یکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷
اخبار اصفهان
سرتیتر اخبار
چاپ خبر
۰۹:۳۳ - ۱۳۹۷/۰۸/۱۶
 نگاهی به مقامات، اخلاق و روایات امام رضا علیه السلام   

بزرگترین درس امام رضا به ما این است که ما مذهبی بد اخلاق نداریم؛ کسی که بد اخلاق است تمام هدف پیامبر اکرم را زیر سوال برده چرا که پیامبر فرمود: انما بعثت لاتمم مکارم الاخلاق. یعنی من فقط برای اخلاق آمده ام.

ندای اصفهان- مهران آدرویش:

ایمان ده درجه دارد: ۱_ اسلام: گفتن شهادتین به زبان. ۲_ ایمان: گفتن شهادتین به دل. ۳- تقوا: ترک حرام معلوم. ۴- ورع: ترک حرام مشکوک. ۵_ زهد: ترک حلال معلوم. ۶_ صدق: یکی شدن حرف و عمل.۷_ اخلاص: ترک کار برای غیر خدا(مخلِص). ۸_ اخلاص: ترک خود برای خدا(مخلَص). ۹_ ولایت(یقین): دیدن غیب عالم. ۱۰_ توحید: ندیدن غیر خدا. بنابراین اسامی سالک در مراتب سیر و سلوک عبارتند از: مسلم، مومن، متقی، مورع، زاهد، صادق، مخلِص، مخلَص، ولی الله، موحد یا امام یا خاتم الاولیاء.

برای درک مقام رضا زهد را پایه بحث قرار می دهم و در توضیح و تبیین بیشتر آن، سه مقام راغب و صابر و زاهد را  پیش می کشم: راغب؛ رغبت به دنیا دارد و حرام دنیا را بر می دارد. صابر؛ دلش می خواهد اما دست نمی زند. اما زاهد؛ دلش نمی خواهد و دست هم نمی زند.زاهد کسی است که دنیا بیاید یا برود، اقبال کند یا ادبار، شاد و ناراحت نمی شود و دلش مشغول به دنیا نیست و فارغ از دنیاست(مُستریح عن الدنیا).و بهترین دلیل بر انتخاب زهد افول دنیاست(انی لا احب الآفلین).

آنگاه امام سجاد علیه السلام فرمود: “اعلی درجه الزهد ادنی درجه الیقین” و یقین مقام اولیاء خدا و سبب کنار رفتن پرده هاست(وَ کَذَالِکَ نُرِى إِبْرَاهِیمَ مَلَکُوتَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ لِیَکُونَ مِنَ الْمُوقِنِین). سپس امام سجاد فرمود:”اعلی درجه الیقین ادنی درجه الرضا”. بنابراین مقام رضا فالواقع مقام توحید است.مقام عشق و مقام فناء بالله و بقاء بالله است. کسی که در مقام محبت است در مقام رضاست و از تمام تدابیر الهی لذت می برد و بهجت دارد.

مقام رضا بالاترین مقامات بهشت است؛ چرا که خداوند فرمود: وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِینَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِینَ فِیهَا وَمَسَاکِنَ طَیِّبَهً فِی جَنَّاتِ عَدْنٍ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَکْبَرُ ذَلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ ؛ یعنی مقام رضا از جنت پر آب و درخت بالاتر است.

مقام رضا مقام سیدالشهداء در گودی قتلگاه است(الهی رضا بقضائک)، مقام رضا مقام عشق و فناء فی الله و بقاء بالله است. و بین مقام رضا و بهشت خدا(جنتی) و الحاق به عبادالله، جز مرگ فاصله نیست؛ چرا که فرمود: …راضیه مرضیه فادخلی فی عبادی و ادخلی جنتی. فاء حرف عطف است و بر خلاف ثم به معنای ترتیب و تعقیب بدون فاصله است پس بین مقام رضا و ورود به عباد خدا و بهشت خود خدا(جنتی) هیچ فاصله ای نیست.هر کس به مقام رضا برسد با رسول خدا و اهل بیت علیهم السلام محشور خواهد بود و از جنتی؛ یعنی رحمت مستقیم و بی حجاب و بی واسطه خداوند برخوردار خواهد شد.

