اولویت‌های سازمان جهاد کشاورزی در استان اصفهان در سال رونق تولید چیست؟

مرادمند: از اهم اولویت‌های سازمان برای رونق تولیدات بخش در راستای تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی به موارد ذیل می‌توان اشاره کرد:

تدوین الگوی کشت مبتنی بر شرایط استان به منظور بهره‌برداری بهینه از منابع و عوامل تولید با رعایت اصول تولید محصولات کشاورزی و ملاحظات زیست‌محیطی.

اجرای طرح‌های آب وخاک مانند سامانه‌های نوین آبیاری؛ مرمت و بازسازی قنوات؛ ساختمان شبکه‌های فرعی آبیاری و زهکشی، لوله‌گذاری؛ طرح‌های کوچک تأمین آب؛ کانال‌های آبیاری عمومی؛ تجهیز و نوسازی اراضی زیر سدهای مخزنی در راستای سازگار کردن فعالیت‌های بخش با شرایط کم آبی.

هدایت و حمایت سرمایه‌گذاران در ایجاد و توسعه واحدهای تولیدی گلخانه و قارچ خوراکی و اهتمام و جدیت بر تولید محصولات سالم و ارگانیک باغی و گلخانه‌ای.

توسعه باغات مدرن و متراکم صرفاً در قالب تغییر الگوی کشت و افزایش بهره‌وری و بهبود راندمان آبیاری، افزایش ضریب مکانیزاسیون و کاهش ضایعات در مناطقی که آب مطمئن دارند با تأکید بر استفاده از ارقام و پایه‌های جدید.

حمایت از توسعه و تولید گیاهان داروئی، زعفران و گل محمدی با توجه به وجود مناطق مستعد با در نظر گرفتن نیازهای حداقل آن‌ها و ملاحظات بازار رسانی و فروش محصول.

اجرای برنامه ارتقای سلامت محصولات کشاورزی با اولویت محصولات تازه خوری.

گسترش و ترویج پرورش دام سبک‌پر تولید (اصلاح نژاد گوسفند و بز) با توجه به لزوم رعایت صرفه‌جویی در مصرف آب، افزایش تولید گوشت قرمز و شیر بز و اقتصادی شدن پرورش دام سبک.

توسعه کیفی و تولید محصولات دامی استاندارد و ویژه بدون مصرف آنتی‌بیوتیک.

– تأثیر سیاست‌های همچون خرید تضمینی بر رونق تولید کشاورزی در استان اصفهان را شرح دهید.

مرادمند: قیمت‌گذاری و خرید تضمینی محصولات اساسی کشاورزی یکی از سیاست‌های حمایتی اعمال شده از سوی دولت در سال‌های گذشته بوده و نقش مؤثری در جهت دادن به الگوی کشت و بهر ه برداری از اراضی کشاورزی داشته است.

بر این اساس به منظور حمایت از تولید محصولات اساسی کشاورزی و ایجاد تعادل در نظام تولید و جلوگیری از ضایعات محصولات کشاورزی و ضرر و زیان کشاورزان، دولت موظف است همه ساله خرید محصولات اساسی کشاورزی (گندم، برنج، جو، ذرت، چغندر، پنبه وش، دانه‌های روغنی، چای، سیب‌زمینی، پیاز و حبوبات) را تضمین نموده و حداقل قیمت خرید تضمینی را اعلام و نسبت به خرید آن‌ها از طریق واحدهای ذی‌ربط اقدام کند.

البته طی چند سال اخیر به لحاظ سازوکاری که دولت برای خرید تضمینی محصولات کشاورزی پیش گرفته باعث شده است که بین قیمت خرید تضمینی و قیمت فروش توسط دولت شکاف عمیقی ایجاد شود و کشاورزان فعالیت‌های خود را با توجه به قیمت‌های بازار تنظیم نمایند.

– تأثیر سیاست‌های همچون بورس کالا و قراردادهای آتی بر رونق تولید کشاورزی در استان اصفهان چیست؟

مرادمند: کشاورزی قراردادی در واقع قراردادی است که برای یک مدت معین بین یک کشاورز و یک شرکت به‌صورت شفاهی یا کتبی پیش از آغاز فرآیند تولید منعقد شده و منابعی را برای کشاورز فراهم و همراه با شرط یا شرایطی را برای تولید، شرایطی را برای بازاریابی محصول کشاورزی که در زمین تحت مالکیت و یا کنترل کشاورز تولید شده تعیین می‌کند. هدف اصلی کشاورزی قراردادی ایجاد رابطه پایدار و وابسته بین واحدهای فراوری مثل کارخانه‌ها و واحدهای تأمین‌کننده محصولات کشاورزی مثل دامدار و کشاورز است.

در زمینه کشاورزی قراردادی و تکمیل زنجیره ارزش تولیدات بخش کشاورزی ایجاد زنجیره‌های تولید دام و طیور و کشاورزی طی سال‌های آتی مد نظر است.

– سند الگوی کشت در استان اصفهان به کدام مرحله رسیده و پیشرفت آن در چه حدی بوده است؟

مرادمند: تدوین الگوی کشت به منظور بهره‌برداری بهینه از منابع و عوامل تولید با رعایت اصول تولید محصولات کشاورزی و ملاحظات زیست‌محیطی به عنوان یکی از مهم‌ترین موضوعات در برنامه‌ریزی کشاورزی مطرح است. تدوین الگوی کشت استان تا کنون حدود ۵۰ درصد پیشرفت داشته است و امید است تا اوایل تیر ماه اولین نسخه آن در سفر آتی ریاست جمهوری رونمایی و به بهره‌برداری برسد.

================

گفت‌وگو از مصطفی مصری‌پور

================

انتهای پیام/

منبع:فارس

برچسب‌ها: , , , ,