پس بدان و آگاه باش که خداوند به دو چیز ما را آزمایش می کند و اگر در این دو موفق عمل کنیم الی الابد با ما طرح رفاقت خواهد ریخت؛ یکی با “تکلیف” و دیگری با “تقدیر”. وظیفه ما در برابر تکلیف، “اطاعت” و در برابر تقدیر “رضا” است.برای موفقیت در تکلیف از امام حسین علیه السلام مدد بجویید؛ چرا که به فرموده امام راحل ره سیدالشهداء تکلیف ما را مشخص نموده. و برای موفقیت در تقدیر به امام رضا علیه السلام متوسل شوید.

امام علیه السلام از حیوانات در امان است

ابوالفضل ‌بن ابی ‌نصر حافظ می‌گوید در کتاب عیسی‌بن ‌مریم عمانی خواندم که روزی از روز‌ها امام رضا بر مأمون وارد شد، در حالی‌که «زینب کذّابه» که ادعا می‌کرد دختر علی ‌بن ابیطالب است و علی علیه السلام برای او دعا کرده که تا روز قیامت زنده بماند، نزد او بود. مأمون به امام رضا گفت: «به خواهرت سلام کن.» حضرت فرمود: «به خدا سوگند، او خواهر من نیست و علی ‌بن ابیطالب پدر او نیست.» زینب هم گفت: «به خدا سوگند، او برادر من نیست و علی ‌بن ابیطالب پدر او نیست.» مأمون گفت: «دلیل این سخن شما چیست؟» حضرت فرمود: «ما اهل بیت گوشتمان بر درندگان حرام است، او را پیش درندگان بینداز، اگر راست بگوید، درندگان از خوردن گوشتش خودداری می‌کنند.» زینب گفت: «با این شیخ (امام رضا) آغاز کن.» مأمون گفت: «سخن منصفانه‌ای گفتی.» حضرت فرمود: «باشد.» در این حال درِ جایگاه حیوانات وحشی را گشودند، آنان را مهیای غذا کردند و امام رضا به سوی آن‌ها پایین رفت. هنگامی که چشم آنان به حضرت افتاد، همه دم تکان دادند و در برابر حضرت سرِ تعظیم فرود آوردند. حضرت میان آن‌ها دو رکعت نماز خواند و از آنجا خارج شد. آنگاه مأمون به زینب دستور داد او پایین برود؛ اما امتناع کرد. از این رو، او را گرفتند، پیش آن‌ها افکندند، آن‌ها هم او را خوردند!(۱)

معصوم علیه السلام از آتش در امان است

امام رضا علیه السلام بر مأمون وارد شد و او را نگران یافت، به او فرمود: «تو را نگران می‌بینم.» مأمون گفت: آری، صحرانشینی به درِ دارالاماره آمده، هفت تار مو به من داده و معتقد است این‌ها از محاسن رسول خداست و درخواست جایزه کرده است. اگر راست بگوید و من به او جایزه ندهم، شرافت(نسبی) خود را زیر پا گذاشته‌ام. اگر دروغ بگوید و به او جایزه بدهم، مرا به استهزا گرفته است. نمی‌دانم چه کنم! امام رضا فرمود: «مو‌ها را به من بده. وقتی آن‌ها را دید، بویید و فرمود: «این چهار تار مو از محاسن رسول خداست، اما بقیه از محاسن او نیست.» مأمون گفت: «از کجا می‌گویی؟» فرمود: «آتش بیاورید.» مو‌ها را در آتش افکند. آن سه تار موی بدلی سوخت و آن چهار تار موی اصلی سالم ماند و آتش بر آن‌ها تأثیری نداشت.مأمون گفت: «آن صحرانشین را بیاورید.» وقتی در برابر او ایستاد، دستور داد گردنش را بزنند. صحرانشین گفت: «به چه جرمی؟» مأمون گفت: «درباره مو‌ها راستش را بگو.» گفت: «چهار تار مو از محاسن رسول خدا سه تار آن از محاسن خودم است(۲)

فرشتگان مطیع امام علیه السلام هستند

امام جواد علیه السلام فرمود یکی از اصحاب پدرم مریض شد. حضرت رضا به عیادت او رفت و از او پرسید: «چطوری؟» گفت: «بعد از آمدن شما مرگ را به چشم خود دیدم.»(می‌خواست با این جمله دردی را که از شدت بیماری‌ می‌کشید، نشان دهد.) امام فرمود: «مرگ را چگونه دیدی؟» گفت: «سخت و دردناک.» حضرت فرمود: مرگ را ندیدی، آنچه دیدی فقط کاری بود که مرگ در ابتدا با تو می‌کند و بدین وسیله گوشه‌ای از احوال خود را به تو نشان می‌دهد. مردم دو دسته‌اند: کسانی که با مرگ راحت می‌شوند و کسانی که با مرگشان دیگران از دستشان راحت می‌شوند. ایمانت به خدا و ولایت را تجدید کن تا از کسانی باشی که با مرگ راحت می‌شوند.

آن مرد هم همین کار را کرد. آنگاه گفت: «ای پسر رسول خدا! اینان فرشتگان پروردگارند که با درودها و هدایا بر شما سلام می‌کنند. آنها روبروی شما ایستاده‌اند. اجازه بدهید بنشینند.» امام رضا علیه السلام فرمود: «بنشینید ای فرشتگان پروردگار من!» سپس به مریض فرمود: «از آن‌ها بپرس آیا دستور داشتند که در حضور من بایستند؟» مریض گفت: «از آنها پرسیدم، گفتند اگر همۀ فرشتگانی که خدا آفریده در محضر شما باشند، برای شما خواهند ایستاد و تا اجازه ندهید نخواهند نشست. خدای بزرگ به آنان چنین دستور فرموده است.» آنگاه مرد چشمانش را بست و گفت: «سلام بر تو ای پسر رسول‌خدا، این شمایید که در کنار محمد صل الله علیه و آله و امامان پس از او در برابرم ایستاده‌اید.» این را گفت و جان داد(۳)

کسی که قائل به “اشهد ان علیا ولی الله ” نیست قائل به “لا اله الا الله ” هم نیست

بنا بر روایت سلسله الذهب(کلمه لا اله الا الله حصنی فمن دخل حصنی امن من عذابی اما بشروطها و انا من شروطها)؛ با توجه به این که مشروط بدون شرط نمی شود پس هر کس ولایت را ندارد توحید را هم ندارد. نه اینکه توحید را دارد اما ولایت را ندارد.

اخلاق امام رضا علیه السلام

امام رضا علیه السلام مهربان بود و بزرگترین درس امام رضا به ما این است که ما مذهبی بد اخلاق نداریم؛ کسی که بد اخلاق است تمام هدف پیامبر اکرم را زیر سوال برده چرا که پیامبر فرمود: انما بعثت لاتمم مکارم الاخلاق. یعنی من فقط برای اخلاق آمده ام.

امام رضا متواضع و مودب بود و جلوی کسی تکیه نمی زد و حرف کسی را قطع نمی کرد(۴) حضرت آن قدر متواضع بود که وقتی در حمام کسی تقاضا کرد پشتش را کیسه بکشد حضرت ابایی نکردند و پشت او را کیسه کشید و حتی وقتی متوجه شد که او امام رضاست هر چه التماس کرد که حضرت این کار را نکند اما حضرت ادامه دادند.

آن عالیجناب در اوقات فراغت اطرافیان از کوچک و بزرگ را جمع می کردند و با آنها مشغول گفتگو می شدند و انس می گرفتند. غذا را با آنها میل می کردند و حتی میراخور را هم سر سفره خود می نشاندند و وقتی به امام می گفتند سفره شان را جدا کنیم حضرت می فرمود: خدای ما و والدین ما یکی هستند و هر کسی جزای عمل خویش بستاند.

امام رضا بسیار کریم و بخشنده بود؛ مثلا در خراسان در روز عرفه، امام علیه السلام تمام دارایی خود را بخشید. فضل به سهل گفت: این کار ضرر است. اما حضرت فرمود: بلکه سود است

امام رضا به روضه خوان امام حسین پول زیاد می داد و از کمی آن عذرخواهی هم می کرد. مثلا به دعبل ۶۰۰ دینار داد و عذرخواهی هم کرد(۵)

مخلص کلام این که حضرت آن قدر با دیگران متفاوت بود و ویژگی های خاص خود را داشت که گفته اند اگر به شما گفتند کسی شبیه آن حضرت دیده شده باور نکنید(۶)

یکی بودن دیانت و سیاست در نگاه امام رضا علیه السلام

دو نفر آمدند خدمت امام رضا و از نماز خود سوال کردند. حضرت با این که هر دو نفر از یکجا آمده بودند فرمود نماز تو کامل است؛ چون برای دیدار من آمده ای اما نماز تو کامل است؛ چون برای دیدار مامون آمده ای و سفرت سفر حرام است و در سفر حرام نماز کامل است.(۷)

مرگ و راه نجات از آن در نگاه امام رضا علیه السلام

امام رضا علیه‌السلام می‌فرمایند: إنّ أوحَشَ ما یکونُ هذا الخَلقُ فی ثلاثهِ مَواطِنَ: یَومَ یُولَدُ و یَخرُجُ مِن بَطنِ اُمّهِ فیَرَى الدُّنیا ، و یَومَ یَموتُ فیُعایِنُ الآخِرَهَ و أهلَها ، و یَومَ یُبعَثُ فیَرى أحکاما لَم یَرَها فی دارِ الدُّنیا؛ وحشتناک‌ترین حوادثی که برای مردم پیش می‌آید در سه جاست؛ روزی که متولد می‌شود و از شکم مادرش خارج می‌شود و دنیا را می بیند. روزی که می‌میرد و عالم آخرت و اهل آن را مشاهده می‌کند. روزی که از قبر برانگیخته خواهد شد و احکامی را خواهد دید که در دنیا ندیده بود(۸) لذا خداوند در قرآن کریم فرموده: وَ سَلَامٌ عَلَیْهِ یَوْمَ وُلِدَ وَیَوْمَ یَمُوتُ وَ یَوْمَ یُبْعَثُ حَیًّا(۹)، همچنین می فرماید: وَ السَّلَامُ عَلَیَّ یَوْمَ وُلِدْتُ وَ یَوْمَ أَمُوتُ وَ یَوْمَ أُبْعَثُ حَیًّا(۱۰)

قالَ الرِّضا علیه السلام: اَکثَرُوا مِن ذِکَرَ المَوتِ؛ زیاد به یاد مرگ باشید(۱۱). اِنَّ ذِکرَ المَوتِ اَفضَلُ العِبادَهِ؛ به درستی که ذکر و یاد مرگ، برترین عبادت است(۱۲). اَکثِرُوا مِنْ ذِکرِ هادِمِ اللَّذّاتِ؛ زیاد به یاد مرگ باشید که مرگ شکننده لذات و شهوات است(۱۳).

اما راه آمادگی برای مرگ چیست؟ یک روز امام رضا در جمع اصحاب و یاران خود فرمود: روزی شخصی به حضور امام علی علیه السلام آمد و گفت: راه مهیا شدن برای مرگ چیست و ما چگونه خود را برای مرگ آماده کنیم؟ حضرت فرمود: «اَداءُ الفَرائِضِ وَ اجْتِنابُ المَحارِمِ وَ الإشْتِمالُ عَلَی المَکارِمِ، ثُمَّ لا یُبالِی اَنَّ وَقَعَ المَوتِ اَوُ المَوتِ وَقَعَ عَلَیهِ؛ با انجام دادن واجبات و دوری کردن از محرمات الهی، و آراسته شدن به زیور حسنات، خود را برای مرگ آماده کنید. پس اگر کسی این چنین بود، هراسی نداشته باشد از این که مرگ به سراغ او بیاید و یا او به استقبال مرگ برود(۱۴)

نشانه دین فهمی و دینداری در نگاه امام رضا علیه السلام

امام رضا علیه السلام فرمود: “از نشانه هاى دین فهمى، حلم و علم است”. و امام رضا علیه السلام خود اینگونه بود. لذا شاعری گفته: تُکتَم رضا علیه السلام را برای دو چیز به دنیا آورد؛ “یکی علم و دیگری حلم”. از جمله دلایل علمیت امام این که وقتی در امامت امام رضا علیه السلام اختلاف شد محمد بن عیسی یقطینی گوید: من کتابی نوشتم مشتمل بر هیجده هزار مساله ای که از آن حضرت سوال شده بود و حضرت پاسخ داده بودند. یا مثلا ابراهیم بن عباس صولی گوید: هیچگاه ندیدم از امام رضا سوالی شود و آن حضرت جواب را نداند. مامون نیز بارها به عالمترین بودن آن حضرت اعتراف کرد.

در حلم نیز یک نمونه آن این است که؛ شخصی بود بنام جُلودی. او به قدری با اهل بیت دشمنی داشت که حتی اجازه نداد زنان شیعه یک لباس به تن داشته باشند. اما وقتی مورد خشم مامون واقع شد امام رضا علیه السلام از او نزد مامون شفاعت کرد.(۱۵)

بهترین بندگان خدا از نگاه امام رضا علیه السلام

سُئِلَ عَلَیْهِ السَّلامُ عَنْ خِیارِ الْعبادِ؟ فَقالَ(علیه السلام):أ َلَّذینَ إِذا أَحْسَنُوا إِسْتَبْشَرُوا، وَ إِذا أَساؤُوا إِسْتَغْفَرُوا وَ إِذا أُعْطُوا شَکَرُوا، وَ إِذا أُبْتِلُوا صَبَرُوا، وَ إِذا غَضِبُوا عَفَوْ؛ از امام رضا علیه السلام درباره بهترین بندگان سؤال شد. فرمود: آنان که هر گاه نیکى کنند خوشحال شوند، و هرگاه بدى کنند آمرزش خواهند، و هر گاه عطا شوند شکر گزارند و هر گاه بلا بینند صبر کنند، و هر گاه خشم کنند درگذرند(۱۶)

جایگاه ما نزد امام

الکافی عن الحسن بن الجهم : قُلتُ لِأَبِی الحَسَنِ علیه السلام : لا تَنسَنی مِنَ الدُّعاءِ . قالَ : (أ)وَتَعلَمُ أنّی أنساکَ ؟
فَتَفَکَّرتُ فی نَفسی وقُلتُ : هُوَ یَدعو لِشیعَتِهِ وأنَا مِن شیعَتِهِ ، قُلتُ : لا ، لا تَنسانی . قالَ : وکَیفَ عَلِمتَ ذلِکَ ؟  قُلتُ : إنّی مِن شیعَتِکَ ، وإنَّکَ لَتَدعو لَهُم . فَقالَ : هَل عَلِمتَ بِشَیءٍ غَیرِ هذا ؟ قُلتُ : لا . قالَ : إذا أرَدتَ أن تَعلَمَ ما لَکَ عِندی فَانظُر (إلى) ما لی عِندَکَ ؛

الکافى ـ به نقل از حسن بن جَهْم ـ : به امام رضا علیه السلام گفتم : مرا از دعا فراموش مکن . حضرت فرمود : گمان مى کنى که من فراموشت مى کنم ؟! .اندکى در خودم اندیشیدم و با خود گفتم : او براى شیعیانش دعا مى کند و من نیز از شیعیانش هستم . آن گاه گفتم : نه ، فراموشم نمى کنید .فرمود : از کجا فهمیدى ؟ . گفتم : من از شیعیان شما هستم و شما برایشان دعا مى کنید . فرمود : آیا متوجّه چیز دیگرى جز این شدى ؟. گفتم : نه . فرمود : «هرگاه خواستى بدانى که نزد من چه جایگاهى دارى ، ببین من نزدت چه جایگاهى دارم.(۱۷)

ثواب پنهان کردن عمل صالح و عمل طالح

عباس غلام امام رضا از امام نقل کرده: هر کس کار خوبش را پنهان کند ثوابش برابر هفتاد حج است و هر کس گناه خود را پنهان دارد خدا او را می آمرزد(۱۸)

روضه

در سفر حضرت رضا علیه السلام به خراسان، کجاوه‌ی امام وارد نیشابور شد و در حال عبور از بازار بود که مردم جلوی کجاوه را سد کردند و گفتند آقا! ما دو خواسته داریم؛ اول این که پرده هودج را کنار بزن تا چهره مبارکت را ببینیم. امام پرده را کنار زد.(گفته شده همه به پا خاستند و تا چند ظهر مردم از دیدن چهره حضرت منقلب بودند و می گریستند). دوم حدیثی بخوان. حضرت حدیث سلسله الذهب را می فرمود و کلمه به کلمه فریاد می زدند نا همه بشنوند  و بیست و چهار هزار نفر کاتب قلم به دست روایت را می نوشتند(۱۹). اما لا یوم کیومک یا اباعبدالله. مگر حسین فاطمه عزیز مصطفی نبود؟… پس ای مردم! چرا وقتی امام حسین سخن گفت آن مظلوم را هو کردند. و به سنگ جفا پیشانیش شکستند و به سینه و حلقومش تیر و نیزه زدند و سر از تنش جدا و بدنش را پایمال ستوران کردند…

پاورقی:

  1. مستدرک عوالم ‌العلوم: آیت‌الله سید محمدباقر موحد ابطحی اصفهانی
  2. همان
  3. دعوات راوندی
  4. چه قدر مشکل است یک انسان معمولی حرف بزند و با وجودی که امام معصوم خود عقل کل است اما سکوت کند تا حرفهای او تمام شود؛ حرفهایی را که امام خود می داند و بهتر از آن را می داند و ای چه بسا بسیاری از آن حرفها غلط باشد اما امام تحمل می کند.
  5. زندگی نامه امام رضا علامه سید محسن امین.با ۶۰۰ دینار می شد ۴۰ شتر خرید.که به پول الان می شود نود و دو میلیون تومان.
  6. همان
  7. پنجاه و سه داستان از کرامات حضرت رضا علیه السلام.نویسنده: موسی خسروی
  8. جلد ششم بحارالانوار صفحه ۱۹۵
  9. مریم ۱۵
  10. مریم ۳۳
  11. پاره ای از بهشت، محسن غفاری، ص۱۴۰
  12. همان
  13. همان
  14. همان ص ۱۴۴
  15. زندگی نامه امام رضا علامه سید محسن امین
  16. الکافی ،۱/۳۱/۲۴۰/۲
  17. الکافی: ۲/ ۶۵۲/ ۴
  18. ص ۳۴۵ ترجمه جهاد با نفس شیخ حر عاملی.
  19. کتاب تاریخ نیشابور

انتهای پیام/

برچسب‌ها: , , , , ,

مطالب مرتبط

نظر شما
نام :

ایمیل :

از درج کامنت های توهین آمیز معذوریم
متن کامنت :
 


به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
به توان تشکیلات! (کتاب تقدیرشده منتقدین) 09132706715
سفریاران، بلیط ارزان هواپیما، تور گردشگری سراسر کشور
سفریاران، بلیط ارزان هواپیما، تور گردشگری سراسر کشور
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715
تبلیغات در مردمی ترین سایت استان اصفهان؛ 09132706715
پایگاه خبری رهیافته
پایگاه خبری رهیافته
اصفهان شرق
اصفهان شرق
وعده صادق
وعده صادق
گفتمان نیوز
گفتمان نیوز